Bộ Xây dựng yêu cầu các cơ quan, đơn vị của ngành phối hợp các địa phương, doanh nghiệp tìm giải pháp hữu hiệu để tăng tốc giải ngân, đầu tư xây dựng, hoàn thành các dự án trọng điểm. Đáng chú ý, tập trung vào các dự án cao tốc hoàn thành trong năm 2026 như đoạn Quảng Ngãi – Hoài Nhơn; Chí Thạnh-Vân Phong; Chợ Mới – Bắc Kạn; Dự án đường Hồ Chí Minh đoạn Rạch Sỏi-Bến Nhất, Gò Quao-Vĩnh Thuận.

Nhận diện nguyên nhân tiềm ẩn nguy cơ chậm tiến độ, do mặt bằng, biến động giá vật liệu cần sự chung tay gỡ vướng của các cơ quan chức năng, tập trung đảm bảo tiến độ các dự án trọng điểm theo chỉ đạo của Chính phủ, lãnh đạo Bộ Xây dựng yêu cầu các cơ quan đơn vị cần tập trung các giải pháp hữu hiệu trong quý IV/2026.

Cụ thể, theo báo cáo của Bộ Xây dựng, Dự án hoàn thiện hầm số 1, 2, 3 thuộc cao tốc Quảng Ngãi-Hoài Nhơn (cơ bản hoàn thành năm 2026, chi phí đầu tư 789,8 tỷ đồng) hiện đã bàn giao xong mặt bằng; sản lượng thi công các hầm số 1 và 2 đạt khoảng 49%, hầm số 3 đạt khoảng hơn 32%, chậm khoảng 3%. Nguyên nhân do công tác hoàn thiện hồ sơ thiết kế kỹ thuật chậm; khó khăn trong công tác vận chuyển vật liệu, đất đá đổ thải và phải thay đổi biện pháp thi công đào đá mái taluy.

Ông Ngô Anh Tuấn, Giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ, Bộ Xây dựng nêu giải pháp, đối với một số dự án do Bộ làm cơ quan chủ quản còn chậm tiến độ, Bộ yêu cầu các chủ đầu tư thi công cao điểm, thanh toán ngay khi khối lượng hoàn thành. “Điều chuyển vốn từ dự án chậm sang dự án có khả năng giải ngân tốt hơn. Bộ xác định mục tiêu, nhiệm vụ, cơ quan thực hiện trong quý IV/2026, tập trung theo dõi sát tiến độ thi công các DA trọng điểm. Giải ngân kịp thời và xử lý dứt điểm các tồn đọng đối với các dự án trọng điểm Bộ trực tiếp quản lý”, ông Ngô Anh Tuấn nói.

Tương tự, hầm Tuy An thuộc cao tốc Chí Thạnh-Vân Phong (cơ bản hoàn thành năm 2026, chi phí đầu tư hơn 169 tỷ đồng) dù không phải giải phóng mặt bằng nhưng sản lượng thi công đạt khoảng 17,8% và tiềm ẩn nguy cơ không hoàn thành kế hoạch. Dự án chậm tiến độ do nhà thầu thi công chậm, chủ đầu tư không quyết liệt chỉ đạo, điều hành thi công; ngoài ra việc nhập thiết bị cho hầm hiện cũng đang chậm. Vì vậy, các ban quản lý dự án theo dõi sát tiến độ thi công, xử lý vướng mắc, tồn đọng, triển khai các giải pháp kiến nghị vượt thẩm quyền.

Đặc biệt, trước tình trạng giá vật liệu biến động, giải pháp “trao quyền” chủ động cho các chủ đầu tư được đưa ra. Hay một dự án khác có mốc tiến độ cơ bản hoàn thành năm 2026, đưa vào khai thác năm 2027 là tuyến Chợ Mới-Bắc Kạn với tổng mức đầu tư hơn 5.750 tỷ đồng, tiềm ẩn nguy cơ không hoàn thành theo kế hoạch với nguyên nhân do thời tiết không thuận lợi.

Ông Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Giao thông Phương Thành cho biết, do địa hình thi công rất hiểm trở, máy móc thiết bị tiếp cận rất khó khăn, nên đơn vị phải chia nhỏ thành các mũi thi công, có thể tiếp cận được với địa hình núi cao, hạ các tầng xuống để vận chuyển đất đắp. Đặc biệt, đơn vị phải hoàn thành được 18 cây cầu trên địa hình đèo dốc, nhiều cống hộp, hầm chui, xử lý mái dốc trên các tatuy rất cao.

Hay như Dự án mở rộng đường bộ cao tốc Bắc-Nam phía Đông đoạn Cam Lộ-La Sơn có tổng mức đầu tư 6.463 tỷ đồng (cơ bản hoàn thành năm 2025 và đưa vào sử dụng trong năm 2026, hiện tại, mặt bằng còn vướng khoảng 5,6ha và một số vị trí di dời công trình hạ tầng kỹ thuật. Sản lượng thi công đạt khoảng 38%, chậm khoảng 20% so với kế hoạch.

Dự án đường Hồ Chí Minh đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận có kế hoạch hoàn thành năm 2026, nhưng cũng đang trong tình cảnh chậm so với kế hoạch. Ngoài một số nguyên nhân khách quan, như công tác di dời hạ tầng kỹ thuật và xây dựng tái định cư chưa hoàn thành; khan hiếm nguồn vật liệu cát đắp nền đường, đá cấp phối, lãnh đạo Bộ Xây dựng cũng cho rằng Ban Quản lý dự án đường Hồ Chí Minh chưa quyết liệt đôn đốc, chỉ đạo các đơn vị tổ chức thi công, cần thiết thay thế một số nhà thầu chậm tiến độ. Đồng thời, tìm các giải pháp tháo gỡ khó khăn về nguồn vật liệu cát cho các dự án khu vực ĐBSCL.

Ông Nguyễn Thế Minh, Phó cục trưởng Cục Kinh tế và quản lý đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng nêu kế hoạch, đó là nghiên cứu thay vì đắp nền thông thường, giá thành cao, để đánh giá tổng thể chi phí đầu tư, Bộ Xây dựng cũng đang nghiên cứu đánh giá toàn diện làm cơ sở báo cáo cấp thẩm quyền, để áp dụng cho khu vực ĐBSCL, giải quyết được các vấn đề về vật liệu, thoát lũ, môi trường trong thời gian tới.

Nhằm bảo đảm tiến độ các dự án, Bộ Xây dựng yêu cầu các ban quản lý dự án phối hợp chặt chẽ với địa phương giải quyết dứt điểm công tác giải phóng mặt bằng; hỗ trợ nguồn vật liệu còn thiếu cho dự án; kiên quyết có giải pháp, hình thức xử lý các nhà thầu, đơn vị thi công chậm. Với các dự án dự kiến hoàn thành trong năm 2026, chủ đầu tư và nhà thầu phải rà soát khối lượng còn lại, lập tiến độ thi công theo tuần, tháng, huy động thêm nhân lực, máy móc, vật liệu và tăng mũi thi công khi cần thiết.

Những dự án có công trình kỹ thuật phức tạp hoặc phát sinh yếu tố khách quan khiến thời gian thi công kéo dài phải lập tiến độ điều chỉnh, báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét. Mục tiêu là thanh toán tối đa khối lượng đã hoàn thành, không để tình trạng có khối lượng thực hiện nhưng chưa được thanh toán để tập trung tăng tốc triển khai, nỗ lực hoàn thành các dự án trọng điểm của ngành.