Để xây dựng Thương hiệu Quốc gia (THQG), doanh nghiệp Việt không thiếu năng lực, thậm chí có những lợi thế rất riêng như khả năng cải tiến nhanh, nguồn nhân lực dồi dào hay tinh thần thích ứng cao.

Thương hiệu cần nỗ lực song hành từ hai phía

Nhìn nhận việc xây dựng THQG phải có sự nỗ lực song hành từ hai phía, bản thân DN và vai trò kiến tạo của Nhà nước, ông Lê Hồng Quang, Tổng Giám đốc Công ty CP MISA cho rằng, DN phải đáp ứng các tiêu chí cốt lõi như chất lượng sản phẩm, khả năng tiên phong và đổi mới sáng tạo, trong khi Nhà nước cần tạo lập môi trường và hệ sinh thái thuận lợi để DN phát triển và vươn ra toàn cầu.

“Đối với DN công nghệ, việc bổ sung yếu tố công nghệ và chuyển đổi số như 1 tiêu chí trọng yếu trong Chương trình THQG. Đây không phải là 1 lựa chọn thêm, đó là điều kiện bắt buộc trong kỷ nguyên số. Công nghệ không chỉ là công cụ, còn là bệ phóng nâng cấp toàn bộ cấu trúc DN từ chất lượng sản phẩm, khả năng đổi mới đến tốc độ tiếp cận thị trường, từ đó trực tiếp nâng cao năng lực cạnh tranh”, ông Lê Hồng Quang khẳng định.

Chỉ ra nghịch lý đang tồn tại trong thực tế, đó là DN Việt hoàn toàn có thể sản xuất sản phẩm tốt cho thế giới, nhưng lại gặp khó khi xây dựng thương hiệu cho chính mình, bà Trương Thị Chí Bình, Tổng Thư ký Hiệp hộiCông nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) bày tỏ, trong xu hướng chuỗi cung ứng đòi hỏi ngày càng lớn về năng lực thiết kế (ODM), các DN phải tham gia sâu hơn vào quá trình thiết kế và hoàn thiện sản phẩm. Tuy nhiên, để làm ODM, các DN không chỉ cần kỹ thuật, còn phải có dữ liệu, thông tin và khả năng kết nối trong chuỗi cung ứng.

“Các DN thiếu dữ liệu, thiếu kết nối và thiếu thông tin về nguồn cung linh kiện. Nếu có một hệ thống cho phép DN tra cứu linh kiện, nguồn cung và thị trường, quá trình chuyển đổi sang ODM sẽ được rút ngắn đáng kể. Điều này cho thấy THQG không thể chỉ dựa vào nỗ lực riêng lẻ của DN, cần những cú hích chính sách đủ mạnh, những cơ chế hỗ trợ cụ thể từ Nhà nước để tạo động lực chuyển đổi”, bà Bình đề xuất.

Khoảng trống bảo hộ sở hữu trí tuệ

Khi bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng cao, vai trò của THQG không chỉ dừng lại ở hoạt động quảng bá. Yêu cầu đặt ra đã khác rất nhiều, cần phải huy động toàn bộ các động lực, trong đó có sức mạnh mềm và giá trị thương hiệu quốc gia để bổ sung cho năng lực cạnh tranh của hàng hóa và dịch vụ.

Đánh giá điểm nghẽn lớn nhất củathương hiệu Việthiện nay nằm ở giá trị gia tăng còn thấp, ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) chỉ ra, nhiều sản phẩm vẫn chủ yếu tham gia vào các khâu gia công trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trong khi Việt Nam có lợi thế về sản xuất, để nâng tầm thương hiệu cần phải chuyển sang các khâu có giá trị cao hơn. Các DN không nên cạnh tranh bằng quy mô, cần cạnh tranh bằng chất lượng và giá trị gia tăng cao.

“Hàm lượng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, AI trong sản phẩm của Việt Nam còn chưa cao, lại đối diện với khoảng trống về bảo hộ sở hữu trí tuệ. Số lượng DN Việt đăng ký bảo hộ tại thị trường nước ngoài còn hạn chế, trong khi đây là điều kiện tiên quyết để bảo vệ và gia tăng giá trị thương hiệu. Nếu không có bảo hộ trí tuệ, sẽ rất khó nâng tầm giá trị sản phẩm trên thị trường quốc tế”, ông Phú nói.

Hiện nay, Bộ Công Thương đang nghiên cứu xây dựng Chiến lược Thương hiệu quốc gia giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045. Mục tiêu không chỉ chuẩn hóa các sản phẩm đạt chuẩn Vietnam Value, còn xây dựng thông điệp chung cho hàng hóa “Made in Vietnam”, gắn với các yếu tố văn hóa, lịch sử và đổi mới sáng tạo.

Như vậy, Chiến lược THQG trong giai đoạn tới sẽ không chỉ dừng ở việc nâng cao nhận diện, cần hướng tới gia tăng giá trị thực chất cho sản phẩm và DN. Khi cạnh tranh toàn cầu ngày càng dựa vào công nghệ, sáng tạo và bản sắc, THQG Việt Nam cũng rất cần được xây dựng trên chính những nền tảng đó.

Đã đến lúc THQG cần chuyển từ cách tiếp cận theo chương trình THQG, sang xây dựng 1 chiến lược tổng thể về thương hiệu, bao gồm thương hiệu đất nước, thương hiệu ngành, thương hiệu DN và thương hiệu sản phẩm, trong đó DN là trung tâm. Quá trình xây dựng chiến lược cần có sự tham gia của nhiều bên, từ cơ quan quản lý, địa phương, DN đến các nhà khoa học, nhằm đảm bảo tính đồng bộ và khả thi trong triển khai.