Yêu cầu khách quan từ thực tiễn phát triển

Ngày 9/6, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa khóa XX tổ chức Hội nghị lần thứ 7 để cho ý kiến đối với Phương án tổng thể sắp xếp thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh cùng một số nội dung quan trọng khác. Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm được tỉnh tập trung triển khai nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Trung ương về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Theo phương án do Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh đề xuất, trong tổng số 4.351 thôn, tổ dân phố hiện có trên địa bàn tỉnh, sẽ thực hiện sắp xếp đối với 4.126 đơn vị để hình thành 1.708 thôn, tổ dân phố mới; 225 thôn, tổ dân phố không thực hiện sắp xếp.

Sau sắp xếp, toàn tỉnh còn 1.933 thôn, tổ dân phố, giảm 2.416 đơn vị so với hiện nay, tương ứng giảm 55,6%.

Trong số đó, có 1.701 thôn, tổ dân phố đạt tiêu chuẩn theo quy định, chiếm 88%; còn 232 đơn vị chưa đạt tiêu chuẩn nhưng có yếu tố đặc thù về địa hình, dân tộc, tôn giáo, quốc phòng, an ninh hoặc điều kiện thực tiễn nên được đề nghị giữ nguyên hoặc xem xét riêng.

Những con số trên cho thấy quy mô rất lớn của đợt sắp xếp lần này. Tuy nhiên, đây không chỉ là việc điều chỉnh địa giới hay giảm đầu mối quản lý đơn thuần, mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để xây dựng bộ máy quản trị cơ sở phù hợp với yêu cầu phát triển mới.

Thực tế cho thấy, qua nhiều năm phát triển, quy mô dân cư giữa các thôn, tổ dân phố có sự chênh lệch đáng kể. Nhiều đơn vị có quy mô nhỏ, phân tán, dẫn đến việc bố trí đội ngũ cán bộ không chuyên trách, tổ chức các hoạt động cộng đồng và thực hiện nhiệm vụ chính trị ở cơ sở chưa thực sự hiệu quả.

Trong bối cảnh cả nước đang triển khai chính quyền địa phương 2 cấp, việc sắp xếp lại thôn, tổ dân phố là yêu cầu khách quan nhằm tạo sự đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, nâng cao chất lượng quản lý, điều hành và phục vụ nhân dân.

Điểm đáng chú ý trong quá trình xây dựng phương án là tỉnh đã cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán, điều kiện địa lý và đặc điểm dân cư của từng địa bàn. Đối với khu vực miền núi, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số hoặc địa bàn có yếu tố tôn giáo, quốc phòng, an ninh, phương án được nghiên cứu thận trọng nhằm bảo đảm sự ổn định lâu dài và giữ gìn sự gắn kết tự nhiên của cộng đồng dân cư.

Việc sắp xếp vì thế không chỉ hướng đến mục tiêu tinh gọn bộ máy mà còn phải bảo đảm sự đồng thuận của nhân dân, giữ gìn bản sắc văn hóa cộng đồng và tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội ở từng địa phương.

Bảo đảm các thôn, tổ dân phố mới hoạt động hiệu quả từ ngày 1/7

Thảo luận tại hội nghị, các đại biểu cơ bản thống nhất cao với phương án tổng thể sắp xếp thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh.

Nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là hiệu quả hoạt động của các đơn vị mới sau khi sáp nhập. Khi quy mô dân cư và địa bàn quản lý tăng lên, yêu cầu đối với công tác điều hành, quản lý dân cư, giữ gìn an ninh trật tự, tổ chức sinh hoạt cộng đồng và triển khai các nhiệm vụ chính trị ở cơ sở cũng sẽ cao hơn.

Do đó, cùng với việc sắp xếp địa bàn, việc kiện toàn tổ chức đảng, chính quyền, MTTQ và các đoàn thể ở khu dân cư phải được thực hiện đồng bộ, bảo đảm không làm gián đoạn hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở.

Các đại biểu cũng dành nhiều thời gian thảo luận về phương án bố trí các chức danh ở thôn, tổ dân phố. Việc lựa chọn đội ngũ cán bộ phải bảo đảm tiêu chuẩn, năng lực, uy tín và khả năng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện mới; đồng thời thực hiện đúng mục tiêu tinh gọn bộ máy, tiết kiệm ngân sách và nâng cao chất lượng hoạt động.

Bên cạnh đó, việc sắp xếp lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở, Ban Công tác Mặt trận và các tổ chức đoàn thể cần được thực hiện thống nhất để phát huy hiệu quả hoạt động sau khi hoàn thành việc sắp xếp.

Kết luận hội nghị, ôngLê Đức Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh đánh giá cao tinh thần trách nhiệm của các sở, ngành, địa phương trong quá trình xây dựng phương án.

Bí thư Tỉnh ủy nhấn mạnh, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố phải bám sát chủ trương của Trung ương, đồng thời bảo đảm hài hòa các yếu tố lịch sử, văn hóa, địa lý, quốc phòng, an ninh và sự gắn kết cộng đồng dân cư.

Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm quá trình sắp xếp không chỉ đạt mục tiêu tinh gọn bộ máy mà còn tạo được sự đồng thuận cao trong nhân dân, giữ vững ổn định chính trị - xã hội ở cơ sở.

Ông Lê Đức Thái yêu cầu sau khi phương án được phê duyệt, Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh lãnh đạo UBND tỉnh chỉ đạo Sở Nội vụ cùng các cơ quan liên quan chủ động nắm tình hình, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai thực hiện.

Cùng với đó, khẩn trương tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh ban hành nghị quyết về số lượng, chức danh và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố; đồng thời hoàn thành việc xây dựng Quy chế tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố trong tháng 6/2026.

Yêu cầu xuyên suốt được Bí thư Tỉnh ủy nhấn mạnh là bảo đảm các thôn, tổ dân phố mới sau sắp xếp chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2026.

Với quyết tâm chính trị cao của cả hệ thống chính trị, việc sắp xếp còn 1.933 thôn, tổ dân phố không chỉ tạo điều kiện tinh gọn bộ máy ở cơ sở mà còn góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới, tạo nền tảng quan trọng cho việc vận hành thông suốtchính quyền địa phương 2 cấp.