Thủ tướng Lê Minh Hưng vừa chủ trì hội nghị toàn quốc, yêu cầu đẩy nhanh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm năm 2026; phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch, tạo động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao là hơn 1 triệu tỷ đồng, chiếm hơn 35% tổng chi ngân sách nhà nước và cao hơn đáng kể so với năm 2025. Đến hết quý 1 vừa qua, giải ngân vốn đầu tư công đạt 11% kế hoạch Chính phủ giao. So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân có cải thiện khi chỉ tăng 1,2 điểm % về tỷ lệ, tương đương mức tăng gần 30 nghìn tỷ đồng về giá trị tuyệt đối. Nhưng rõ ràng, tiến độ giải ngân và mức tăng so với cùng kỳ, chưa đủ tạo ra bứt phá rõ nét, đặc biệt trong bối cảnh phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức 2 con số. Trong đó, có 7 bộ ngành và 16 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt cao hơn mức bình quân chung cả nước, nhưng còn 28 bộ ngành và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung cả nước.

Thủ tướng Lê Minh Hưng chỉ rõ, có nguyên nhân chủ quan và khách quan, nhưng nguyên nhân chủ quan là chủ yếu:“Cùng một mặt bằng pháp lý, cùng một hệ thống quy định như vậy, tại sao có địa phương vẫn giải ngân rất nhanh, đạt tỉ lệ rất cao? Nhưng có những địa phương rất chậm và đặc biệt có một số bộ ngành và địa phương chưa giải ngân. Đây là một vấn đề rất nghiêm trọng cần lưu ý. Trách nhiệm của Bộ trưởng, Bí thư tỉnh uỷ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh và của Ban Thường vụ trong xử lý các vấn đề liên quan đến phát triển kinh tế xã hội, đến tăng trưởng hai con số. Để phục vụ cho tăng trưởng hai con số thì việc tốc độ giải ngân vốn đầu tư công là một trong những chỉ tiêu rất quan trọng”.

Phải nhìn nhận rằng, thời gian qua, nhiều cơ chế, chính sách liên quan đến đầu tư công đã được rà soát, sửa đổi, bổ sung tương đối toàn diện, nhất là các nội dung quan trọng đã được điều chỉnh theo hướng tạo thuận lợi tối đa cho quá trình triển khai dự án. Cụ thể, các quy định về phân cấp, phân quyền tiếp tục được đẩy mạnh; quy trình đấu thầu, chỉ định thầu được hoàn thiện; việc phân bổ vốn, thanh toán, quyết toán được cải tiến; đồng thời các vấn đề liên quan đến quy hoạch, đất đai, tài nguyên cũng được rà soát nhằm bảo đảm tính thông suốt trong triển khai các dự án đầu tư công.

Ông Lê Tiến Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển hạ tầng, Bộ Tài chính cho biết:“Thời gian vừa qua, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ để báo cáo Quốc hội sửa đổi luật ngân sách nhà nước và luật đầu tư công, đã tháo gỡ được các điểm nghẽn trong giải ngân đầu tư công. Đặc biệt hiện nay đã phân cấp phân quyền triệt để cho các địa phương… đồng thời, Bộ Tài chính cũng trình Chính phủ ban hành Nghị định 254 về thanh toán quyết toán các dự án đầu tư công. Theo đó, đã phân cấp và phân quyền triệt để cho các chủ đầu tư khi thực hiện thanh toán ở Kho bạc nhà nước thì chỉ cần cung cấp bản kê các thông tin và chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật. Khi nhận được các bản kê thông tin này thì Kho bạc nhà nước sẽ thực hiện các cơ chế thanh toán…”.

Thực tế cho thấy, để có khối lượng nghiệm thu và giải ngân vốn đầu tư công, cần quyết tâm và đôn đốc quyết liệt của lãnh đạo bộ ngành và địa phương. Như ở tỉnh Hà Tĩnh, đến nay đã thực hiện giải ngân đầu tư công được hơn 1.000 tỷ đồng, bằng khoảng 18% kế hoạch Thủ tướng giao, thuộc nhóm các địa phương có tỷ lệ giải ngân cao cả nước. Có được kết quả này là sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt từ tỉnh đến địa phương, các sở ngành, đơn vị trên địa bàn, nhất là việc kịp thời tháo gỡ các khó khăn vướng mắc đến tiến độ giải ngân.

Ông Trần Báu Hà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh cho biết:“Hà Tĩnh luôn xác định công tác giải ngân đầu tư công là động lực phát triển kinh tế xã hội của tỉnh và phải chỉ đạo thường xuyên... Đây cũng là căn cứ để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ”.

Đặc biệt, với thành phố Hà Nội, một đầu tàu kinh tế của cả nước, kế hoạch đầu tư công lớn hơn nhiều địa phương khác, nhưng đến ngày 23/4, đã giải ngân được khoảng 31 nghìn tỷ đồng, tương đương 25,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, tức là cao hơn gấp đôi mức bình quân chung của cả nước. Con số này cũng cho thấy quyết tâm lớn của địa phương trong thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công.

Ông Vũ Đại Thắng, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội luôn nhấn mạnh với các đơn vị trên địa bàn, tiến độ giải ngân phải vượt kế hoạch năm:“Chúng ta đã cam kết hết tháng 9 phải giải ngân xong vốn đầu tư công của năm 2026. Do vậy tôi đề nghị tất cả các ngành, địa phương, chủ đầu tư tập trung cho công tác giải ngân đầu tư công”.

Điểm tích cực là các bộ ngành và địa phương chậm trễ giải ngân vốn đầu tư công, đã nhận thức được nguyên nhân chủ quan để có giải pháp khắc phục và thúc đẩy giải ngân vốn trong thời gian tới. Tại tỉnh Lâm Đồng, đến nay mới giải ngân chưa đến 5% của gần 15 nghìn tỷ đồng kế hoạch vốn đầu tư công được Thủ tướng Chính phủ giao cho địa phương năm 2026.

Ông Hồ Văn Mười, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng cho biết, tỉnh đã rà soát toàn bộ khó khăn, trong đó phần lớn thuộc thẩm quyền địa phương, nên giao các Phó Chủ tịch tỉnh phụ trách các dự án đầu tư công theo lĩnh vực phụ trách; đến hết tháng 6/2026, đơn vị nào giải ngân còn ì ạch sẽ xử lý trách nhiệm người đứng đầu.

Hiện nay, Bộ Tài chính đã định kỳ hàng tháng, hàng quý tổng hợp báo cáo Chính phủ tiến độ giải ngân của các Bộ ngành và địa phương để phục vụ công tác đôn đốc, điều hành chung. Để nâng cao hiệu quả công tác này, Bộ Tài chính cũng đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ xây dựng Bộ chỉ số đo lường hiệu quả công việc – KPI, để kiểm tra đánh giá kết quả giải ngân vốn đầu tư công của các bộ, ngành và địa phương định kỳ hàng tuần, đẩy mạnh điện tử hóa quy trình tổng hợp số liệu báo cáo để đáp ứng chế độ báo cáo nhanh phục vụ công tác điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nhận định:“Chưa bao giờ cơ chế chính sách, một hệ thống pháp luật liên quan đến đầu tư công lại thuận lợi và tốt như hiện nay. Nếu chúng ta không triển khai được thì đó là khâu tổ chức thực hiện thôi… Thế cho nên thậm chí chúng ta xác định KPI cho cán bộ trong quá trình tổ chức thực hiện. Nếu tổ chức đơn vị mà không triển khai được, không thực hiện được các dự án đầu tư công đã được phê duyệt, đã được bố trí vốn, không giải ngân được, không triển khai một cách hiệu quả được thì sẽ được đánh giá là không hoàn thành nhiệm vụ hoặc hoàn thành nhiệm vụ ở mức thấp”.

Kết quả giải ngân đầu tư công đã được công khai trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và sẽ được tiếp tục công khai hằng tháng; các trưởng ngành và lãnh đạo các địa phương phải nghiêm túc rà soát, chỉ đạo quyết liệt, cụ thể, cả về tiến độ và chất lượng để có chuyển biến mạnh mẽ về tiến độ giải ngân vốn.Về phía Bộ Tài chính cũng khẳng định, đã và sẽ tiếp tục chủ động điều hành ngân sách, bảo đảm đáp ứng đầy đủ, kịp thời nhu cầu vốn theo kế hoạch năm 2026 cho các bộ, ngành và địa phương.

Trong đó, ưu tiên bố trí vốn cho các dự án hạ tầng chiến lược, hiện đại, liên vùng và đồng bộ, có khả năng giải ngân tốt và tạo hiệu ứng lan tỏa nhanh, mở ra không gian phát triển mới cho đất nước. Theo đó, đầu tư công thực sự giữ vai trò dẫn dắt, kích hoạt, lan tỏa đầu tư xã hội; là vốn mồi huy động các nguồn lực khác, tạo ra các công trình, dự án có giá trị sử dụng thực chất, hiệu quả; thúc đẩy sản xuất, kinh doanh của nền kinh tế.