Đột phá từ phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính

Theo báo cáo sơ kết 1 năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy trong hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở đã đạt được kết quả quan trọng, giảm cả về cơ quan, đơn vị và đầu mối bên trong.

Thanh Hóa hiện có 166 xã, phường, trong đó có 147 xã, 19 phường. Đến nay, qua rà soát, Trung ương đã phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền cho tỉnh thực hiện 949 nhiệm vụ; các sở, ngành thực hiện 1.048 nhiệm vụ. Việc thực hiện các nhiệm vụ phân cấp, ủy quyền trên địa bàn tỉnh bước đầu đạt kết quả tích cực; bảo đảm tính khả thi; góp phần rút ngắn quy trình xử lý công việc, giảm tầng nấc trung gian, nâng cao trách nhiệm của chính quyền cấp xã và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp trong tiếp cận, giải quyết các dịch vụ công.

Đến nay, Thanh Hóa đã hoàn thành rà soát 60 thủ tục hành chính đặc thù của tỉnh với tỷ lệ cắt giảm chi phí đạt 60%, thời gian giải quyết giảm 62%. Đồng thời, triển khai cơ chế ưu tiên “làn xanh” đối với 44 thủ tục hành chính trong các lĩnh vực đầu tư, doanh nghiệp, đất đai, xây dựng, việc làm...

Bài học thực tiễn từ xã Pù Luông

Sự thay đổi tích cực từ mô hình vận hành mới được thể hiện sinh động tại các địa phương cơ sở. Tại xã Pù Luông, tỉnh Thanh Hóa, sau 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, hầu hết người dân trên địa bàn xã đều hài lòng bởi bộ máy tinh gọn, chính quyền hoạt động hiệu quả hơn và giải quyết công việc nhanh hơn, người dân được phục vụ tốt hơn.

Ông Hà Khắc Tiệp, 64 tuổi, thôn Thành Lâm, xã Pù Luông cho biết, từ ngày mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, việc tiếp nhận và giải quyết các thủ tục hành chính, kiến nghị của người dân rất thuận tiện, nhanh gọn, giúp người dân tiết kiệm thời gian và chi phí.

“Hiện nay, kinh tế - xã hội ở Pù Luông phát triển hơn hẳn, nhất là du lịch. Đường sá đi lại thuận tiện. Công tác an sinh xã hội được đảm bảo. Chúng tôi cũng muốn được hỗ trợ nhiều hơn về du lịch cộng đồng để người dân có điều kiện làm kinh tế, nâng cao đời sống, góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương”, ông Tiệp bày tỏ.

Cùng chung niềm phấn khởi, chị Vi Thị Đức (thôn Đôn, xã Pù Luông) cho biết thêm, thời gian qua, chính quyền địa phương đã có nhiều chính sách hỗ trợ người dân phát triển sản xuất, tích cực tổ chức các sự kiện quảng bá để thu hút du khách. Đặc biệt, các kiến nghị của nhân dân luôn được chính quyền lắng nghe và giải quyết kịp thời. Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, cung cấp dịch vụ công trực tuyến và cải cách thủ tục hành chính đã tạo điều kiện thuận lợi cho người dân mỗi khi đi làm giấy tờ.

Nhìn lại chặng đường đã qua, ông Hà Nam Khánh, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Pù Luông thẳng thắn chia sẻ, trong giai đoạn đầu chuyển đổi sang mô hình chính quyền 2 cấp, Pù Luông cũng gặp phải những lúng túng nhất định. Nguyên nhân xuất phát từ việc một số quy định, văn bản hướng dẫn từ cấp trên chậm được ban hành hoặc ban hành chưa đầy đủ, dẫn đến quá trình triển khai ở cấp cơ sở có lúc thiếu tính thống nhất. Bên cạnh đó, khối lượng công việc tăng lên đáng kể gây ra áp lực quá tải. Xã cũng rơi vào tình trạng thiếu hụt nhân sự có chuyên môn sâu ở một số lĩnh vực trọng yếu như đầu tư, xây dựng, đất đai và chuyển đổi số.

Không để tình trạng bị động, lúng túng đó kéo dài, ông Hà Nam Khánh cho biết, Đảng ủy đã chủ động, quyết liệt chỉ đạo rà soát, kiện toàn bộ máy, ban hành quy chế làm việc, phân công nhiệm vụ cho cán bộ theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; đồng thời, tiến hành bố trí, điều động, chuyển đổi vị trí công tác nhằm phát huy tối đa năng lực, sở trường.

“Sau 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, năng lực điều hành của hệ thống chính trị của xã Pù Luông được nâng cao, hiệu lực, hiệu quả.Guồng máy mớiđã giúp địa phương hấp thụ trọn vẹn những thẩm quyền được phân cấp, từ đó chủ động giải quyết công việc nhanh chóng, trực tiếp nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân trên địa bàn”, ông Hà Nam Khánh cho hay.

Cũng theo ông Khánh, công tác phân công nhiệm vụ gắn liền với tăng cường phân quyền, ủy quyền trong giải quyết thủ tục hành chính và xử lý công việc thường xuyên đã góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước rõ rệt. Thời gian giải quyết nhiều thủ tục hành chính trên thực tế đã được rút ngắn đáng kể so với quy định pháp luật. Đặc biệt, nhờ đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số và ứng dụng chữ ký số, hoạt động giải quyết thủ tục hành chính được duy trì liên tục. Nhiều thủ tục hành chính đã được xử lý xong đúng hạn và trước hạn.

Nhờ bộ máy vận hành hiệu quả, kinh tế - xã hội của Pù Luông tiếp tục duy trì sự ổn định, thu nhập và đời sống của nhân dân được nâng lên rõ rệt. Tổng giá trị sản phẩm 6 tháng đầu năm của xã ước đạt 283.374 triệu đồng.

“Điểm sáng lớn nhất là lĩnh vực du lịch. Hiện nay, trên địa bàn xã có 69 cơ sở lưu trú, trong đó có tới 42 cơ sở do chính người dân địa phương làm chủ, tạo việc làm thường xuyên cho 521 lao động. Chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm 2026, chúng tôi đã đón khoảng 138.700 lượt khách đến tham quan và nghỉ lại, gấp gần 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước”, ông Khánh hào hứng chia sẻ.

Tháo gỡ điểm nghẽn, kiến nghị cơ chế cho giai đoạn mới

Dù việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấpđã đạt được những thành quả nhất định, song tỉnh Thanh Hóavẫn mạnh dạn chỉ ra nhữnghạn chế, vướng mắc trong quá trình vận hành mô hình mới.

Đơn cử, số lượng đầu mối cấp xã trên địa bàn tỉnh hiện còn nhiều, quy mô của từng đơn vị hành chính còn nhỏ, dẫn đến tình trạng manh mún, nguồn lực bị phân tán. Điều này gây khó khăn cho việc bố trí đội ngũ cán bộ, công chức có chất lượng, khiến năng lực quản trị giữa các khu vực không đồng đều, đồng thời không tạo đủ không gian cần thiết cho phát triển và gây trở ngại cho công tác quy hoạch, đầu tư hạ tầng đồng bộ.

Mặt khác, dù kết quả giải quyết dịch vụ công trực tuyến cho người dân đạt tỷ lệ rất cao (99,05%), nhưng thực tế phần lớn vẫn do cán bộ tại trung tâm hành chính công hỗ trợ thao tác giúp dân. Quá trình chuyển đổi số nhìn chung còn chậm, tỷ lệ số hóa tài liệu lưu trữ đạt mức chưa cao.

Riêng tại địa bàn xã Pù Luông, hệ thống dữ liệu quốc gia vẫn chưa có sự đồng bộ, còn tình trạng phân tán và thiếu liên thông, gây ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ xử lý thủ tục hành chính ở cơ sở. Hạ tầng và chất lượng đường truyền viễn thông tại một số khu vực chưa ổn định.

Xuất phát từ thực tiễn địa phương, tỉnh Thanh Hóa đã đề nghị Trung ương xem xét cho phép tỉnh tiếp tục thực hiện sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xãdo hiện nay quy mô bình quân về diện tích và dân số của nhiều xã còn thấp so với bình quân chung của cả nước, ảnh hưởng đến công tác quy hoạch, quản lý và thu hút đầu tư. Việc này nhằm tạo không gian rộng mở, giải phóng nguồn lực, mở ra dư địa phát triển mới, tiếp tục tinh gọn bộ máy và tiết kiệm ngân sách nhà nước.

Ngoài ra, tỉnh cũng đề xuấtbổ sung phòng chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dâncấp xã, đồng thờiđề nghị Trung ương sớm giao biên chế năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2031...