Động thái mới của ông Trump làm gia tăng lo ngại xung đột Mỹ - Iran sẽ tiếp tục leo thang, trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao nhằm khôi phục đàm phán gần như rơi vào bế tắc.

Phát biểu tại Nhà Trắng khi được hỏi về khả năng Iran đã chuyển các máy ly tâm hạt nhân tới núi Pickaxe, Tổng thống Donald Trump nhấn mạnh: “Điều đó không có nhiều ý nghĩa nếu Iran không có urani để làm giàu. Về các máy ly tâm, nhưng bản thân những thiết bị đó không có nhiều giá trị nếu thiếu vật liệu hạt nhân. Điều chúng tôi theo dõi là lượng urani, đó mới là yếu tố quan trọng. Còn khu vực đó, rất có thể chúng tôi sẽ tấn công trong thời gian tới và họ sẽ không thể làm gì để ngăn cản”.

Tổng thống Donald Trump cũng bày tỏ quan điểm bi quan về triển vọng đối thoại với Iran, cho rằng Mỹ “không có hứng thú gặp gỡ” cho đến khi Iran sẵn sàng tham gia đàm phán “một cách có ý nghĩa”. Phản ứng trước các phát biểu của nhà lãnh đạo Mỹ, Iran cảnh báo bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào các cơ sở hạt nhân của nước này đều sẽ bị coi là hành động mở rộng chiến tranh trong khu vực.

Núi Pickaxe, còn có tên Kuh-e Kolang Gaz La (Núi Cuốc), nằm ở phía nam tổ hợp hạt nhân Natanz, cách Tehran khoảng 225 km. Công trình được khởi công từ năm 2020 sau nhiều vụ phá hoại nhằm vào Natanz và được cho là nằm sâu từ 80-100 m dưới lòng núi. Theo các tổ chức nghiên cứu như Viện Khoa học và an ninh quốc tế (ISIS) và Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS), cơ sở này có mạng lưới đường hầm, nhiều lối vào được gia cố bằng bê tông cùng hệ thống phòng thủ dày đặc, khiến đây trở thành một trong những mục tiêu khó tấn công nhất của Iran.

Cho đến nay, Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) vẫn chưa được tiếp cận cơ sở này. Iran khẳng định Pickaxe được xây dựng để phục vụ chương trình hạt nhân dân sự. Tuy nhiên, theo các nguồn tin được truyền thông Mỹ dẫn lại, tình báo Israel tin rằng Iran đã chuyển một phần kho urani làm giàu cùng các máy ly tâm tiên tiến tới đây sau cuộc xung đột với Israel năm 2025. Trong khi đó, các cơ quan tình báo Mỹ và Liên hợp quốc đánh giá chương trình hạt nhân của Iran tuy bị tổn hại nhưng chưa bị vô hiệu hóa hoàn toàn.

Dù vậy, hiệu quả của một cuộc tấn công vào Pickaxe vẫn gây nhiều tranh cãi. Nhiều chuyên gia cho rằng ngay cả bom xuyên phá GBU-57 của Mỹ cũng chưa chắc có thể phá hủy phần cốt lõi của công trình nếu cơ sở nằm ở độ sâu hơn 100 m. Chuyên gia về các vấn đề toàn cầu Karim Sadjadpour tại Mỹ nhận định: “Trước mắt, ưu tiên là khôi phục an ninh tại eo biển Hormuz, ngăn lực lượng Houthi phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb - một tuyến vận tải năng lượng chiến lược khác. Đồng thời, Mỹ cần tập trung bảo vệ các căn cứ quân sự và các đồng minh trong khu vực, cũng như tiếp tục đối phó với các lực lượng ủy nhiệm của Iran. Một cuộc tấn công vào núi Pickaxe sẽ không giải quyết được bất kỳ thách thức chiến lược nào trong số đó”.

Việc Tổng thống Donald Trump công khai nhắc đến núi Pickaxe cho thấy sức ép của Mỹ đang chuyển từ các cơ sở hạt nhân đã được biết đến như Natanz, Fordow và Isfahan sang những địa điểm ngầm chưa được kiểm chứng đầy đủ. Trong bối cảnh giao tranh vẫn tiếp diễn và các nỗ lực trung gian chưa đạt kết quả, núi Pickaxe có thể trở thành phép thử mới đối với cả chiến lược quân sự của Mỹ lẫn khả năng kiểm soát nguy cơ leo thang xung đột trong khu vực.