Minh chứng sinh động cho tinh thần “thi đua suốt đời”

Ông Vũ Hữu Lê (hiện là Giám đốc công ty TNHH Cơ khí và xây lắp Hồng Hà, tỉnh Lào Cai), sinh ra và lớn lên ở vùng quê nghèo tỉnh Phú Thọ. Năm 1963, với những đóng góp nổi bật trong công tác thủy lợi, ông vinh dự được Đảng, Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba và được cử sang Liên Xô học tập, nghiên cứu chuyên sâu về cơ khí, máy nông nghiệp.

Tốt nghiệp với tấm bằng đỏ, ông về nước, sau đó làm giám đốc nhà máy cơ khí của tỉnh với khoảng 600 công nhân. Từ nhà máy, nhiều thiết bị, công cụ được nghiên cứu, cải tiến để phục vụ sản xuất và kháng chiến.

Khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, nhận thấy môi trường sáng tạo còn nhiều ràng buộc nên ông đã chủ động xin nghỉ hưu sớm 4 năm để toàn tâm theo đuổi con đường chế tạo máy móc phục vụ nông nghiệp.

Nhắc đến máy vò chè - một trong những sáng chế tiêu biểu, ông Lê kể lại, thời điểm đó, máy nhập khẩu có giá lên tới vài trăm triệu đồng, trong khi vàng chỉ có 100.000 đồng/chỉ, vượt quá khả năng của nông dân.

Trăn trở đó đã thôi thúc ông nghiên cứu, mày mò và chế tạo thành công chiếc máy vò chè đầu tiên, đưa ra thị trường với giá chỉ khoảng 30 triệu đồng, lợi nhuận ở mức thấp nhất. Hàng trăm chiếc máy đã được bán ra, góp phần giảm sức lao động, nâng cao năng suất và giá trị nông sản cho bà con.

Từ xưởng nhỏ ban đầu, với đôi bàn tay cần cù và trí óc say mê nghiên cứu, ông Vũ Hữu Lê đã cho ra đời nhiều chủng loại máy cơ khí hữu ích như: nồi chưng cất tinh dầu quế; hệ thống sấy, băm vỏ quế; máy nghiền, sấy củ dong; hệ thống làm miến; máy băm gỗ, cây thuốc…

Trả lời câu hỏi vì sao ông luôn chọn người nông dân là trung tâm của các sáng chế, ông Vũ Hữu Lê chia sẻ, ông xuất thân từ nông dân nghèo, từng đi cày, đi bừa nên thấu hiểu nỗi vất vả của nông dân. Vì vậy, mỗi sáng chế của ông đều bắt đầu từ nông dân, từ nhu cầu thực tế của họ.

Khi có đủ vốn, ông Lê thành lập Công ty TNHH Cơ khí và Xây lắp Hồng Hà, tạo công ăn việc làm cho hàng chục công nhân với mức thu nhập ổn định. Các sản phẩm của ông được thiết kế dễ sử dụng, dễ sửa chữa, phù hợp với trình độ và điều kiện kinh tế của nhà nông, giúp tăng năng suất lao động, đặc biệt là có thể mua trả góp. Với ông, lợi nhuận không phải là đích đến cuối cùng mà là hiệu quả xã hội và niềm tin của người làm nông nghiệp.

“Càng làm, tôi càng thấy khỏe, càng đóng góp được cho đất nước, tôi càng vui”, ông Vũ Hữu Lê chia sẻ. Những đóng góp thầm lặng nhưng bền bỉ của ông đã được bà con nông dân ở khắp nơi ghi nhận và trân trọng. Ông được tặng Huân chương Lao động hạng Nhì, hai lần được tặng Huân chương Lao động hạng Ba cùng rất nhiều danh hiệu cao quý khác.

“Mình bỏ cuộc, gian khó này dành phần ai?"

Trung tá Lê Thị Hằng, Giám đốc C4 (Viện Hàng không vũ trụ Viettel, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội) đã có nhiều đóng góp đặc biệt xuất sắc trong nghiên cứu, phát triển vũ khí, trang bị, góp phần hiện đại hóa quân đội.

Tháng 8/2025, Trung tá Lê Thị Hằng đã được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang (LLVT) nhân dân, trở thành nữ quân nhân đầu tiên thời kỳ đổi mới được phong tặng danh hiệu cao quý này.

Theo nữ trung tá, khi được giao nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển công nghệ lõi, chị và nhóm kỹ sư đã phải đối mặt với rất nhiều thách thức tưởng chừng không thể vượt qua. Có lúc chị tự vấn: “Liệu có đủ sức đi tiếp?”, song chị lại tự động viên chính mình: “Mình lùi bước, ai sẽ tiến lên? Mình bỏ cuộc, gian khó này dành phần ai?".Chính trách nhiệm với Tổ quốc đã thôi thúc chị và đồng đội kiên định vượt qua, xác định phương châm: “để làm chủ công nghệ tên lửa thì không thể từ bỏ, chỉ có làm lại và làm cho đến khi thành công”.

Trung tá Hằng nhớ lại thời điểm Tập đoàn Viettel được giao nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển đạn tên lửa đối hạm tầm trung, trong đó “đầu tự dẫn" được ví như “đôi mắt” - thành phần khó và phức tạp nhất, quyết định hiệu quả và giá trị của tên lửa.

Nhận thức rõ vai trò đặc biệt của bộ phận này và ý nghĩa của nhiệm vụ với quân đội, với đất nước, với cương vị Phó giám đốc Trung tâm, chị tự nguyện đảm nhận vai trò kỹ sư tại Ban dự án “đầu tự dẫn”. Ban dự án khi mới thành lập chỉ có 7 người, hầu như không có gì trong tay: chưa ai từng làm việc trong lĩnh vực tên lửa, không có tài liệu hoàn chỉnh, thiếu hạ tầng thử nghiệm, đối tác nước ngoài cũng không hợp tác. Thách thức lớn nhất ban đầu là cả nhóm còn mơ hồ về khái niệm "đầu tự dẫn".

Để vượt qua thách thức, chị cùng ban dự án phải giải 2 bài toán lớn: Làm rõ nguyên lý hoạt động, cấu tạo của đầu tự dẫn; đồng thời xây dựng được quy trình kiểm tra phản ánh đúng môi trường hoạt động của tên lửa, nhằm kiểm chứng hoạt động của “đầu tự dẫn”.

Nhóm kỹ sư đã lựa chọn phương pháp "thiết kế ngược" và giả lập tình huống tác chiến, dựng hàng trăm kịch bản và chế tạo nhiều phiên bản thử nghiệm để hoàn thiện dần sản phẩm.Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu xây dựng phòng bắn thử nghiệm - đây là phòng bắn thử nghiệm đầu tiên của khu vực Đông Nam Á; dùng cano và máy bay mang đầu tự dẫn để tiếp cận mục tiêu thay cho việc bắn tên lửa để thử nghiệm. Sáng kiến này rút ngắn thời gian nghiên cứu, đồng thời tiết kiệm cho ngân sách hàng trăm tỷ đồng.

“Với tinh thần còn việc, còn sức thì còn làm, chúng tôi đã trải qua một hành trình đầy thử thách, những đêm làm việc đến kiệt sức… song đều cố gắng hoàn thành nhiệm vụ”, chị tâm sự.

Năm 2020, sản phẩm được nghiệm thu cấp Bộ Quốc phòng, đánh dấu thành công đầu tiên trong nghiên cứu, phát triển tên lửa đối hạm cận âm tầm trung của Quân đội Việt Nam.

"Thành tựu này đã khẳng định năng lực làm chủ công nghệ cao của kỹ sư Việt Nam, ghi dấu mốc lịch sử khi lần đầu tiên người Việt tự chủ trong nghiên cứu, thiết kế, chế tạo thành công “đầu tự dẫn”- một thành phần phức tạp mà nhiều nước phát triển còn gặp khó khăn”, Trung tá Hằng cho biết, chất lượng sản phẩm tương đương mẫu nước ngoài, mang ý nghĩa to lớn về chính trị, quân sự, kinh tế, giúp tiết kiệm ngân sách quốc phòng, góp phần vào việc bảo mật và tác chiến thắng lợi, nâng cao sức mạnh và khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội ta.

Trung tá Hằng cho biết, để phát triển một dòng tên lửa, các nước phát triển thường mất ít nhất 10 năm. Nhưng chỉ trong 8 năm, đơn vị của chị đã hoàn thiện 3 dòng sản phẩm đầu tự dẫn và một dòng radar đo cao cho tên lửa đối hạm, đồng thời xây dựng cơ sở vật chất, hạ tầng nghiên cứu phục vụ phát triển các sản phẩm mới, hiện đại hơn trong tương lai.

Nữ Anh hùng LLVT nhân dân coi thành quả đã đạt được mới là khởi đầu. Chị khẳng định, với tinh thần thi đua quyết thắng và khát vọng làm chủ công nghệ lõi, chị và đồng đội quyết tâm chinh phục các công nghệ chiến lược, xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.