Thế giới vẫn đang phải trả giá dù chiến sự Mỹ - Iran tạm lắng

Cập nhật: 12/11/2026

VOV.VN - Dù Tổng thống Mỹ Donald Trump tạm hoãn các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Iran, hoạt động vận tải dầu khí qua eo biển Hormuz vẫn đối mặt rủi ro cao, kéo theo chi phí vận chuyển và bảo hiểm tăng mạnh. Thế giới vẫn đang phải trả giá đắt cho cuộc xung đột.

Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cân nhắc các bước đi tiếp theo trong cuộc xung đột với Iran, các nhà sản xuất năng lượng vùng Vịnh đang phải thích nghi với một trạng thái không chiến tranh nhưng cũng chưa có hòa bình. Đây là tình thế khiến hoạt động khai thác, vận chuyển và xuất khẩu dầu khí trở nên tốn kém, rủi ro hơn. Ngay cả khi giao tranh quy mô lớn chưa tái diễn, những chi phí phát sinh này vẫn có thể tạo lực đỡ, ngăn giá dầu thế giới giảm sâu.

Câu hỏi đặt ra là trạng thái cân bằng mong manh này có thể kéo dài bao lâu?

Giá dầu Brent, chuẩn tham chiếu quốc tế, đã giảm xuống dưới 90 USD/thùng trong ngày 10/11, lần đầu tiên kể từ cuối tháng 8. Mức giá này thấp hơn hơn 20% so với đỉnh gần đây là 118 USD/thùng ghi nhận ngày 30/10. Diễn biến phản ánh việc giới đầu tư ngày càng giảm kỳ vọng về khả năng xung đột Mỹ - Iran leo thang trên diện rộng, nhất là sau thất bại của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.

Ngày 9/11, ông Trump tiếp tục củng cố nhận định này khi tuyên bố sẽ tạm thời không tiến hành các hoạt động quân sự mới nhằm vào Iran sau khi nhận được lời kêu gọi từ các đồng minh vùng Vịnh.

Tuy nhiên, quân đội Mỹ vẫn đang tăng cường lực lượng tại Trung Đông. Các nỗ lực trung gian hòa giải do Qatar và Pakistan chủ trì vẫn tiếp tục, dù Washington và Tehran vẫn còn bất đồng lớn về một số vấn đề then chốt, đặc biệt là chương trình hạt nhân của Iran.

Điều đó cho thấy việc ông Trump tạm dừng các cuộc tấn công quy mô lớn chưa chắc báo hiệu xung đột sắp kết thúc. Đây có thể chỉ là khoảng nghỉ chiến thuật để Tổng thống Mỹ cân nhắc liệu một đợt không kích mới có giúp Washington cải thiện vị thế trên bàn đàm phán, hướng tới một thỏa thuận có lợi hơn hay không, trong bối cảnh cuộc chiến đã bước sang tháng thứ 9.

Ngay cả khi xuất khẩu dầu thô của khu vực phục hồi, xung đột cường độ thấp vẫn đang dần trở thành trạng thái bình thường mới tại Trung Đông.

Vận chuyển dầu khí ngày càng tốn kém

Dòng chảy dầu thô từ vùng Vịnh đã phục hồi đáng kể trong những tháng gần đây.

Theo dữ liệu của công ty phân tích dữ liệu hàng hóa Kpler, lưu lượng dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz đạt trung bình 10,5 triệu thùng/ngày kể từ đầu tháng 10. Con số này vẫn thấp hơn mức trung bình 13,5 triệu thùng/ngày trước chiến tranh, nhưng đã tăng đáng kể so với giai đoạn gián đoạn nghiêm trọng nhất.

Nếu tính cả lượng dầu được vận chuyển qua các tuyến đường thay thế, tránh eo biển Hormuz, tổng xuất khẩu dầu thô bình quân của vùng Vịnh từ đầu tháng 10 đạt 16,7 triệu thùng/ngày, gần bằng mức 17 triệu thùng/ngày trước chiến tranh.

Sự phục hồi này, cùng với những phát biểu bớt cứng rắn hơn của Tổng thống Donald Trump, góp phần lý giải vì sao giá dầu giảm mạnh trong tuần qua. Tuy nhiên, đằng sau những con số xuất khẩu khả quan là một thực tế khác: nguy cơ xảy ra chiến tranh toàn diện đã giảm, nhưng chi phí để duy trì hoạt động trong điều kiện xung đột chưa chấm dứt vẫn rất lớn.

Các cuộc tấn công của Iran nhằm vào tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz gần như diễn ra hằng ngày. Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), từ khi chiến tranh bùng phát ngày 28/2 đến ngày 9/11, cơ quan này ghi nhận 131 vụ việc được xác nhận gần tuyến hàng hải chiến lược.

Riêng tháng 10 có 35 vụ, mức cao nhất trong một tháng kể từ khi xung đột bắt đầu. Con số thực tế có thể còn cao hơn bởi các chủ tàu thường không báo cáo những sự cố gây ít hoặc không gây thiệt hại.

Để ứng phó, các nhà xuất khẩu dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tại vùng Vịnh đã phải thay đổi phương thức vận chuyển. Tàu chở dầu được tổ chức thành từng đoàn khi đi qua eo biển Hormuz, sử dụng các tuyến hàng hải hẹp gần bờ biển Oman dưới sự bảo vệ của Hải quân Mỹ. Một số doanh nghiệp còn áp dụng phương thức chuyển dầu giữa các tàu trên biển nhằm hạn chế mức độ rủi ro đối với từng phương tiện.

Những biện pháp này giúp duy trì hoạt động xuất khẩu, nhưng kéo theo chi phí rất cao. Giá cước vận tải và bảo hiểm hiện vẫn cao gấp khoảng 10 lần so với trước chiến tranh.

Nếu Washington và Tehran không đạt được một thỏa thuận lâu dài, khó có cơ sở để kỳ vọng các khoản chi phí này sẽ sớm giảm về mức bình thường.

Khi khủng hoảng trở thành trạng thái bình thường mới

Các nhà sản xuất năng lượng vùng Vịnh đang dần thích nghi với một tình trạng vốn trước đây được xem là ngoại lệ. Khả năng duy trì hoạt động xuất khẩu trong điều kiện bất ổn cho thấy sức chống chịu đáng kể của ngành dầu khí khu vực, nhưng đồng thời cũng phơi bày sự mong manh của trạng thái hiện nay.

Trong nhiều thập kỷ, nguy cơ gián đoạn kéo dài hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz luôn được xem là một kịch bản ít xảy ra nhưng có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Tuy nhiên, các nhà sản xuất đã chứng minh họ có thể tìm ra những phương án thay thế để duy trì dòng chảy năng lượng.Tuy nhiên, thích nghi với khủng hoảng không đồng nghĩa với giải quyết được khủng hoảng.

Iran hiện có động cơ để tiếp tục tấn công các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Trong khi lệnh phong tỏa của Mỹ đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ Iran đang gây sức ép lên nền kinh tế nước này, Tehran chưa cho thấy dấu hiệu sẵn sàng nhượng bộ những giới hạn mà họ đã đặt ra trong đàm phán.

Iran có thể tin rằng nước này đủ khả năng duy trì đối đầu lâu hơn Washington, nhất là sau kết quả bất lợi của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.

Điều này đặt ra câu hỏi về mức độ sẵn sàng của Washington trong việc tiếp tục gánh chịu chi phí tài chính và quân sự để bảo vệ hoạt động hàng hải qua Hormuz.

Trạng thái không chiến tranh nhưng chưa có hòa bình cũng có thể cản trở quá trình tái thiết các cơ sở hạ tầng năng lượng bị hư hại trong xung đột, đặc biệt tại Saudi Arabia – quốc gia vẫn phải đối mặt với các cuộc tấn công từ lực lượng Houthi ở Yemen, vốn có quan hệ với Iran.

Trong bối cảnh nguy cơ bị tấn công vẫn hiện hữu, các doanh nghiệp vận hành sẽ ít có động lực đầu tư vào những công trình sửa chữa lâu dài, tốn kém, bởi các cơ sở được khôi phục có thể tiếp tục trở thành mục tiêu. Do đó, các biện pháp khắc phục tạm thời nhiều khả năng sẽ được ưu tiên.

Đánh hay đàm: Lựa chọn khó khăn của ông Trump

Tình hình hiện nay đặt Tổng thống Mỹ Donald Trump trước một lựa chọn không dễ dàng.

Kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ đã phát đi tín hiệu rõ ràng về cái giá chính trị mà một cuộc chiến không được cử tri ủng hộ có thể gây ra. Tuy nhiên, liệu Washington có sẵn sàng chấp nhận một thỏa thuận không giải quyết đáng kể chương trình hạt nhân của Tehran. Kết cục này sẽ làm dấy lên nhận định rằng Mỹ đã thất bại trong cuộc chiến.

Nếu không đạt được tiến triển ngoại giao cụ thể trong những tuần tới, ông Trump vẫn có thể đi đến kết luận rằng việc nối lại các cuộc không kích là cách tốt nhất để cải thiện vị thế của Mỹ trong đàm phán.

Tuy nhiên, trừ khi hành động quân sự tạo ra đòn giáng quyết định, làm suy yếu đáng kể chính quyền Iran, một đợt giao tranh mới có thể khiến Tehran cứng rắn hơn và làm cho triển vọng đạt được thỏa thuận trở nên khó khăn.

Vì thế, nguy cơ lớn nhất đối với thị trường năng lượng không chỉ là một đợt tăng giá dầu đột biến nếu chiến tranh bùng phát trở lại. Đáng lo ngại hơn là khả năng Trung Đông rơi vào một trạng thái xung đột kéo dài và khó giải quyết. Điều này tạo nên hệ quả là tình hình khu vực luôn đủ căng thẳng để khiến hoạt động hàng hải luôn nguy hiểm, chi phí bảo hiểm duy trì ở mức cao và hạ tầng năng lượng thường xuyên đối mặt nguy cơ bị tấn công, nhưng cũng đủ được kiềm chế để thế giới dần coi đó là điều bình thường.

Đó là cái giá của một cuộc chiến chưa thực sự kết thúc - ngay cả khi tiếng súng đã tạm lắng.

Từ khóa: iran, xung đột Mỹ Iran, chi phí vận chuyển dầu,Mỹ có thể lại tấn công Iran,chương trình hạt nhân Iran, eo biển Hormuz bị phong tỏa,khủng hoảng năng lượng Trung Đông,chiến sự Mỹ Iran tạm lắng,giá dầu mỏ thế giới

Thể loại: Thế giới

Tác giả: phan tùng/vov.vn

Nguồn tin: VOVVN

Bình luận






Đăng nhập trước khi gửi bình luận Đăng nhập