Hội nghị do Thủ tướng Đức Friedrich Merz chủ trì, với sự tham dự của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Anh Keir Starmer, Thủ tướng Italy Giorgia Meloni và Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk. Tổng thư ký NATO Mark Rutte cũng tham gia thảo luận thông qua hình thức trực tuyến.

Định dạng E5 ban đầu được khởi xướng vào năm 2024, quy tụ Bộ trưởng Quốc phòng của các cường quốc quân sự và các quốc gia đóng góp ngân sách lớn nhất cho quốc phòng châu Âu. Mục tiêu của nhóm là phối hợp viện trợ cho Ukraine, đối phó với xu hướng rút dần lực lượng của Mỹ khỏi châu Âu và thiết lập các dự án quốc phòng chung.

Trước đó, các cuộc thảo luận hẹp đầu tháng 6 chỉ diễn ra giữa ba nước Pháp, Anh, Đức (E3) với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã vấp phải sự chỉ trích mạnh mẽ từ Italy và Ba Lan do bị gạt ra ngoài lề. Việc mở rộng thành E5 được đánh giá là bước đi tất yếu, bởi Ba Lan hiện là trung tâm hậu cần cốt lõi cho nỗ lực tài trợ dành cho Ukraine, bất chấp những rạn nứt ngoại giao gần đây giữa Warsaw và Kiev. Ngược lại, những người ủng hộ định dạng E3 cũ cho rằng đây mới là bộ ba tự nhiên để đàm phán với Nga nhờ sở hữu năng lực răn đe hạt nhân, tình báo và khả năng tấn công tầm sâu vượt trội.

Bất chấp cơn địa chấn chính trị tại London khi Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức do áp lực từ nội bộ đảng Lao động sau thất bại ở cuộc bầu cử địa phương, Berlin vẫn quyết định giữ nguyên lịch trình. Tại hội nghị, ông Starmer tiếp tục đóng vai trò trung tâm khi cùng Tổng thống Macron đồng dẫn dắt "Liên minh những người tình nguyện", một cơ chế nhằm cung cấp các bảo đảm an ninh và cam kết quân sự cho Ukraine trong khuôn khổ một thỏa thuận hòa bình tương lai.

Trước tương lai khó đoán định của London về các cam kết chi tiêu quân sự và tiến trình hòa bình tại Ukraine, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã đưa Berlin vào vị trí đồng chủ tịch liên minh để sẵn sàng gánh vác trách nhiệm nếu cuộc khủng hoảng tại Anh trầm trọng hơn.

Hội nghị E5 diễn ra trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều vết rạn. Tổng thống Mỹ Donald Trump hiện đang bày tỏ sự không hài lòng với các đồng minh châu Âu khi họ thiếu sự ủng hộ đối với các động thái của Mỹ tại Iran. Mới đây nhất, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã chỉ trích gay gắt các thành viên NATO tại Brussels và công bố kế hoạch 6 tháng để rà soát lại toàn bộ lực lượng Mỹ đang đồn trú tại lục địa già. Không chỉ giảm quân số, Washington đang rút dần các năng lực hỗ trợ chiến lược then chốt tại châu Âu như hậu cần, hệ thống chỉ huy và cơ sở hạ tầng. Sự thiếu vắng này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì sức mạnh chiến đấu của toàn khu vực.

Trước tình hình đó, các nhà lãnh đạo E5 đã đạt được các đồng thuận then chốt khi tất cả các quốc gia cam kết tăng mạnh ngân sách quốc phòng để tái cân bằng quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương. Họ thống nhất phối hợp chặt chẽ trong các lĩnh vực công nghệ cao như vũ khí tầm xa, hệ thống phòng không và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào quân sự. Khép lại hội nghị, các bên khẳng định châu Âu phải tự chịu trách nhiệm về an ninh của chính mình. Thủ tướng Italy, Giorgia Meloni nhấn mạnh quyết tâm theo đuổi con đường xây dựng một trụ cột châu Âu vững chắc hơn trong lòng Liên minh xuyên Đại Tây Dương.