Giảm 60% đầu mối trường học

Phường Hạc Thành được thành lập từ ngày 1/7/2025, là đơn vị hành chính có quy mô dân số rất lớn của tỉnh Thanh Hóa. Đến tháng 7/2026, toàn phường có 45 trường mầm non, tiểu học và THCS công lập, gồm 16 trường mầm non, 17 trường tiểu học và 12 trường THCS, với tổng số 40.050 học sinh.

Quy mô trường lớp lớn khiến yêu cầu quản lý, bố trí đội ngũ, cơ sở vật chất và tổ chức dạy học đặt ra nhiều áp lực. Theo đề án vừa được UBND phường xây dựng, mạng lưới này sẽ được tổ chức lại còn 18 trường, gồm 5 trường mầm non, 7 trường tiểu học, 5 trường THCS và 1 trường TH&THCS.

Điểm đáng chú ý là phương án không đơn thuần là xóa bỏ các cơ sở trường học. Nhiều trường sẽ được sáp nhập theo mô hình một trường chính có nhiều phân hiệu, trong đó các cơ sở hiện hữu tiếp tục được duy trì để tổ chức dạy học.

Đối với những trường tiểu học và THCS có quy mô lớp thấp, vị trí gần nhau nhưng không thuận lợi để tổ chức thành trường một cấp học đa cơ sở, địa phương nghiên cứu mô hình trường liên cấp tiểu học và THCS.

Cách làm này nhằm giảm đầu mối quản lý nhưng hạn chế tối đa việc xáo trộn địa điểm học tập của học sinh.

Giảm đầu mối nhưng không để tăng áp lực lên lớp học

Giảm 27 trường là con số rất lớn. Nhưng hiệu quả của đề án sẽ không thể chỉ được đánh giá bằng số lượng đầu mối giảm hay số cán bộ quản lý được tinh giản.

Với hơn 40.000 học sinh, điều quan trọng hơn là sau sắp xếp, học sinh có được học trong điều kiện tốt hơn hay không; giáo viên có được bố trí đúng chuyên môn, đủ định mức hay không; cơ sở vật chất có được khai thác hiệu quả hay không.

Theo phương án, giáo viên của các trường được sáp nhập cơ bản được tiếp nhận nguyên trạng. Việc bố trí được thực hiện căn cứ vị trí việc làm, môn học, hoạt động giáo dục và quy mô lớp. Giáo viên ở nơi thừa có thể được điều động sang nơi thiếu; trường hợp cần thiết có thể biệt phái giáo viên dạy liên trường.

Đây là giải pháp cần thiết trong bối cảnh quy mô học sinh giữa các cơ sở giáo dục không đồng đều. Tuy nhiên, việc điều chuyển giáo viên cũng cần được thực hiện thận trọng, tránh tình trạng cơ học, gây xáo trộn quá lớn đối với đội ngũ và hoạt động dạy học.

Một trong những vấn đề cần đặc biệt lưu ý là sĩ số học sinh. Hạc Thành là địa bàn có quy mô học sinh lớn, trong đó học sinh tiểu học và THCS chiếm tỷ trọng cao. Nếu việc sắp xếp chỉ tập trung vào giảm số trường mà không đồng thời tính toán kỹ quy mô lớp học, phòng học, phòng chức năng và diện tích sử dụng, áp lực sĩ số có thể chuyển từ cấp quản lý xuống trực tiếp lớp học.

Vì vậy, việc phân bổ học sinh giữa trường chính và các phân hiệu cần dựa trên số liệu cụ thể về dân cư, quy mô học sinh từng khu vực và năng lực tiếp nhận của từng cơ sở.

Đặc biệt, khoảng cách từ nhà đến trường cũng là vấn đề cần được tính toán, nhất là đối với học sinh mầm non và học sinh tiểu học. Đề án đã đặt ra yêu cầu điều chỉnh, bố trí học sinh theo lộ trình phù hợp, bảo đảm thuận lợi cho việc đi lại, học tập. Đây sẽ là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá tính khả thi của phương án sau khi triển khai.

Một vấn đề khác là cơ sở vật chất. Theo phương án, tài sản, hồ sơ, trang thiết bị dạy học của các trường trước sắp xếp được bàn giao nguyên trạng cho đơn vị mới quản lý. Việc quản lý, khai thác tài sản phải bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí.

Tuy nhiên, khi một trường có nhiều phân hiệu, bài toán quản trị sẽ phức tạp hơn. Hiệu trưởng trường chính phải điều hành nhiều cơ sở, trong khi mỗi phân hiệu vẫn cần bảo đảm hoạt động dạy học, an toàn trường học và phục vụ học sinh.

Do đó, tinh gọn đầu mối chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng với nâng cao năng lực quản trị. Nếu giảm số trường nhưng bộ máy quản lý phải điều hành một hệ thống quá lớn, thiếu nhân lực hỗ trợ và cơ chế phân quyền rõ ràng, hiệu quả có thể không đạt như kỳ vọng.

Sau sắp xếp, số lượng hiệu trưởng, phó hiệu trưởng chắc chắn sẽ giảm. Theo phương án của UBND phường Hạc Thành, cán bộ quản lý dôi dư được xem xét bố trí vào vị trí việc làm nhà giáo hoặc vị trí phù hợp với năng lực, chuyên môn, nghiệp vụ. Trường hợp có nguyện vọng nghỉ việc sẽ được xem xét, giải quyết chính sách theo quy định.

Theo lộ trình, trước ngày 20/8/2026, Hạc Thành phải hoàn thành việc thành lập, tổ chức lại các cơ sở giáo dục và kiện toàn tổ chức, cán bộ quản lý. Trước ngày 25/8, hoàn thành bàn giao tổ chức, nhân sự, hồ sơ, tài chính, tài sản và các nội dung liên quan giữa các đơn vị.

Thời gian thực hiện gấp, trong khi năm học mới đang cận kề. Điều này đòi hỏi quá trình chuyển giao phải được tổ chức chặt chẽ, hạn chế tối đa những xáo trộn có thể ảnh hưởng đến giáo viên, học sinh và phụ huynh.

Theo lãnh đạo UBND phường Hạc Thành, việc sắp xếp 45 trường còn 18 trường là một bước tinh gọn mạnh mẽ. Nhưng thước đo cuối cùng không phải là giảm được bao nhiêu trường, bao nhiêu đầu mối, mà là sau sắp xếp, học sinh có được hưởng môi trường giáo dục tốt hơn hay không.

Với một phường có quy mô dân số và học sinh thuộc nhóm lớn nhất tỉnh, Hạc Thành đang đứng trước một phép thử quan trọng: vừa tinh gọn bộ máy, vừa phải giữ ổn định mạng lưới trường lớp; vừa sử dụng hiệu quả nguồn lực công, vừa bảo đảm quyền lợi học tập của hàng vạn học sinh.