Tổng thư ký NATO Mark Rutte nhấn mạnh nhiệm vụ trước mắt là chuyển các cam kết thành kết quả cụ thể. Theo ông, ưu tiên của liên minh là đẩy mạnh đầu tư quốc phòng, mở rộng năng lực sản xuất công nghiệp quân sự và tiếp tục hỗ trợ Ukraine, qua đó củng cố sức mạnh răn đe và an ninh chung.

“Chúng ta không thể tiếp tục phụ thuộc quá nhiều vào Mỹ như trước đây. Châu Âu cần mạnh mẽ hơn trong một NATO vững mạnh hơn. Để đạt được điều đó, các đồng minh phải phối hợp chặt chẽ, phát huy và tận dụng thế mạnh của mỗi bên. Đó cũng chính là hướng đi mà chúng ta đang theo đuổi”, ông Rutte nói.

Thông điệp này phản ánh sự thay đổi đáng chú ý trong tư duy của NATO, từ việc tập trung vào các mục tiêu chi tiêu sang chú trọng khả năng triển khai thực tế, năng lực công nghiệp quốc phòng và khả năng chống chịu của toàn liên minh.

Sự chuyển hướng đó diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tiếp tục gây sức ép buộc các đồng minh chia sẻ nhiều hơn gánh nặng quốc phòng. Trước phiên họp chính, nhà lãnh đạo Mỹ hôm qua một lần nữa bày tỏ sự không hài lòng với NATO, cho rằng nước này đang gánh phần lớn chi phí bảo vệ châu Âu.

“Từ trước đến nay, chúng ta luôn hỗ trợ các đồng minh. Nhưng tôi không chắc họ sẽ làm điều tương tự với chúng ta. Italy từ chối, Đức từ chối và Pháp cũng từ chối. Điều đó không sao cả, nhưng câu hỏi đặt ra là tại sao Mỹ phải chi hàng trăm tỷ USD để bảo vệ các đồng minh trong khi họ lại không sẵn sàng hỗ trợ chúng ta khi cần. Chúng ta luôn là bên đứng ra giúp đỡ họ”, Tổng thống Trump cho biết.

Các đồng minh cũng nhanh chóng đưa ra những tín hiệu đáp lại khi công bố hàng loạt hợp đồng quốc phòng mới và số liệu cho thấy chi tiêu quân sự của các nước châu Âu tiếp tục tăng mạnh trong năm 2026.

Điểm đáng chú ý của Hội nghị Thượng đỉnh NATO lần này không chỉ nằm ở các con số ngân sách, mà còn ở tiến trình tái cân bằng vai trò giữa hai bờ Đại Tây Dương. Nhiều quan chức NATO mô tả đây là giai đoạn chuyển sang một mô hình liên minh mà châu Âu đảm nhận nhiều trách nhiệm hơn đối với an ninh của chính mình, trong khi Mỹ duy trì vai trò hạt nhân nhưng giảm dần sự hiện diện quân sự trực tiếp tại lục địa này. Xu hướng đó vừa phản ánh ưu tiên chiến lược mới của Mỹ, vừa tạo động lực để châu Âu đẩy nhanh quá trình xây dựng nền công nghiệp quốc phòng và nâng cao khả năng tự chủ.

Cùng với các vấn đề nội khối, Ukraine tiếp tục là nội dung trọng tâm của hội nghị. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky kêu gọi NATO tăng cường hỗ trợ hệ thống phòng không và duy trì viện trợ quân sự trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình vẫn bế tắc. Tổng thống Donald Trump cho biết ông sẽ gặp Tổng thốngVolodymyrZelensky bên lề hội nghị và bày tỏ hy vọng Nga và Ukraine đều mong muốn đạt được một thỏa thuận chấm dứt xung đột.

Các cuộc tiếp xúc song phương của Tổng thống Donald Trump với Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cũng thu hút sự chú ý, đặc biệt sau khi Mỹ phát tín hiệu sẵn sàng xem xét dỡ bỏ một số biện pháp trừng phạt và khả năng nối lại hợp tác quốc phòng với Thổ Nhĩ Kỳ.

Trong bối cảnh môi trường an ninh quốc tế tiếp tục biến động, hội nghị tại Ankara được xem là dấu mốc cho quá trình tái định hình NATO, khi liên minh quân sự vừa phải tìm cách duy trì sự gắn kết xuyên Đại Tây Dương và thúc đẩy châu Âu đảm nhận vai trò lớn hơn trong cấu trúc an ninh chung. Mức độ hiện thực hóa các mục tiêu này sẽ quyết định ý nghĩa thực chất của hội nghị.