Trao đổi với phóng viên VOV, ông Hồ Quang Huy, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp cho rằngcuộc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật được thực hiện trên phạm vi toàn quốc nhằm phát hiện và tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, từ đó khơi thông nguồn lực, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.

Với mục tiêu đó, cuộc tổng rà soát lần này cần bám sát những tiêu chí cụ thể nào và cần thực hiện ra sao để đạt được kết quả thực chất, khách quan.

PV: Vâng thưa ông, tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật được xác định là một cuộc tổng kiểm kê thể chế có quy mô rộng lớn, liên quan đến mọi Bộ, ngành và địa phương trên toàn quốc. Với tính chất đó, cuộc tổng rà soát này sẽ tập trung vào những nội dung gì và ưu tiên rà soát những lĩnh vực nào để xử lý ngay những điểm nghẽn về pháp luật?

Cục trưởng Hồ Quang Huy: Chúng tôi xác định nhiệm vụ của tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật là nhằm đánh giá chính xác, đầy đủ, toàn diện về thực trạng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, đề xuất các giải pháp xử lý tổng thể nhằm giải quyết các khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn do quy định của pháp luật; góp phần hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật và phục vụ xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật hiện đại, hợp lý, khoa học, dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, đảm bảo quốc phòng an ninh, hội nhập quốc tế, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, khơi thông mọi nguồn lực, đưa thể chế pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, mở đường cho kiến tạo phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.

Do vậy, chúng tôi cũng xác định tập trung đảm bảo đánh giá tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tính tương thích với điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên; yêu cầu cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện hành nghề, đầu tư kinh doanh, thủ tục hành chính bất hợp lý, tạo gánh nặng chi phí tuân thủ; phát hiện quy định pháp luật không rõ ràng, có nhiều cách hiểu khác nhau, không hợp lý, không khả thi, gây khó khăn trong áp dụng, thực hiện pháp luật và phát hiện những lĩnh vực, nội dung, quan hệ xã hội chưa có quy định pháp luật điều chỉnh. Mặt khác, quá trình thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cũng cần phải bám sát chủ trương phân quyền, phân cấp, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ cho hoạt động của bộ máy Nhà nước theo mô hình chính quyền ba cấp; thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, yêu cầu quản lý Nhà nước và khuyến khích sáng tạo, khơi thông mọi nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới hiện nay.

PV: Có những thuận lợi và khó khăn nào, theo ông, cần phải tính đến trong quá trình thực hiện tổng rà soát lần này?

Cục trưởng Hồ Quang Huy: Thuận lợi đầu tiên tôi cho rằng đấy là quan điểm xuyên suốt và định hướng trong lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, của Quốc hội, Chính phủ về việc thực hiện tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật.

Thuận lợi thứ hai là chúng ta đã có được những kinh nghiệm nhất định từ những lần rà soát các điểm nghẽn trước đây với những phạm vi cụ thể, qua đó cũng đúc rút ra được cách làm, các giải pháp để tổ chức công việc một cách hiệu quả.

Vấn đề thứ ba là chúng ta đã xác định được các tiêu chí rà soát rất rõ, trong đó đặc biệt là tiêu chí liên quan đến việc thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, gắn với việc thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và 9 Nghị quyết trụ cột.

Vấn đề thứ tư, chúng ta đã có sự ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong quá trình thực hiện việc tổng rà soát. Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật do Bộ Tư pháp quản lý đã được cập nhật theo phiên bản mới, tiêu chuẩn quốc tế, việc tra cứu, tìm hiểu các nguồn văn bản trong dữ liệu này cũng sẽ thuận lợi hơn rất nhiều so với việc tìm kiếm thủ công hoặc tản mát ở các nguồn khác nhau.

Nhưng cũng có những khó khăn mà chúng ta phải tính tới để có các giải pháp phù hợp. Số lượng văn bản quy phạm pháp luật của nước ta ở Trung ương và địa phương của nước ta, ở trung ương và địa phương rất lớn, mà thời gian thực hiện nhiệm vụ tổng rà soát thì lại rất ngắn.

Theo kế hoạch, ngày 5/12/2026, Chính phủ phải báo cáo Ban Chỉ đạo về kết quả tổng rà soát. Ngày 15/12/2026, Chính phủ phải trình được Ủy ban Thường vụ Quốc hội báo cáo về kết quả tổng rà soát. Thế nên chúng tôi cho rằng đây là một thách thức mà các cơ quan khi thực hiện việc tổng rà soát cần phải tập trung tính toán bố trí nguồn lực cao độ với quyết tâm rất cao, bám rất sát các định hướng chỉ đạo của Ban Chỉ đạo và thường xuyên cập nhật các hướng dẫn để chúng ta khắc phục khó khăn đó.

Đây là lần đầu tiên nước ta thực hiện việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Do vậy, những vấn đề có thể phát sinh thì chúng ta cũng chưa dự liệu được hết. Vì vậy, quá trình thực hiện nếu phát sinh các vướng mắc, các khó khăn thì các cơ quan thực hiện việc tổng rà soát phải kịp thời thông tin về Bộ Tư pháp để cùng nhau tháo gỡ, đề xuất các giải pháp để xử lý các tình huống phát sinh.

PV: Doanh nghiệp và người dân cho rằng khó khăn lớn nhất hiện nay không phải là thiếu luật mà là quy định chồng chéo, thay đổi liên tục, gây tâm lý sợ sai trong thực thi. Theo ông, cuộc tổng rà soát lần này có tạo ra thay đổi căn bản nào trong tư duy xây dựng pháp luật để nâng cao tính ổn định và dự báo của hệ thống pháp luật hay không?

Cục trưởng Hồ Quang Huy: Đối tượng rà soát lần này là toàn bộ các văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan có thẩm quyền ở Trung ương và địa phương ban hành, trừ Hiến pháp và còn hiệu lực tính đến ngày 31/10/2026. Do vậy, lần rà soát này phải bám sát vào sáu tiêu chí rà soát đã được Ban Chỉ đạo về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật xác định. Qua quá trình rà soát, chắc chắn sẽ có những tác động tích cực dẫn đến tư duy xây dựng pháp luật để nâng cao tính ổn định, dự báo của hệ thống pháp luật. Cụ thể, như sau khi rà soát sẽ khắc phục được những mâu thuẫn, chồng chéo trong các quy định pháp luật. Và như vậy, khi tham mưu ban hành pháp luật, các chủ thể có thẩm quyền sẽ phải bảo đảm mục tiêu này.

Thứ hai, thể chế hóa được chủ trương, đường lối của Đảng trên cơ sở bám sát Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, 9 Nghị quyết trụ cột của Trung ương và Kết luận số 09 của Bộ Chính trị để khi ban hành các văn bản, các quy định phải thể chế hóa và thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội của đất nước. Mặt khác, cùng với quá trình rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cũng là một đợt để nhìn nhận lại hệ thống pháp luật, để từ đó có những cấu trúc pháp luật hoàn thiện, đồng bộ, đơn giản, tạo ra một không gian pháp lý để thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

PV: Cuộc tổng rà soát trên phạm vi toàn quốc đặt ra yêu cầu rất lớn về tính khách quan và thực chất. Trong quá trình tổng rà soát thì cơ chế nào được xác lập để mà tránh tình trạng các bộ ngành địa phương "vừa đá bóng, vừa thổi còi", tự rà soát nhưng né tránh thừa nhận những quy định có tính bất cập thuộc lĩnh vực mình quản lý, thậm chí giữ lại những cái có lợi cho quản lý nhưng không thuận cho người dân và doanh nghiệp?

Cục trưởng Hồ Quang Huy: Vấn đề này cũng đã được Bộ Tư pháp với trách nhiệm là cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo nghiên cứu rất kỹ và đã tham mưu cho Chính phủ, cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội một số giải pháp để khắc phục. Trong đó, tôi xin nêu một số giải pháp quan trọng. Thứ nhất là quá trình rà soát là phải có sự tham gia của đối tượng chịu sự tác động của văn bản ở Trung ương và địa phương, từ đội ngũ các hiệp hội, ngành nghề, đội ngũ công chức, viên chức là những người trực tiếp áp dụng pháp luật, rồi các doanh nghiệp, người dân, thông qua các chuyên gia, nhà khoa học, các nhà quản lý để từ đó xem xét đánh giá về kết quả rà soát của các Bộ, ngành địa phương trong phạm vi lĩnh vực quản lý Nhà nước của mình.

Thứ hai là hình thành nên đội ngũ chuyên gia để có ý kiến phản biện đánh giá độc lập về kết quả tổng rà soát. Sự tham gia của các chuyên gia đến từ các cơ quan khác nhau cũng là một cơ chế để tăng cường các yếu tố phản biện và đánh giá về hiệu quả, chất lượng của việc nhận định, đánh giá từ kết quả tổng rà soát.

Thứ ba là thông qua vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức, các hiệp hội, ngành hàng để từ đó cũng có một tiếng nói xem xét, đánh giá về kết quả đó, đồng thời cung cấp các thông tin, các nhận định, đánh giá và thực tiễn triển khai các văn bản thời gian vừa qua, giúp cho cơ quan quản lý Nhà nước có được sự nhìn nhận đánh giá khách quan, toàn diện vấn đề đang thực hiện việc rà soát. Bộ Tư pháp với trách nhiệm là cơ quan giúp Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật xây dựng báo cáo cuối cùng để trình Chính phủ, trình Ban Chỉ đạo và trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ là cơ quan đánh giá độc lập với sự tham gia của các chuyên gia pháp lý, các cán bộ, công chức có năng lực, trình độ chuyên môn sâu của các đơn vị trong Bộ để từ đó có được cái nhìn tổng thể về kết quả tổng rà soát.

PV: Với khối lượng văn bản quy phạm pháp luật rất lớn từ Trung ương đến địa phương, việc ứng dụng chuyển đổi số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo sẽ được triển khai như thế nào trong quá trình tổng rà soát để bảo đảm tính đồng bộ, chính xác, công khai và không bỏ sót những quy định bất cập đang tác động trực tiếp tới đời sống của người dân và doanh nghiệp?

Cục trưởng Hồ Quang Huy: Một trong những giải pháp được đưa ra trong quá trình thực hiện việc tổng rà soát lần này là đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Để thực hiện mục tiêu này, Bộ Tư pháp cũng đã chủ trì phối hợp với các Bộ, ngành, cơ quan liên quan vận hành chính thức cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật phiên bản mới với tính năng thân thiện, chính xác về nội dung, thông tin đầy đủ để từ đó chúng ta có được nội dung và có được số lượng các văn bản quy phạm pháp luật đang còn hiệu lực làm cơ sở cho việc thực hiện tổng rà soát. Mặt khác, Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan tham mưu giúp Chính phủ để đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo trong quá trình thực hiện việc tổng rà soát. Thông qua việc thu hút các doanh nghiệp cung cấp các phần mềm, các sản phẩm trí tuệ nhân tạo để giúp quá trình tổng rà soát được thuận lợi, dễ dàng, nhanh chóng.

Tuy nhiên, kết quả thu được từ quá trình chúng ta ứng dụng trí tuệ nhân tạo chỉ là những kết quả đầu vào, cần phải có sự kiểm chứng, đánh giá kỹ lưỡng, khách quan, toàn diện để từ đó có được kết quả tổng rà soát chính xác.

PV: Vâng thưa ông, Bộ Tư pháp với vai trò là cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật sẽ làm gì để cuộc tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật lần này không chỉ dừng ở thống kê báo cáo mà thực sự tạo ra một cuộc đại chỉnh lý về thể chế, tháo gỡ được các điểm nghẽn cho sự phát triển, đồng thời cũng tạo nên được sự thay đổi căn bản trong tư duy xây dựng và thực thi pháp luật?

Cục trưởng Hồ Quang Huy: Với vai trò là cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, từ những ngày đầu Bộ Tư pháp đã tham mưu với Chính phủ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội kịp thời ban hành các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo việc tổ chức tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Chúng tôi cũng thường xuyên theo dõi, định hướng và kiểm tra các cơ quan, tổ chức trong quá trình thực hiện việc tổng rà soát thông qua các cách thức, giải pháp đa dạng để bảo đảm thường xuyên tiếp nhận, phản hồi các ý kiến của các cơ quan tổ chức, cá nhân khi thực hiện việc tổng rà soát. Để đảm bảo cho cuộc tổng rà soát đi vào thực chất sự quan tâm về mặt định hướng nội dung đã được xác định là ưu tiên hàng đầu. Với sự tư vấn, tham mưu của đội ngũ công chức làm công tác pháp lý, xây dựng văn bản, các cơ quan tổ chức, cá nhân thực hiện các nhiệm vụ tổng rà soát theo sự phân công của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cũng đã bám sát vào các định hướng, các nội dung hướng dẫn.

Tính đến thời điểm hiện nay số lượng văn bản do các cơ quan có thẩm quyền ở Trung ương ban hành đang còn hiệu lực là gần 24.000 văn bản. Đối với văn bản do chính quyền địa phương cấp tỉnh ban hành khoảng hơn 45.000 văn bản đang còn hiệu lực. Số lượng như vậy, khối lượng công việc khi thực hiện việc tổng rà soát rất lớn. Do vậy, để đạt được kết quả theo đúng yêu cầu, chúng tôi cho rằng khi thực hiện việc tổng rà soát, sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp sẽ bảo đảm cho việc tổng rà soát đi được đúng hướng và đạt được đúng mục tiêu đã đề ra. Với sự quan tâm về nguồn lực, về điều kiện bảo đảm cùng với sự sát sao để cuộc tổng rà soát này sẽ giúp chúng ta định hình được một hệ thống pháp luật hướng đến tương lai và thể chế hóa được đầy đủ các chủ trương, đường lối, các vấn đề mà Đảng đã đề ra trong Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, trong các Nghị quyết của Trung ương cũng như Kết luận 18 của Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!