Trong bối cảnh tinh gọn bộ máy gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, sự kết hợp giữa "mắt thần" công nghệ và "thế trận lòng dân đang phát huy hiệu quả thiết thực. Đểgiữ rừng biên giớihiệu quả, đặc biệt là diện tíchrừng tự nhiên Mường Khươnggần 5.000 havới đồi núi đá tai mèo cheo leo, lực lượng chức năng phải nỗ lực gấp nhiều lần.

Giữa cái nắng hanh của vùng cao khu vực Nậm Chảy, thảm thực bì dưới tán rừng cổ thụ trở nên khô giòn rụm, khiến quần thể tự nhiên nơi đây luôn trong trạng thái "căng như dây đàn" trước nguy cơ cháy rừng rình rập.

Diện tích rừng rộng, địa hình hiểm trở, trong khi lực lượng chức năng bám cơ sở lại mỏng. Bài toán hóc búa này đòi hỏi một tư duy quản lý mới.

Ứng dụng công nghệ số để giữ rừng biên giới

Lời giải đầu tiên nằm ở sự nhạy bén ứng dụng khoa học công nghệ của lực lượng Kiểm lâm. Thay vì những tấm bản đồ giấy cồng kềnh, những chiếc điện thoại thông minh nay đã trở thành công cụ đắc lực.

Trực tiếp kiểm tra tọa độ ngay giữa rừng sâu, ôngBùi Thanh Hiếu, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực cho biết, phần mềm bản đồ số mang lại những thay đổi mang tính bước ngoặt:"Bản đồ này giúp xác định tọa độ, vị trí và theo dõi diễn biến rừng rất chính xác. Trước kia phải vẽ tay, tính tỷ lệ nên thường có sai số. Nhưng bây giờ, vị trí nào có diễn biến bất thường, chỉ cần đi khoanh một vòng là phần mềm xuất ra diện tích và dữ liệu chính xác tuyệt đối".

Tuy nhiên, công nghệ dẫu hiện đại đến đâu cũng chỉ là công cụ cảnh báo. Đểgiữ rừng biên giớitận gốc, "mắt thần" quan trọng nhất phải nằm ở chính nhân dân.

Dân vận khéo bảo vệ mảng xanh rừng Mường Khương

Khu vực vành đai biên giới mang tính chất nhạy cảm đặc thù. Một mồi lửa vô tình cháy lan sang nước láng giềng không chỉ gây thiệt hại về sinh thái mà còn kéo theo những hệ lụy phức tạp về an ninh. Thế nhưng, vận động đồng bào vùng cao, đặc biệt là thay đổi tập quán làm nương rẫy, chưa bao giờ là dễ.

Từ thực tiễn bám địa bàn, Trung tá Phạm Văn Công (Đồn Biên phòng Nậm Chảy) đúc rút kinh nghiệm cốt lõi:"Với bà con, không thể lấy văn bản, công văn ra đọc khô khan được. Phải tuyên truyền những gì sát thực tế nhất. Cán bộ phải gần dân, thường xuyên ở với dân. Khi có tình huống xảy ra, việc huy động bà con cùng tham gia xử lý sẽ thuận lợi hơn rất nhiều".

Tại thôn Na Hầu, những buổi họp phòng cháy mùa hanh khô diễn ra ngay tại sânnhà. Không nói lý thuyết sáo rỗng, Kiểm lâm viên Đỗ Văn Đình cặn kẽ hướng dẫn bà con từng kỹ năng sinh tồn nhỏ nhất. Anh đặc biệt nhấn mạnh quy tắc:"Đốt nương chỉ thực hiện vào buổi sáng để phòng tình huống phát sinh; đồng thời, bắt buộc phải có người trông coi và phải đốt từ trên xuống dưới. Nếu đốt ngược từ dưới lên, nhiệt sẽ sấy khô vật liệu bên trên gây cháy lan mất kiểm soát. Trong bối cảnh hướng tới mô hình chính quyền 2 cấp, cán bộ thôn bản chính là lực lượng nòng cốt sát cánh cùng kiểm lâm".

Những "cột mốc sống" bình yên dưới tán rừng biên giới

Chính sự sát sao, "cầm tay chỉ việc" ấy đã kích hoạt tối đa sức mạnh "4 tại chỗ". Ý thức bảo vệ phên dậu quê hương giờ đây ngấm sâu vào nếp nghĩ của đồng bào dân tộc thiểu số tạirừng Mường Khương.

Trưởng thôn Na Hầu, anh Giàng Sín Sài tự hào chia sẻ, thôn đã thành lập Tổ tự quản bảo vệ rừng gồm 12 người. Bất kể ngày đêm, chỉ cần phát hiện có nguy cơ, chỉ một tiếng hô hào là cả bản cùng tập trung xử lý. Khi được hỏi về động lực giữ rừng, anh Sài cười rạng rỡ:"Sống nhờ vào rừng, thì phải quá yêu rừng chứ!"

Sắp xếp lại bộ máy, lực lượng bám cơ sở có thể tinh gọn hơn. Nhưng với tư duy nhạy bén ứng dụng công nghệ, những bước chân mải miết bám bản của lính Biên phòng, và đặc biệt là sức mạnh tự quản tự nguyện của Nhân dân...giữ rừng biên giớikhông còn là nhiệm vụ của riêng ai. Nhờ thế trận lòng dân vững chắc ấy, đã 3 năm nay, vành đai biên giới Nậm Chảy chưa từng xảy ra một vụ cháy rừng, để mảng xanh của Tổ quốc mãi vươn mình trường tồn.