Thúc đẩy giáo dục STEM để đáp ứng nhu cầu của thị trường việc làm và xu hướng phát triển của thế giới

Australia quan tâm đến phát triển lĩnh vực STEM gồm khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học từ rất sớm. Vào năm 2013 nước này đã ban hành chiến lược STEM trong đó nhấn mạnh đào tạo các ngành học STEM là một trong bốn trụ cột quan trọng để STEM có thể tạo ra những tác động tích cực tới đời sống kinh tế xã hội và sự phát triển của nước này.

Bộ Giáo dục Australia cũng khẳng định các kỹ năng STEM rất cần thiết cho tương lai của nước này do sự phát triển nhanh và rộng của công nghệ, đặc biệt là công nghệ số đang tạo ra những thay đổi rất lớn trong cách thức vận hành của xã hội, kéo theo sự thay đổi của thị trường việc làm. Toàn cầu hóa và tự động hóa đang thay đổi cách mọi người suy nghĩ, đang làm mất đi nhiều việc làm vốn đã tồn tại trong nhiều năm qua đồng thời làm xuất hiện những công việc hoàn toàn mới, trong những lĩnh vực hoàn toàn mới.

Thế giới thay đổi nhanh và nhiều như vậy nhưng Bộ Giáo dục Australia nhận định rằng nền giáo dục của nước này chưa theo kịp xu hướng này và điều này được biểu hiện qua các dấu hiệu sau: thứ nhất là kết quả các môn khoa học và toán học của học sinh trì trệ hoặc đang giảm sút; thứ hai làAustralia đang bị tụt hạng trong bảng xếp hạng quốc tế trong các ngành học STEM trong khi nhiều quốc gia thứ hạng được cải thiện; thứ ba là gần 1/5 giáo viên dạy toán tại nước này không được đào tạo để dạy toán; thứ tư là theo số liệu của năm 2020, chưa đến 10% học sinh chọn học các lớp toán nâng cao; thứ năm là nhiều sinh viên của nước này không hiểu được tầm quan trọng của STEM và cơ hội nghề nghiệp từ các ngành này cho đến khi quá muộn. Không chỉ vậy, các ngành công nghiệp tại nước này cũng đang lo ngại thiếu lao động có các kỹ năng cần thiết để đáp ứng nhu cầu công việc.

Xuất phát từ thực tế này Australia đang khuyến khích sự hợp tác chặt chẽ giữa các trường đại học và các doanh nghiệp để nâng cao hiểu biết của học sinh, sinh viên về thực tế và nhu cầu việc làm trong lĩnh vực STEM nhằm giúp cho các em có thái độ tích cực hơn, chuẩn từ sớm hơn và tốt hơn trước khi bước vào thị trường việc làm.

Thúc đẩy giáo dục STEM đang thay đổi cơ cấu chương trình đào tạo

Sau khi chiến lược khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học được ban hành năm 2013 thì đến năm 2015 Bộ Giáo dục Australia đã ban hành Chiến lược giáo dục STEM quốc gia giai đoạn 2016-2026 trong đó đưa giáo dục STEM vào các trường học từ sớm nhằm kích thích sự tò mò và ham học hỏi các ngành STEM ở các em nhỏ. Trong đó giai đoạn tiểu học và trung học được xác định đóng vai trò củng cố khát vọng và sự tự tin trong lĩnh vực STEM. Các trường học cũng được khuyến khích tập trung hỗ trợ học sinh phát triển các kỹ năng tính toán bậc cao, giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo trong đó các thày cô được khuyến khích sử dụng nhiều nguồn tài liệu trực tuyến kết hợp vào bài giảng trên lớp.

Đến năm 2021, chính phủ Australia có bước đi quyết liệt để thúc đẩy giáo dục STEM trong trường đại học thông qua việc ban hành gói cải cách Job Ready Graduates trong đó chính phủ chi 20 tỷ AUD trong năm 2021 để khuyến khích sinh viên học các ngành STEM trong các trường đại học thông qua việc tài trợ nhiều học phí cho sinh viên học các ngành này, mở thêm 50 nghìn khóa học ngắn hạn và gia tăng hỗ trợ cho sinh viên học STEM ở vùng nông thôn và tăng thêm nguồn vốn tài trợ cho các dự án nghiên cứu trong lĩnh vực STEM.

Nhờ có chương trình này, các sinh viên Australia học ngành STEM phải đóng ít học phí hơn nếu so với các ngành xã hội và nhân văn. Theo số liệu của năm 2025, nếu sinh viên Australia học ngành nghệ thuật, kinh doanh, luật hoặc các ngành nhân văn, truyền thông…thì sẽ phải đóng học phí là khoảng 17 nghìn AUD/năm, tương đương với khoảng 50 nghìn AUD cho 3 năm học. Nếu học song bằng nghệ thuật và luật hoặc kinh doanh và luật thì chi phí cho 3 năm đại học có thể lên đến 80 nghìn AUD. Trong khi đó, với các ngành học STEM, mức tối đa sinh viên Australia phải chi trả cho 1 năm học là hơn 9500 AUD và với môn toán thì số tiền học phải nộp chỉ là hơn 4700 AUD/năm.

Việc sử dụng mức chênh lệch học phí để thu hút sinh viên học các ngành STEM của chính phủ Australia đang tạo ra sự thay đổi trong các ngành học của sinh viên nước này. Nghiên cứu mới công bố của Tạp chí Giáo dục Australia cho thấy, số lượng học sinh đăng ký thi tốt nghiệp trung học các môn nghệ thuật và xã hội-nhân văn giảm mạnh, trong đó môn kịch giảm 39%, môn múa giảm 38%, môn truyền thông giảm 25%, âm nhạc giảm 16%...

Ở các trường đại học, nếu so số liệu năm 2018 với năm 2023 thì có thể thấy số lượng sinh viên đăng ký học các môn xã hội, nhân văn, nghệ thuật cũng giảm mạnh. Trong đó, trường Đại học Charles Darwin giảm hơn 100%, trường Đại học James Cook giảm hơn 95%, Đại học Canberra giảm hơn 30%, Đại học Wollongong giảm hơn 17%... Nghiên cứu cũng cho thấy có tới hơn 40 khóa học và bằng cấp trong các lĩnh vực nghệ thuật, xã hội-nhân văn trong các trường đại học tại nước này đã bị xóa sổ trong chưa đầy 1 thập kỷ.

Bài toán cân bằng giữa các ngành STEM với các ngành học khác

Việc sụt giảm mạnh số lượng sinh viên đăng ký các ngành học nghệ thuật, xã hội-nhân văn đang tạo ra sự thay đổi lớn trong nguồn nhân lực của Australia. Tuy vậy, thực tế này cũng đang khiến cho giới nghiên cứu tại nước này lo ngại sẽ dẫn đến việc sụt giảm các hoạt động sáng tạo nghệ thuật và thiếu lao động làm việc trong lĩnh vực này. Nếu tình trạng này vẫn tiếp diễn thì nhiều người lo ngại cơ hội học các ngành nghệ thuật tại Australia sẽ bị hạn chế và Australia sẽ trở thành quốc gia thiếu nghệ thuật. Không chỉ vậy, thực tế này cũng khiến cho Australia khó có thể đạt được mục tiêu Chính sách Văn hóa quốc gia để hồi sinh sự đa dạng nghệ thuật ở nước này.

Để giảm bớt sự mất cân bằng trong đào tạo giữa các ngành STEM và các ngành khác, chính phủ nước này khuyến khích các bậc học tích hợp các kiến thức, kỹ năng, tư duy phản biện, khả năng giải quyết vấn đề vào các môn học…để học sinh, sinh viên được học nhiều kỹ năng đồng thời khuyến khích các chương trình học STEM lấy con người làm trung tâm trong khi sinh viên các ngành nhân văn học được khuyến khích học cách phân tích dữ liệu và công nghệ. Đồng thời Australia cũng phát triển mạnh hệ thống các trường dạy nghề để bù đắp kỹ năng cần thiết cho lực lượng lao động.

Tuy vậy, cho đến lúc này, các nỗ lực thì cân bằng giữa các ngành học STEM với các ngành học khác không nhiều nên có thể trong những năm tới điều này sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của các ngành nghệ thuật, xã hội nhân văn cũng như thị trường việc làm của các ngành này tại Australia.