Theo Kết luận thanh tra số 32/KL-TT, dự án Khu dân cư tại núi Dòng Dài có quy mô khoảng 35,92ha, được triển khai tại khu vực xã Phước Tân, TP Biên Hòa trước đây. Công ty CP Thương mại và Xây dựng Phước Tân được xác định là chủ đầu tư. Tổng vốn đầu tư của dự án khoảng 1.314 tỷ đồng. Dự án được định hướng hình thành khu dân cư với hệ thống hạ tầng kỹ thuật, công trình công cộng, cây xanh và các hạng mục nhà ở. Tuy nhiên, quá trình triển khai kéo dài nhiều năm và hiện vẫn còn những vấn đề pháp lý phải tiếp tục xử lý.

Chấp thuận đầu tư, giao đất có nội dung chưa đúng quy định

Một trong những vấn đề đáng chú ý được cơ quan thanh tra chỉ ra nằm ngay từ khâu lựa chọn chủ đầu tư. Theo kết luận, việc tham mưu UBND tỉnh Đồng Nai quyết định chấp thuận đầu tư, đồng thời chỉ định Công ty CP Thương mại và Xây dựng Phước Tân thực hiện dự án Khu dân cư tại núi Dòng Dài không đúng quy định tại điểm c khoản 2 Điều 22 Luật Nhà ở năm 2014.

Cơ quan thanh tra xác định trách nhiệm tham mưu thuộc Sở Xây dựng cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan tại thời điểm thực hiện. Ở lĩnh vực đất đai, kết luận cũng nêu việc Sở Tài nguyên và Môi trường tham mưu UBND tỉnh Đồng Nai giao đất, cho thuê đất cho Công ty Phước Tân thực hiện dự án không phù hợp quy định tại khoản 1 Điều 118 Luật Đất đai năm 2013. Trách nhiệm được yêu cầu xem xét đối với cơ quan tham mưu và các tổ chức, cá nhân liên quan.

Đáng chú ý, Công ty Phước Tân còn tổ chức thi công một số công trình hạ tầng kỹ thuật trên phần diện tích đất chưa hoàn tất việc giao, cho thuê đất. Kết luận thanh tra cho rằng việc này vi phạm quy định của pháp luật đất đai; đồng thời nêu trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc chưa kịp thời kiểm tra, phát hiện và xử lý.

Hồ sơ thanh tra cho thấy đến cuối năm 2020, Công ty đã được cấp 357 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với tổng diện tích hơn 31ha. Trong khi đó, việc giao đất, cho thuê đất và hoàn tất thủ tục đối với toàn bộ phạm vi dự án vẫn chưa đồng bộ.

Chưa bố trí quỹ đất 20% nhà ở xã hội

Một tồn tại khác nằm ở quy hoạch và nghĩa vụ dành quỹ đất phát triển nhà ở xã hội. Theo kết luận, khi tham mưu chấp thuận đầu tư và phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 của dự án, cơ quan chức năng không bố trí quỹ đất 20% để đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật phục vụ xây dựng nhà ở xã hội trong phạm vi giai đoạn 1 có diện tích khoảng 35,92ha.

Thanh tra yêu cầu Sở Xây dựng tiếp tục rà soát việc chấp hành các quy định pháp luật về kinh doanh bất động sản tại dự án; đồng thời hướng dẫn chủ đầu tư thực hiện nghĩa vụ về quỹ đất 20% phát triển nhà ở xã hội theo quy định. Đây là nội dung có ý nghĩa đáng kể bởi dự án đã được triển khai trong thời gian dài, trong khi nghĩa vụ dành quỹ đất cho nhà ở xã hội phải được xác định và thực hiện đồng bộ với quy hoạch, thủ tục đầu tư của dự án.

Xây trạm xử lý nước thải và hai căn nhà khi chưa đủ điều kiện

Trong lĩnh vực xây dựng, kết luận thanh tra tiếp tục chỉ ra những vấn đề tại hiện trường dự án. Công ty Phước Tân đã tổ chức thi công trạm xử lý nước thải và 2 căn nhà trên đất khi chưa đủ điều kiện khởi công xây dựng. Cơ quan thanh tra xác định hành vi này không phù hợp các quy định của Luật Xây dựng năm 2014 và các quy định sửa đổi, bổ sung sau đó.

Trước đó, cơ quan thanh tra xây dựng đã từng kiểm tra, phát hiện hoạt động xây dựng hạ tầng kỹ thuật tại dự án không có giấy phép xây dựng và ban hành quyết định xử phạt hành chính. Kết luận cho biết chủ đầu tư đã nộp phạt nhưng việc khắc phục hậu quả có thời điểm chưa được thực hiện đầy đủ.

Đối với trạm xử lý nước thải, hồ sơ cũng thể hiện chủ đầu tư từng làm thủ tục xin giấy phép xây dựng. Tuy nhiên, qua kiểm tra hiện trạng, cơ quan thanh tra xác định công trình đã được xây dựng trong khi các điều kiện pháp lý liên quan chưa hoàn tất đầy đủ.

Kết luận thanh tra không đặt vấn đề dừng dự án một cách tuyệt đối mà yêu cầu các sở, ngành tiếp tục rà soát trên cơ sở các cơ chế xử lý đối với dự án tồn đọng, kéo dài. Sở Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát điều kiện tiếp tục giao đất, cho thuê đất và điều kiện để dự án tiếp tục thực hiện; sau đó tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Đối với phần diện tích khoảng 120,61ha còn lại, nằm ngoài khoảng 35,92ha đã được chấp thuận đầu tư nhưng thuộc phạm vi khoảng 156,53ha từng được thỏa thuận địa điểm cho dự án Khu dân cư tại núi Dòng Dài trước đây, cơ quan thanh tra yêu cầu tiếp tục rà soát, xử lý theo quy định hiện hành.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao rà soát hiện trạng sử dụng đất, phần diện tích đã giao, đã cho thuê và chưa hoàn tất thủ tục; đồng thời xác định nghĩa vụ tài chính còn lại liên quan đến tiền sử dụng đất, tiền thuê đất. Kết luận yêu cầu việc xác định nghĩa vụ tài chính đối với phần đất liên quan phải được thực hiện theo tiến độ được giao.

Hồ sơ thanh tra ghi nhận doanh nghiệp đã nộp hơn 106,89 tỷ đồng tiền sử dụng đất và tiền thuê đất, trong đó khoảng 92,89 tỷ đồng theo các quyết định giao, cho thuê đất trước đó và tạm nộp 14 tỷ đồng đối với một đợt giao đất tiếp theo. Cùng với việc xử lý thủ tục dự án, Thanh tra yêu cầu các cơ quan liên quan tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân đối với những tồn tại được nêu; chính quyền địa phương tiếp tục kiểm tra, xử lý các công trình xây dựng chưa bảo đảm điều kiện và rà soát việc thực hiện các quyết định thu hồi đất.