Là mộttrong nhữngdoanh nghiệp chế biến, xuất khẩu mắc ca hàng đầu tại Đắk Lắk, Công ty Damaca Nguyên Phương xác định các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS) trong Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) hay những yêu cầu kỹ thuật mới đangtrở thành điều kiện sống còn để sản phẩm giữ được thị trường xuất khẩu.Trước yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thị trường, doanh nghiệp phải chủ động cập nhật thông tin, điều chỉnh quy trình sản xuất để đáp ứng yêu cầu nước nhập khẩu.

Theobà Nguyễn Thị Thu Phương, Giám đốc công ty, khó khăn hiện nay không chỉ là “biết quy định” mà là triển khai đúng và đầy đủ trong thực tế, vì vậy doanh nghiệp mong muốn được các ngành chức năng hỗ trợ, hướng dẫn thực hành cụ thể.

“Chúng tôi mong muốn được hướng dẫn cụ thể hơn khi các quy định, nghị định thay đổi. Doanh nghiệp cần biết phải thực hiện những bước nào, cơ quan nào trực tiếp hỗ trợ và có những cơ chế hỗ trợ gì về thủ tục, văn bản hay kinh phí. Khi có sự đồng hành và hướng dẫn rõ ràng, doanh nghiệp sẽ tự tin hơn trong việc đầu tư, hoàn thiện quy trình và đưa hàng hóa ra thị trường quốc tế”, bà Phương bày tỏ.

Đối với các doanh nghiệp sản xuất, chế biến và lưu trữ nông sản xuất khẩu, đặc biệt là xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, ngoài yêu cầu SPS còn phải tuân thủ Nghị định 280 về an toàn thực phẩm của Tổng cục Hải quan Trung Quốc, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/6/2026.

Điểm thay đổi lớn nhất là doanh nghiệp phải tự đăng ký trên hệ thống CIFER sau khi được cơ quan có thẩm quyền cấp thư giới thiệu, thay vì phần lớn thủ tục được cơ quan quản lý hỗ trợ như trước. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp chủ động xây dựng hồ sơ pháp lý, chuẩn hóa thông tin và chịu trách nhiệm trực tiếp về tính chính xác của dữ liệu đăng ký.Chính sựthay đổivề phương thức quản lý này đang đặt ra những bài toán thực tế về tính kế thừa và sự phối hợp giữa các bên.

Ông Huỳnh Phú, đại diện một doanh nghiệp thương mại nông sản chia sẻ những băn khoăn về mặt kỹ thuật và thủ tục chuyển tiếp.

“Hiện nay doanh nghiệp chúng tôi đang thực hiện hồ sơ xin cấp mã số đóng gói và đã nộp theo quy trình hiện hành. Vậy sau ngày 1/6/2026, khi Nghị định 280 chính thức có hiệu lực thì doanh nghiệp có phải thực hiện lại toàn bộ hồ sơ hay vẫn được kế thừa? Đồng thời, nếu phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện với các cục chuyên ngành, doanh nghiệp và địa phương sẽ liên hệ với cơ quan nào để được hướng dẫn kịp thời nhất?”, ông Phú băn khoăn nói.

Những lo ngại này của doanh nghiệp cho thấy nhu cầu cấp thiết về một quy trình hướng dẫn mang tính "cầm tay chỉ việc" khi thời hạn thực thi đang cận kề. Giải đáp những bănkhoănnày, đồng thời khẳng định nỗ lực đồng hành của ngành nông nghiệp, ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môitrường) cho biết, đơn vị cùng các bên liên quan đã và đang khẩntrươngphổ biến thông tin, hỗ trợ doanh nghiệp từ việc chuẩn hóa hình ảnh nhà xưởng đến năng lực quản trị hồ sơ.Tuy nhiên theo ông Nam, nút thắt quan trọng nhất hiện nay không nằm ở sự phức tạp của thủ tục mà nằm ở sự chủ động và tính chính xác của doanh nghiệp khi thực hiện quyền tự đăng ký.

“Doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ các quy định và hướng dẫn liên quan. Tôi khẳng định rằng khi đã hiểu đúng, hiểu đầy đủ các yêu cầu thì việc đăng ký sẽ không quá khó. Tuy nhiên, hồ sơ phải được chuẩn hóa đồng bộ, từ lỗi chính tả, thông tin kê khai cho đến hình ảnh nhà xưởng, cơ sở sản xuất. Chỉ cần một sai sót nhỏ trong hồ sơ cũng có thể bị phía đối tác trả lại. Khi doanh nghiệp nắm chắc quy định, chuẩn bị kỹ và thực hiện đúng ngay từ đầu thì tôi tin doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể đáp ứng tốt các yêu cầu mới”, ông Nam nói.

BộNông nghiệp và Môi trường xác định, đối với các mặt hàng chủ lực như sầu riêng, trái cây tươi, thực phẩm chế biến hay nông sản có nguồn gốc thực vật, việc đáp ứng tốt các tiêu chuẩn SPS sẽ giúp giảm nguy cơ bị cảnh báo, trả hàng hoặc tạm dừng xuất khẩu. Đây cũng là yếu tố quan trọng để giữ uy tín cho nông sản Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt.

Ở chiều ngược lại, các hàng rào kỹ thuật cũng đang tạo sức ép tích cực để ngành nông nghiệp tái cấu trúc theo hướng minh bạch, an toàn và bền vững hơn. Khi doanh nghiệp chủ động nâng chuẩn chất lượng, còn cơ quan quản lý tăng cường đồng hành, hỗ trợ kịp thời, nông sản Việt Nam sẽ có thêm cơ hội mở rộng thị trường và nâng cao vị thế trên trường quốc tế.

Tạihội nghị “Cập nhật phổ biến thông tin các quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS) trong Hiệp định RCEP và Nghị định số 280 của Trung Quốc” do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức mới đây,Thứ trưởng Võ Văn Hưngnhấn mạnh, việc tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp phải được triển khai quyết liệt trước ngày 1/6/2026 nhằm bảo đảm không làm gián đoạn hoạt động xuất khẩu nông, lâm, thủy sản.

“Chúng tôi luôn cam kết đồng hành cùng chính quyền địa phương, các sở, ngành và cộng đồng doanh nghiệp để chuẩn bị tốt nhất, chủ động nhất và linh hoạt nhất trong đáp ứng các quy định mới. Mục tiêu là nâng cao hiệu quả xuất khẩu, thúc đẩy tiêu thụ nông sản cho người dân, qua đó giúp nông sản Việt Nam tại thị trường Trung Quốc cũng như các thị trường khác tiếp tục khởi sắc, đáp ứng những kỳ vọng mới trong thời gian tới”, ông Hưng khẳng định

Trong bối cảnh xuất khẩu tiếp tục là động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế, việc giữ chữ “tín” trong chất lượng sản phẩm, tuân thủ nghiêm các tiêu chuẩn SPS và thích ứng nhanh với các quy định mới sẽ là chìa khóa để nông sản Việt Nam phát triển bền vững, mở rộng thị trường và đóng góp hiệu quả hơn cho nền kinh tế đất nước.