Trong 6 tháng đầu năm 2026, thị trường lao động Việt Nam tiếp tục khởi sắc với số người có việc làm, thu nhập và chất lượng lao động đều tăng so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ thất nghiệp, thiếu việc làm được kiểm soát, cơ cấu lao động chuyển dịch tích cực và lao động phi chính thức có xu hướng giảm. Thu nhập bình quân của người lao động trong quý I đạt 9 triệu đồng/tháng, tăng 8,5% so với cùng kỳ năm 2025.

Tuy nhiên, thị trường vẫn đối mặt với những thách thức như chất lượng nguồn nhân lực chưa đồng đều, lao động phi chính thức còn cao và gần 1,6 triệu thanh niên thuộc nhóm “3 không”. Với đà tăng trưởng kinh tế và nhu cầu tuyển dụng gia tăng ở nhiều lĩnh vực, thị trường lao động được dự báo tiếp tục duy trì xu hướng tích cực trong những tháng tiếp theo.

Thị trường lao động: Khởi sắc nhưng chưa hết khó

Đánh giá về bức tranh thị trường lao động Hà Nội trong 6 tháng đầu năm 2026, ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho rằng, thị trường lao động Thủ đô đang ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực cả về quy mô lẫn chất lượng nguồn nhân lực.

Theo ông Thành, thị trường lao động Hà Nội ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực khi chỉ trong quý I/2026 đã tạo việc làm cho gần 50.000 lao động. Đến hết tháng 5 vừa qua, thành phố hoàn thành hơn 50% mục tiêu tạo 171.000 việc làm mới trong năm và duy trì tỷ lệ thất nghiệp dưới 3%. Hà Nội hiện dẫn đầu cả nước về tỷ lệ lao động qua đào tạo, đạt 55,19%, trong khi doanh nghiệp ngày càng ưu tiên tuyển dụng lao động có chuyên môn, kỹ năng và trình độ từ cao đẳng, đại học trở lên.

Bên cạnh những tín hiệu tích cực từ dòng vốn FDI và giải ngân đầu tư công, giúp gia tăng nhu cầu tuyển dụng ở các lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất và xây dựng, thị trường lao động vẫn đối mặt không ít thách thức. Chuyển đổi số và tự động hóa đang tạo áp lực lớn lên lao động phổ thông, trong khi nhiều doanh nghiệp lại thiếu lao động kỹ thuật, thợ lành nghề. Theo ông Vũ Quang Thành, cuộc cạnh tranh thu hút nhân lực chất lượng cao ngày càng gay gắt, đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ trả lương tốt mà còn phải có chính sách đãi ngộ và môi trường làm việc hấp dẫn để giữ chân người tài.

Về nhu cầu tuyển dụng, nhóm bán buôn, bán lẻ và dịch vụ tiếp tục dẫn đầu nhờ sức mua trong nước phục hồi tích cực, với nhu cầu lớn đối với nhân viên kinh doanh, quản lý cửa hàng và chăm sóc khách hàng. Bên cạnh đó, các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, xây dựng, du lịch, khách sạn và logistics cũng gia tăng nhu cầu nhân lực nhờ dòng vốn FDI, đầu tư công và sự phát triển của thương mại điện tử.

Đáng chú ý, yêu cầu tuyển dụng hiện không còn đặt nặng số lượng mà chuyển mạnh sang chất lượng nhân lực. Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, gần 40% vị trí tuyển dụng yêu cầu trình độ đại học trở lên. Ông Vũ Quang Thành cho biết, nhiều công việc phổ thông, mang tính lặp lại đang dần thu hẹp do tác động của chuyển đổi số và AI, trong khi lao động có tay nghề, kỹ năng số, khả năng ứng dụng công nghệ và tư duy đa nhiệm ngày càng được doanh nghiệp ưu tiên tuyển dụng.

Dự báo 6 tháng cuối năm 2026, ông Vũ Quang Thành cho rằng, thị trường lao động Hà Nội sẽ tiếp tục tăng trưởng, nhất là ở các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, bán lẻ và logistics phục vụ nhu cầu cuối năm. Tuy nhiên, doanh nghiệp sẽ ưu tiên chuyển đổi số, tự động hóa để nâng cao năng suất thay vì mở rộng tuyển dụng đại trà.

“Nhu cầu lao động giản đơn sẽ tiếp tục giảm, trong khi nhân sự chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ, dữ liệu, thương mại điện tử và năng lượng xanh sẽ được săn đón nhiều hơn”, ông Thành nhận định.

Theo ông, để gia tăng cơ hội việc làm và cải thiện thu nhập, người lao động cần chủ động nâng cao kỹ năng số, khả năng ứng dụng AI và phát triển kỹ năng theo mô hình chữ T, kết hợp chuyên môn sâu với kiến thức đa lĩnh vực. Đồng thời, cần linh hoạt trong lựa chọn công việc, ưu tiên những vị trí giúp tích lũy kinh nghiệm và kỹ năng dài hạn. Việc xây dựng thương hiệu cá nhân trên các nền tảng số cũng ngày càng trở nên cần thiết trong bối cảnh nhiều cơ hội việc làm chất lượng cao được kết nối thông qua mạng lưới nghề nghiệp và các đơn vị tuyển dụng chuyên nghiệp.

“Nửa cuối năm 2026 sẽ là giai đoạn nhiều thách thức đối với những người chậm thích ứng, nhưng cũng là cơ hội lớn cho những ai chủ động nâng cấp kỹ năng và sẵn sàng thay đổi để đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số”, ông Vũ Quang Thành nhấn mạnh.

Chủ động học kỹ năng mới để không bị bỏ lại phía sau

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu - chuyên gia kinh tế, thị trường lao động Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026 nhìn chung diễn biến khá sôi động, phản ánh đà phục hồi và tăng trưởng của nền kinh tế.

TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên trong năm 2026 đã tạo động lực tích cực cho thị trường lao động. “Để đạt mức tăng trưởng này, lực lượng lao động phải được huy động và sử dụng hiệu quả hơn, vì vậy tình hình việc làm từ đầu năm đến nay nhìn chung khả quan hơn so với năm 2025”.

Tuy nhiên, theo TS. Hiếu, thách thức lớn hiện nay là chất lượng nguồn nhân lực chưa theo kịp nhu cầu phát triển. Dù lực lượng lao động dồi dào, Việt Nam vẫn thiếu lao động có chuyên môn, tay nghề cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao và kinh tế số.

Đánh giá về tác động của các biến động kinh tế trong và ngoài nước, TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, những bất ổn địa chính trị toàn cầu đang tạo sức ép lớn lên đời sống người lao động. Theo ông, căng thẳng tại Trung Đông có thể đẩy giá năng lượng và chi phí sinh hoạt tăng cao, làm giảm thu nhập thực tế của người dân. Giá dầu tăng sẽ tác động trực tiếp đến giá cả hàng hóa và đời sống người lao động.

Bên cạnh đó, nguy cơ suy giảm kinh tế toàn cầu cũng có thể ảnh hưởng đến các ngành xuất khẩu của Việt Nam. “Nếu kinh tế thế giới tiếp tục khó khăn, doanh nghiệp xuất khẩu và người lao động trong các ngành liên quan sẽ chịu tác động. Khi đó, cần có chính sách hỗ trợ kịp thời để bảo đảm việc làm và thu nhập cho người lao động”.

Bên cạnh những biến động kinh tế, TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, làn sóng chuyển đổi số, tự động hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt ra thách thức rất lớn đối với thị trường lao động Việt Nam.

Theo ông, phần lớn lao động Việt Nam hiện nay vẫn là lao động phổ thông hoặc chưa được đào tạo chuyên sâu. Trong khi đó, AI đang dần thay thế nhiều công việc mang tính lặp lại, từ lao động chân tay đến một số công việc văn phòng.

“AI là công cụ hỗ trợ rất hiệu quả cho nền kinh tế, nhưng đồng thời cũng làm thay đổi cấu trúc việc làm. Một bộ phận lao động phổ thông, thiếu kỹ năng sẽ đối mặt nguy cơ bị thay thế và mất việc làm. Đây không chỉ là vấn đề riêng của Việt Nam mà là xu hướng đang diễn ra trên toàn cầu. Sự phát triển nhanh chóng của AI đang tạo ra những cơ hội mới nhưng cũng làm gia tăng áp lực đối với những lao động không kịp thích ứng với yêu cầu mới của thị trường”, TS. Nguyễn Trí Hiếu nhận định.

Dự báo 6 tháng cuối năm, TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, quá trình chuyển đổi số và ứng dụng AI sẽ tiếp tục làm thay đổi mạnh cơ cấu việc làm. Người lao động cần chủ động nâng cao kỹ năng số và công nghệ để thích ứng với những yêu cầu mới của thị trường. Đây sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của người lao động trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần tăng cường hỗ trợ đào tạo lại, kết nối việc làm và chuyển đổi nghề cho lao động bị ảnh hưởng bởi tự động hóa. Dù AI phát triển mạnh, cơ hội việc làm vẫn còn rộng mở trong nhiều lĩnh vực đòi hỏi lao động trực tiếp, khả năng sáng tạo và tư duy của con người đối với những người sẵn sàng thích nghi và nâng cấp kỹ năng.

“Khi tham gia thị trường lao động, mỗi người cần nhận thức rõ nền kinh tế đang trong giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ. Người lao động nên chuẩn bị trước các phương án nghề nghiệp, chủ động học hỏi và nâng cao kỹ năng để sẵn sàng ứng phó với những thay đổi có thể xảy ra trong tương lai”, TS. Nguyễn Trí Hiếu khuyến nghị.