Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc hoàn thiện hệ thống phân phối xăng dầu, gắn với hoàn thiện Dự thảo Nghị định thay thế các Nghị định của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu, Bộ Công Thương đã tổ chức lấy ý kiến các thành viên Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang Bộ để hoàn thiện dự thảo.

Đến nay, Dự thảo đã qua 4 lần xin ý kiến các thành viên Chính phủ và tiếp tục được hoàn thiện trên cơ sở bám sát chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Thông báo số 488/TB-VPCP ngày 17/9/2026 của Văn phòng Chính phủ.

Việc xây dựng Nghị định nhằm tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về kinh doanh xăng dầu, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và xây dựng thị trường xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Trên tinh thần đó, Dự thảo tập trung rà soát, sửa đổi, bổ sung nhiều quy định liên quan đến điều kiện kinh doanh, tổ chức hệ thống phân phối, cơ chế điều hành giá, quản lý dữ liệu và các giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng.

Hợp nhất đại lý bán lẻ, thương nhân nhận quyền thành thương nhân phân phối

Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), tại Dự thảo lần này, các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu được phân giao tổng nguồn tối thiểu tiêu thụ nội địa cả năm không thấp hơn 300.000 m³/năm (trừ thương nhân chỉ kinh doanh nhiên liệu hàng không), áp dụng từ kỳ phân giao thực hiện năm 2027.

Các thương nhân phân phối phải duy trì dự trữ lưu thông tối thiểu bằng 20 ngày cung ứng (tính theo sản lượng tiêu thụ nội địa bình quân 1 ngày của năm trước liền kề). Các thương nhân đầu mối, phân phối bắt buộc kết nối mạng với Bộ Công Thương về dữ liệu kho, bồn bể, tình hình nhập - xuất - tồn kho và thực hiện tổng nguồn.

Đối với các thương nhân sản xuất phải đăng ký kế hoạch sản xuất, bán sản phẩm hàng năm với Bộ Công Thương và duy trì mức dự trữ tối thiểu theo dự án. Quy trình pha chế phải được Bộ Khoa học và Công nghệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký cơ sở pha chế, đáp ứng các điều kiện về bồn bể, công nghệ, phòng thử nghiệm và hệ thống quản lý chất lượng.

"Dự thảo hướng đến tinh gọn loại hình, cắt giảm thủ tục bằng việc hợp nhất các loại hình đại lý bán lẻ, thương nhân nhận quyền và thương nhân phân phối hiện hành thành 1 loại hình thương nhân phân phối xăng dầu. Các thương nhân phân phối không phải xin Giấy xác nhận như hiện nay, chỉ cần đáp ứng điều kiện và thông báo với UBND tỉnh, Bộ Công Thương. Đồng thời bỏ thủ tục cấp lại Giấy chứng nhận cửa hàng khi thay đổi nhà cung cấp", ông Linh thông tin.

Dự thảo đưa ra 2 phương án về việc mua bán giữa các thương nhân phân phối. Phương án 1 là chỉ được mua bán với nhau khi có quyết định của Bộ Công Thương nhằm bảo đảm nguồn cung khi thị trường biến động hoặc trong tình trạng khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh.

Phương án 2 là cho phép mua bán với thương nhân phân phối khác nhưng phải tuân thủ bốn ràng buộc: Chỉ bán tại hệ thống của mình hoặc cho người sử dụng; bên bán bảo đảm nguồn cung theo hợp đồng; không mua bán không gắn với giao nhận thực tế, phải chuyển quyền sở hữu; truy xuất nguồn gốc theo lô hàng.

Trường hợp làm đại lý hoặc nhận quyền thương mại, thương nhân phân phối chỉ được ký hợp đồng với 1 thương nhân đầu mối duy nhất tuân thủ các điều kiện về thương hiệu, giá cả và chiết khấu thực hiện theo hợp đồng ký với thương nhân đầu mối. Trường hợp làm thương nhân độc lập được mua từ các thương nhân đầu mối và các thương nhân phân phối khác (trường hợp cho phép thương nhân phân phối mua bán với nhau) được quyết định giá bán và kê khai giá với cơ quan quản lý theo Luật giá.

Các hệ thống phân phối xăng dầu sẽ có giá bán khác nhau

Theo dự thảo, DN được tự quyết định giá xăng, dầu và Nhà nước kiểm tra, giám sát nhưng không công bố giá cơ sở định kỳ. Công thức giá bán lẻ xăng dầu là giá bán = Giá mua + Chi phí tạo nguồn + Chi phí kinh doanh định mức + Lợi nhuận + Thuế. Giá mua và chi phí tạo nguồn do thương nhân tự xác định theo thực tế kinh doanh.

Thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối ngoài hệ thống tự quyết định giá và kê khai giá; thương nhân phân phối trong hệ thống bán không cao hơn giá do thương nhân đầu mối cung cấp công bố. Thương nhân công bố giá trước thời điểm điều chỉnh, kê khai trong 1 ngày làm việc và kết nối dữ liệu kê khai giá với cơ quan quản lý.

Quỹ Bình ổn giá xăng dầu sẽ được thực hiện khi giá biến động bất thường (tăng/giảm liên tục 1 - 4 tuần hoặc biến động cộng dồn 15%–20% trở lên trong thời gian ngắn) gây tác động lớn đến kinh tế - xã hội. Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính đề xuất Chính phủ quyết định chủ trương biện pháp và thời hạn bình ổn giá.

“Trên cơ sở các ý kiến tại hội nghị ngày hôm nay, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến để hoàn thiện Dự thảo Nghị định, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, DN và người tiêu dùng; bảo đảm cạnh tranh, minh bạch, hiệu quả của thị trường; đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng và nguồn cung xăng dầu trong mọi tình huống, trước khi trình Chính phủ xem xét, ban hành theo quy định”, ông Linh cho biết.