Gỡ “nút thắt” vật liệu xây dựng

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026, chính quyền tỉnh Thanh Hóa tiếp tục khẳng định tinh thần đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp bằng những hành động thiết thực, minh bạch và hiệu quả.

Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Tô Anh Dũng nhận định, tỉnh đang đứng trước một giai đoạn phát triển mới với nhiều tiềm năng, lợi thế và dư địa để bứt phá. Thanh Hóa xác định rõ tầm nhìn, khát vọng vươn lên mạnh mẽ trong năm 2026, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, tạo đà vững chắc cho những năm tiếp theo.

Thời gian qua, kinh tế địa phương đã ghi nhận những chuyển biến tích cực, thu hút nhiều dự án đầu tư, tháo gỡ khó khăn cho các công trình, dự án và từng bước tối ưu hóa nguồn lực đất đai. Tuy nhiên, tốc độ và chất lượng tăng trưởng vẫn chưa thực sự tương xứng với tiềm năng, lợi thế, đòi hỏi toàn hệ thống phải nỗ lực quyết liệt hơn.

Tại hội nghị đối thoại với doanh nghiệp ngày 27/8, cộng đồng doanh nghiệp tỉnh Thanh Hóa đã chỉ ra những vướng mắc lớn đối với quá trình triển khai các dự án đầu tư, nhất là tình trạng nhà thầu phải mua vật liệu với giá cao nhưng khi thanh toán lại theo giá thấp, dẫn đến nguy cơ thua lỗ.

Theo phản ánh của doanh nghiệp, nguyên nhân xuất phát từ công tác khảo sát, thẩm định, phê duyệt dự toán còn chậm và chưa sát thực tế; một số hợp đồng theo đơn giá cố định hoặc trọn gói chưa kịp cập nhật biến động của thị trường. Bên cạnh đó, việc công bố giá vật liệu chưa kịp thời, đầy đủ; có tình trạng mỏ ở xa vẫn còn trữ lượng nhưng mỏ có giá thấp lại không còn khả năng cung cấp.

Đại diện doanh nghiệp cho biết, tại khu vực phường Đông Quang, Sở Xây dựng vừa tổ chức họp với các chủ mỏ nhằm thống nhất nguồn cung vật liệu cho hai dự án thuộc thành phố Sầm Sơn. Tuy nhiên, trong tổng số 12 mỏ được triệu tập, có 5 mỏ không cam kết cung cấp vật liệu trong năm 2026. Trong khi đó, nhiều mỏ còn trữ lượng lớn lại áp dụng mức giá cao.

Từ thực tế trên, doanh nghiệp kiến nghị lãnh đạo tỉnh và các cơ quan chức năng cập nhật cả khối lượng vật liệu còn lại tương ứng với mức giá đã thông báo; yêu cầu chủ mỏ tham dự các cuộc họp phải có cam kết bằng văn bản về khả năng cung cấp trước khi giá được công bố. Đồng thời, cần rà soát, loại khỏi thông báo giá những mỏ có khả năng cung cấp hạn chế.

Các doanh nghiệp cũng đề nghị, khi chủ đầu tư chỉ định nguồn vật liệu từ một mỏ cụ thể thì việc thanh toán cho nhà thầu cần được thực hiện theo đúng đơn giá của mỏ đó.

Đại diện Công ty Cổ phần Xây dựng Minh Tuấn phản ánh, sau khi các quyết định về giá mỏ đất được ban hành, giá vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh có nhiều chuyển biến, với giá đất khoảng 40.000-60.000 đồng/m3, mức cao nhất khoảng 80.000 đồng/m3.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, doanh nghiệp vẫn gặp vướng mắc trong việc xác định giá. Theo phản ánh, khi thẩm định, một số cơ quan chuyên môn áp dụng mức đơn giá thấp hơn đối với các đơn vị mua đất. Doanh nghiệp cho rằng, mặc dù công tác công bố giá tương đối tốt nhưng nhà thầu vẫn phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về giá đất đã được công bố.

Từ đó, doanh nghiệp đề nghị lãnh đạo tỉnh xem xét cơ chế xác định giá đất, làm rõ trách nhiệm giữa doanh nghiệp và các cơ quan chuyên môn trong việc thẩm định, xây dựng giá trước khi đưa vào thông báo.

Chuyển sang công bố giá theo tháng, xử lý nghiêm vi phạm

Trước những phản ánh và kiến nghị từ cộng đồng doanh nghiệp, đại diện Sở Xây dựng cùng các cơ quan quản lý đã tiếp thu và đưa ra một số giải pháp cụ thể.

Về công bố giá vật liệu xây dựng, Sở Xây dựng ghi nhận phản ánh của doanh nghiệp về tình trạng thông tin giá một số loại vật liệu như cát, đá và các mỏ khai thác chưa sát với thực tế thị trường. Một số trường hợp mỏ đã có thông báo giá nhưng thực tế không hoạt động hoặc không có khả năng cung cấp.

Sở Xây dựng cho biết, từ tháng 8/2026, đơn vị chuyển đổi phương thức công bố giá vật liệu xây dựng định kỳ theo tháng thay vì theo quý như trước đây, nhằm bám sát hơn biến động của thị trường. Cùng với đó, toàn bộ dữ liệu sẽ được số hóa và công khai trên cổng thông tin điện tử, tạo điều kiện để doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận, theo dõi và giám sát.

Đối với quy trình thẩm định và lập dự toán vật liệu xây dựng, nhất là các gói thầu trọn gói, Sở Xây dựng khẳng định việc lập dự toán thuộc trách nhiệm của nhà thầu theo quy định, trong khi chủ đầu tư chịu trách nhiệm tổ chức thẩm định và phê duyệt theo phân cấp hiện hành.

Lãnh đạo Sở Xây dựng cũng thẳng thắn nhìn nhận, trách nhiệm trong những bất cập về thông tin mỏ và giá vật liệu có thể xuất phát từ cả đơn vị khai thác và cơ quan quản lý. Trong đó, có trường hợp đơn vị khai thác cung cấp thông tin chưa trung thực, đồng thời cán bộ quản lý chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm kiểm tra, giám sát tại cơ sở.

Đối với các mỏ khoáng sản vi phạm, cơ quan chức năng sẽ xem xét xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định, trong đó có việc xem xét thu hồi giấy phép khai thác nếu đủ căn cứ. Đối với những sai sót trong công tác quản lý dự án tại cơ sở, Sở Xây dựng sẽ tiến hành thanh tra, kiểm tra để làm rõ trách nhiệm và thông báo kết quả bằng văn bản cho doanh nghiệp.

Về điều chỉnh giá vật liệu xây dựng và giá gói thầu, Sở Xây dựng cho biết sẽ công bố giá vật liệu định kỳ hằng tháng theo quy định của pháp luật. Trường hợp giá vật liệu trên thị trường biến động mạnh trong khoảng thời gian giữa các kỳ công bố, cơ quan chức năng sẽ có hướng dẫn cụ thể.

Đối với các gói thầu xây lắp, khi giá vật liệu thay đổi tại thời điểm thi công, việc thanh toán và điều chỉnh cần tuân thủ các nguyên tắc theo thời điểm thực tế thi công hoặc các điều kiện đã được quy định trong hợp đồng kinh tế giữa các bên.

Tổng mức đầu tư của dự án chỉ được xem xét điều chỉnh tăng khi đáp ứng các điều kiện khách quan và nằm trong phạm vi cho phép của hợp đồng cũng như các quy định pháp luật hiện hành về quản lý chi phí đầu tư xây dựng.

Khép lại hội nghị, những cam kết của lãnh đạo tỉnh và các sở, ngành được cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng sẽ sớm được cụ thể hóa bằng những giải pháp thực chất. Việc chuyển sang cơ chế công bố giá vật liệu xây dựng hằng tháng, cùng với yêu cầu tăng cường kiểm tra, xử lý các vi phạm, được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn trong đầu tư và xây dựng.

Qua đó, tạo môi trường đầu tư minh bạch hơn, giảm rủi ro cho doanh nghiệp và góp phần huy động hiệu quả các nguồn lực phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, hướng tới hoàn thành các chỉ tiêu đã đề ra trong năm 2026.