Thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật được xây dựng nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, trọng tâm là Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, tiếp tục đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; xử lý những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL); tăng cường hiệu quả và bảo đảm gắn kết chặt chẽ hơn giữa công tác xây dựng với tổ chức thi hành pháp luật.

Chính phủ cũng nhấn mạnh việc thực hiện tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Theo đó, mỗi chủ thể có thẩm quyền ban hành VBQPPL chỉ ban hành một loại văn bản; giảm từ 22 hình thức văn bản theo luật hiện xuống còn 17 hình thức văn bản.

Cùng với đó đổi mới quy trình xây dựng luật, pháp lệnh trên cơ sở tiếp tục phân định rõ quy trình xây dựng chính sách và quy trình soạn thảo, đồng thời bảo đảm tính liên thông, kế thừa kết quả giữa các giai đoạn. Dự thảo Luật không quy định bước thẩm định trong quy trình xây dựng chính sách, mà kiểm soát chất lượng chính sách thông qua việc 8 cơ quan, gồm: Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Tài chính, Bộ Nội vụ, Bộ Khoa học và Công nghệ và Thanh tra Chính phủ bắt buộc có ý kiến bằng văn bản đối với hồ sơ chính sách tương tự như nội dung thẩm định.

Đối với hồ sơ dự án luật, pháp lệnh, Bộ Tư pháp vẫn chủ trì phối hợp với các bộ, ngành thẩm định trước khi Chính phủ thông qua để trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Chính phủ cũng cho biết việc thực hiện đơn giản hóa và liên thông hồ sơ trong suốt quy trình xây dựng chính sách và soạn thảo văn bản. Cụ thể, khoảng 30% thành phần hồ sơ được cắt giảm so với quy định của luật hiện hành trong từng giai đoạn. Hồ sơ giữa các giai đoạn được kế thừa nội dung, trọng tâm là báo cáo đánh giá tác động được cập nhật khi chính sách thay đổi.

Quy định cũng hoàn thiện quy trình thẩm tra, xem xét, thông qua và công bố luật, pháp lệnh, trong đó quy định việc xem xét, thông qua dự thảo luật tại một hoặc nhiều kỳ họp; hoàn thiện quy trình xem xét, thông qua dự thảo pháp lệnh ngay tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khi dự thảo pháp lệnh đạt được sự đồng thuận, nhất trí cao và không còn ý kiến khác…

Kịp thời tháo gỡ nhiều vướng mắc về thể chế

Báo cáo đánh giá tình hình thi hành Nghị quyết số 206/2025/QH15 về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật, Chính phủ nhận định, qua hơn 1 năm thực hiện, cơ chế ủy quyền lập pháp đặc biệt theo Nghị quyết số 206 đã phát huy hiệu quả tích cực, tạo cơ sở pháp lý linh hoạt để kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn về thể chế; nâng cao năng lực phản ứng chính sách, thúc đẩy cải cách thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và giải phóng nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Các bộ, cơ quan ngang bộ đã tổ chức rà soát, xác định khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật, phân loại để xử lý theo thẩm quyền, theo trình tự sửa đổi văn bản thông thường của Luật Ban hành VBQPPL hoặc theo cơ chế đặc biệt của Nghị quyết số 206.

Theo đó, có tổng số 786 phản ánh, kiến nghị có khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật. Đến nay, đã xử lý xong 556 phản ánh, kiến nghị (trong đó có 44 phản ánh, kiến nghị được xử lý theo cơ chế đặc biệt của Nghị quyết 206); đang tiếp tục xử lý 230 phản ánh, kiến nghị (trong đó còn 2 phản ánh, kiến nghị dự kiến xử lý theo cơ chế đặc biệt của Nghị quyết số 206).

Chính phủ đã xây dựng, ban hành 26 nghị quyết để kịp thời xử lý những khó khăn, vướng mắc gây kìm hãm, ách tắc, cản trở phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó, 05 nghị quyết được ban hành theo cơ chế đặc biệt của Nghị quyết số 206 về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong năm 2026 đã mang lại những kết quả tích cực, giúp tiết kiệm 53% về thời gian, 55% về chi phí tuân thủ, tương đương khoảng 23 nghìn tỷ đồng mỗi năm cho người dân và doanh nghiệp.

Để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, 26 nghị quyết nêu trên đã đặt ra yêu cầu nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung 317 VBQPPL, gồm 77 luật, 01 nghị quyết của Quốc hội, 1 nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, 148 nghị định, 4 quyết định của Thủ tướng Chính phủ, 83 thông tư, 2 thông tư liên tịch và 1 quyết định của Bộ trưởng.

Chính phủ cũng nêu rõ những khó khăn, vướng mắc như công tác rà soát, xác định và xử lý khó khăn, vướng mắc tại một số cơ quan còn chậm; việc xử lý ở một số lĩnh vực còn mang tính vụ việc, thiếu tính khái quát, dự báo; tiến độ sửa đổi các VBQPPL có liên quan chưa kịp thời, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khoảng trống pháp lý khi các nghị quyết hết hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Việc tổ chức thực hiện một số quy định còn khó khăn, việc hướng dẫn các trường hợp chuyển tiếp và cập nhật quy trình điện tử chưa đầy đủ, kịp thời….

Trong thời gian tới, Chính phủ tiếp tục chỉ đạo quyết liệt công tác rà soát, xử lý các khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật; tập trung ưu tiên nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ sửa đổi, bổ sung các VBQPPL có liên quan; kiện toàn đội ngũ công chức làm công tác pháp chế, tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ rà soát, theo dõi, xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật.