Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, chính sách tiền lương đối với người lao động khu vực sản xuất, kinh doanh được xây dựng trên nguyên tắc bảo đảm hài hòa lợi ích giữa người lao động và người sử dụng lao động. Bộ luật Lao động năm 2019 quy định: Tiền lương được xác lập trên cơ sở thỏa thuận giữa hai bên, căn cứ vào năng suất lao động, chất lượng và hiệu quả công việc. Quy định này tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động xây dựng chính sách tiền lương phù hợp với khả năng sản xuất, kinh doanh, đồng thời khuyến khích người lao động nâng cao trình độ, tay nghề để tăng thu nhập.

Để bảo vệ quyền lợi của người lao động, đặc biệt là lao động có thu nhập thấp, Nhà nước quy định mức lương tối thiểu làm cơ sở cho việc thỏa thuận tiền lương. Theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, mức lương tối thiểu tháng được điều chỉnh tăng ở cả 4 vùng. Cụ thể, vùng I là 5 triệu 310.000đồng/tháng; vùng II là 4 triệu 730.000 đồng/tháng; vùng III là 4 triệu 140.000 đồng/tháng và vùng IV là 3 triệu 700.000 đồng/tháng. Việc điều chỉnh này góp phần bù đắp chi phí sinh hoạt tăng lên và cải thiện đời sống người lao động.

Việc điều chỉnh chính sách tiền lương cũng đã góp phần nâng cao thu nhập của người lao động. Theo số liệu của Cục Thống kê, trong quý I/2026, thu nhập bình quân tháng của người lao động cả nước đạt khoảng 9 triệu đồng, tăng hơn 300.000 đồng so với quý trước và tăng hơn 700.000 đồng so với cùng kỳ năm 2025. Thu nhập bình quân tháng của lao động nam cao gấp 1,31 lần lao động nữ; thu nhập của lao động khu vực thành thị cũng cao hơn khu vực nông thôn. Trong bối cảnh lạm phát được kiểm soát, mức tăng thu nhập này đã góp phần cải thiện thu nhập thực tế, nâng cao đời sống của người lao động và gia đình họ.

Thông qua các hoạt động thương lượng tập thể về tiền lương tại doanh nghiệp, người lao động có cơ hội đề xuất các chế độ tiền lương, tiền thưởng phù hợp. Tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi, thúc đẩy quan hệ lao động hài hòa và ổn định.

Pháp luật cũng quy định rõ trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc trả lương đầy đủ, đúng thời hạn. Trường hợp vì lý do bất khả kháng mà không thể trả lương đúng hạn thì thời gian chậm trả không được quá 30 ngày. Nếu chậm trả từ 15 ngày trở lên, doanh nghiệp phải bồi thường cho người lao động một khoản tiền ít nhất bằng số tiền lãi phát sinh trên số tiền lương trả chậm.

Để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định mức phạt từ 5 triệu-50 triệu đồng đối với các hành vi như trả lương không đúng hạn, không trả hoặc trả không đủ tiền lương cho người lao động. Khi quyền lợi về tiền lương bị xâm phạm, người lao động có thể yêu cầu doanh nghiệp giải quyết, thông qua tổ chức công đoàn hoặc phản ánh đến cơ quan thanh tra lao động ở địa phương. Trường hợp cần thiết, người lao động có quyền khởi kiện ra tòa án nơi doanh nghiệp đóng trụ sở để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.