Mỹ có thể mở rộng đáng kể vai trò quân sự, trong khi Đan Mạch và Greenland tiếp tục nhấn mạnh chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và quyền tự quyết. Thỏa thuận vì thế đang hé lộ một điểm cân bằng mới giữa những lợi ích từng tưởng như khó dung hòa.

Điểm đáng chú ý đầu tiên là những gì Mỹ có thể đạt được. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố thỏa thuận sẽ cho phép Mỹ thực hiện những hành động cần thiết nhằm bảo đảm an ninh tại Greenland. Theo ông, các đối thủ của Mỹ sẽ không thể thiết lập căn cứ, duy trì hiện diện quân sự hay thực hiện những khoản đầu tư nhạy cảm tại đây nếu không được Mỹ chấp thuận.

Trong một dòng trạng thái đăng tải trên mạng xã hội X, ông Trump khẳng định thỏa thuận không giới hạn về thời gian: “Đó là một thỏa thuận dài hạn. Đó là thỏa thuận dài hạn tối ưu. Và tôi nghĩ nó đặt tất cả các bên vào vị thế thực sự tốt, đặc biệt là xét về khía cạnh an ninh, khoáng sản và mọi vấn đề khác”.

Nếu được cụ thể hóa như tuyên bố của Tổng thống Trump, Mỹ sẽ đạt được một mục tiêu chiến lược quan trọng mà không cần thay đổi chủ quyền đối với Greenland.

Mỹ thực tế đã có hiện diện quân sự tại hòn đảo này từ nhiều thập niên qua. Căn cứ Không gian Pituffik hiện đóng vai trò trong cảnh báo tên lửa, phòng thủ tên lửa và giám sát không gian. Một sự hiện diện lớn hơn sẽ tiếp tục củng cố vị trí của Mỹ tại cửa ngõ giữa Bắc Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương.

Nhưng Đan Mạch lại nhấn mạnh một khía cạnh khác của thỏa thuận. Theo Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen, văn kiện dự kiến sẽ tăng cường an ninh cho Greenland, Đan Mạch, Mỹ cũng như NATO và châu Âu, nhưng đồng thời phải công nhận chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Vương quốc Đan Mạch và quyền tự quyết của người dân Greenland. Đây cũng là lập trường mà Thủ tướng Đan Mạch từng nhiều lần khẳng định: “Lập trường của chúng tôi cũng rõ ràng như trước nay vẫn vậy: Greenland dĩ nhiên không phải là thứ để bán. Chúng tôi hy vọng rằng tất cả mọi người, bao gồm cả các nước đồng minh, sẽ tôn trọng quyền tự quyết của người dân Greenland”.

Hai thông điệp cho thấy điểm cân bằng đáng chú ý đang hình thành. Với Mỹ, trọng tâm chuyển từ câu chuyện sở hữu Greenland sang bảo đảm lợi ích an ninh và mở rộng hiện diện quân sự. Với Đan Mạch, giới hạn vẫn là chủ quyền lãnh thổ. Còn với Greenland, quyền tự quyết và việc trực tiếp tham gia vào những quyết định liên quan đến tương lai của hòn đảo tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm.

Tuy nhiên, thỏa thuận vẫn chưa hoàn tất về mặt pháp lý. Các bên dự kiến ký văn kiện trong tuần tới nhân kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, sau đó còn phải trải qua các thủ tục nghị viện cần thiết trước khi có hiệu lực.

Vì thế, điều đáng chờ đợi nhất sẽ nằm trong các điều khoản cụ thể: Mỹ thực sự được trao những quyền hạn nào về an ninh, và những quyền hạn đó sẽ được giới hạn ra sao để song hành với chủ quyền của Đan Mạch và quyền tự quyết của Greenland.

Sau nhiều tháng căng thẳng, Greenland vì thế đang từ một vấn đề gây chia rẽ giữa các đồng minh trở thành phép thử cho một công thức mới về an ninh Bắc Cực: mở rộng hợp tác chiến lược mà không thay đổi chủ quyền lãnh thổ.