Hơn nửa thế kỷ sau ngày hy sinh, liệt sĩ Y Chông Triêk ở buôn Trang Yôk, xã Krông Nô, tỉnh Đắk Lắk mới được đồng đội và người thân tìm thấy, đưa về an nghỉ trên quê hương. Từ nguồn tin của các nhân chứng lịch sử, Đội K51, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức xác minh, tìm kiếm và quy tập thành công. Với những cán bộ, chiến sĩ làm công tác quy tập, mỗi lần tìm thấy hài cốt liệt sĩ đều là khoảnh khắc thiêng liêng.

Đã 20 năm gắn bó với nhiệm vụ đặc biệt này, Thiếu tá Nguyễn Chí Tiến đội viên Đội K51vẫn không giấu được xúc động lúc đội tìm thấy liệt sĩ Y Chông Triêk bên dòng sông Krông Nô: “Tìm được đúng hài cốt liệt sĩ, tổ em rất vui mừng, không khác gì người nhà của mình cả. Mình làm nhiệm vụ như một mệnh lệnh từ trái tim. Mỗi lần chạm vào hài cốt các bác đều rất xúc động, có khi chỉ biết lặng lẽ rơi nước mắt”.

Không chỉ mang lại niềm an ủi cho một gia đình, mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy còn thắp thêm hy vọng cho hàng nghìn thân nhân vẫn mòn mỏi chờ tin người thân sau chiến tranh.

Theo rà soát, toàn tỉnh Đắk Lắk hiện có 34 nghĩa trang liệt sĩ với hơn 15.200 phần mộ; trong đó hơn 4.000 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin cần xác định danh tính bằng ADN. Bên cạnh đó, lực lượng chức năng xác định vẫn còn hơn 6.000 thông tin về liệt sĩ cùng nhiều nguồn tin cần tiếp tục xác minh.

Ông Đào Mỹ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Đắk Lắk cho biết, khối lượng công việc rất lớn trong khi thời gian càng lùi xa thì việc tìm kiếm càng khó khăn. Chiến trường xưa đã thay đổi, hồ sơ lưu trữ thiếu đồng bộ, nhân chứng lịch sử ngày càng ít, trong khi trang thiết bị chuyên dụng và kinh phí phục vụ nhiệm vụ còn hạn chế.

“Cũng như các địa phương khác, chúng tôi cũng đang gặp khó khăn về trang thiết bị phục vụ quy tập, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ theo Nghị định 281 năm 2025. Như là xe ô tô chuyên dùng, xe chở quân, máy xúc, máy đào, máy ủi, ra đa xuyên đất… đến nay vẫn chưa cấp phát, hỗ trợ cho địa phương. Thứ hai, khó khăn về số hóa thông tin và kinh phí phục vụ công tác lấy mẫu ADN”, ông Đào Mỹ nói.

Dù vậy, những khó khăn ấy không làm chùn bước những người lính làm nhiệm vụ tri ân. Trong mùa khô 2025-2026, Đội K51, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk đã vượt địa hình hiểm trở tại tỉnh Mondulkiri (Vương quốc Campuchia), thu thập thông tin, khảo sát thực địa và quy tập được 27 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện, chuyên gia Việt Nam hy sinh trên đất bạn.

Ngay sau lễ truy điệu, an táng các liệt sĩ được đưa về nước, đầu tháng 6 vừa qua, cán bộ, chiến sĩ Đội K51 tiếp tục lên đường thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm. Từ nguồn tin của nhân dân và các nhân chứng lịch sử, đơn vị đã phối hợp với các địa phương như Krông Bông, Tây Sơn, Chư Prao và Krông Nô tìm kiếm, quy tập thêm 6 hài cốt liệt sĩ.

Theo Đại tá Đỗ Văn Thiệu, Chính trị viên Đội K51, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk, phía sau mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy là biết bao ngày tháng kiên trì lần theo từng nguồn tin, từng dấu vết còn sót lại của chiến tranh.

"Tìm được các bác là vô cùng khó khăn. Nhưng anh em xác định còn thông tin là còn đi tìm. Dù chỉ có 1% hy vọng cũng quyết tâm làm đến cùng. Đó là trách nhiệm và cũng là tình cảm của những người lính hôm nay với các thế hệ đi trước", Đại tá Đỗ Văn Thiệu cho biết.

Song song với công tác tìm kiếm, Đắk Lắk đang đẩy nhanh việc lấy mẫu sinh phẩm, số hóa thông tin các phần mộ liệt sĩ để phục vụ giám định ADN. Mỗi mẫu sinh phẩm được lưu giữ đúng quy trình, mỗi dữ liệu được cập nhật đầy đủ sẽ mở thêm cơ hội xác định danh tính cho những liệt sĩ còn chưa xác định được thông tin.

Theo Đại tá Ksơr Lành, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk, để Chiến dịch 500 ngày đêm đạt hiệu quả, bên cạnh nỗ lực của các lực lượng làm nhiệm vụ, điều quan trọng là huy động sự tham gia của toàn xã hội, nhất là các cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và nhân dân trong việc cung cấp thông tin.

"Chúng tôi đang đẩy mạnh tuyên truyền để cán bộ, nhân dân hiểu rõ ý nghĩa, sự cấp thiết của chiến dịch 500 ngày đêm về tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Từ đó, cung cấp nhiều hơn những thông tin quý phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", Đại tá Ksơr Lành chia sẻ.

Chiến tranh đã lùi xa nhưng hành trình tìm kiếm những người đã ngã xuống vẫn chưa khép lại. Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ là cuộc chạy đua với thời gian nhằm đưa các liệt sĩ còn nằm lại nơi chiến trường trở về với Tổ quốc, quê hương, mà còn là sự tiếp nối đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" bằng những việc làm cụ thể, bền bỉ và trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Bởi sự tri ân trọn vẹn nhất là đưa những người đã ngã xuống trở về với gia đình và được gọi đúng tên mình.