Ngày 18/9, tại xã Hiệp Lực, tỉnh Thái Nguyên, một hộ chăn nuôi phát hiện 15 con lợn có biểu hiện ốm, trong đó 5 con chết, nghi mắc bệnh tả lợn châu Phi. Theo thông tin địa phương, số lợn này được mua qua mạng xã hội, không rõ nguồn gốc và không có giấy kiểm dịch. Sau đó, bệnh tiếp tục được phát hiện và có dấu hiệu trở thành dịch khi 8 hộ thuộc 3 thôn có lợn chết với cùng nguyên nhân nghi mắc. Tổng số lợn chết và buộc phải tiêu hủy là 76 con, trọng lượng khoảng 2,8 tấn. Thiệt hại ước gần 170 triệu đồng.

Trước tình hình này, xã Hiệp Lực khoanh vùng, tiêu hủy lợn mắc bệnh, phun khử trùng và rắc vôi bột tại khu vực chăn nuôi. Chính quyền cũng tuyên truyền, hướng dẫn người dân theo dõi đàn lợn, thực hiện vệ sinh, tiêu độc chuồng trại.

Ông Vi Xuân Thạch, Phó Chủ tịch UBND xã Hiệp Lực cho biết: “Ngay khi phát hiện ổ dịch đầu tiên, Ủy ban Nhân dân xã Hiệp lực đã chỉ đạo thực hiện các biện pháp khẩn cấp như ban hành các văn bản chỉ đạo, quyết định thành lập tổ công tác xử lý dịch bệnh ống vật, phân công lực lượng khoanh vùng, tiêu hủy toàn bộ số lượng mắc bệnh, chỉ đạo các thôn tổ chức phun hóa chất khử trùng, rắc vôi bột, đồng loạt chuồng trại, môi trường chăn nuôi, tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người chăn nuôi trên hệ thống loa truyền thanh về thực hiện các biện pháp phòng chống dịch. Thời gian tới xã tiếp tục giám sát chặt chẽ địa bàn, xử lý kịp thời nếu phát hiện ổ dịch mới, tuyên truyền hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học để khắc phục sản xuất và giúp người dân yên tâm phát triển kinh tế”.

Ông Lý Văn Sai, ở thôn Thuần Mang, xã Hiệp Lực, là một trong những hộ có lợn mắc bệnh. Gia đình ông đã tiêu hủy 8 con lợn, đồng thời vệ sinh, khử trùng chuồng trại theo hướng dẫn của cán bộ thú y: “Gia đình tôi cũng phát hiện 8 con lợn bị bệnh, sau đó thông báo chính quyền địa phương, gia đình được hướng dẫn biện pháp phun khử trùng, rồi tiêu hủy, đào hố sâu 1,5m theo hướng dẫn của bên thú y xã. Chuồng trại bây giờ cứ phun liên tục, lâu lâu cứ 2-3 hôm là phun 1 lần, xong là rắc vôi các loại”.

Theo Hệ thống báo cáo dịch bệnh động vật trực tuyến (VAHIS), từ đầu năm đến ngày 25/10, cả nước ghi nhận 1.251 ổ dịch tả lợn châu Phi tại 31 tỉnh, thành phố, với hơn 16.000 con lợn mắc bệnh, chết hoặc buộc phải tiêu hủy. Một số địa phương giáp Thái Nguyên cũng đã phát hiện dịch. Trên địa bàn tỉnh, các ổ dịch quy mô nhỏ lẻ đã xuất hiện; nguy cơ lây lan cao hơn tại nơi từng có dịch và các hộ chưa thực hiện nghiêm an toàn sinh học.

Ngày 21/10, UBND tỉnh Thái Nguyên ban hành Công văn yêu cầu các sở, ngành và địa phương tăng cường phòng, chống dịch trên đàn vật nuôi. Chủ tịch UBND các xã, phường được yêu cầu giám sát, phát hiện sớm, xử lý triệt để ổ dịch; tổ chức tiêm vaccine đợt 2 năm 2026, bảo đảm tỷ lệ tiêm đạt từ 80% tổng đàn trở lên. Các cơ sở chăn nuôi phải vệ sinh, khử trùng khu vực chuồng trại và quản lý chặt con giống, thức ăn, phương tiện, người ra vào.

Kiểm soát con giống là một trong những khâu được tỉnh yêu cầu chú trọng. Người chăn nuôi cần chọn cơ sở cung cấp có uy tín, kiểm tra nguồn gốc và giấy tờ kiểm dịch; khi nhập đàn, cách ly, theo dõi sức khỏe lợn trước khi nuôi chung. Trường hợp phát hiện lợn ốm, chết bất thường, cần báo chính quyền hoặc cơ quan thú y để được hướng dẫn xử lý, không tự ý vận chuyển hay bán chạy.

Tại xã Cẩm Giàng, chính quyền đang kiểm tra tình trạng lợn chết rải rác ở 4 thôn để xác định nguyên nhân, đồng thời hướng dẫn các trang trại xử lý chất thải và kiểm soát nguồn giống.

“Gần đây trên địa bàn xã đã xuất hiện lợn chết rải rác trên địa bàn 4 thôn. Ủy ban xã đã chỉ đạo các phòng chức trách của xã đi kiểm tra tại các điểm có xác lợn chết và trực tiếp đến các trang trại để điều tra nguyên nhân. Sau đó, hướng dẫn các trang trại chôn lấp chất thải theo đúng quy định để đảm bảo vệ sinh môi trường. Thứ hai là chính quyền địa phương cũng khuyến các hộ chăn nuôi tuân thủ các quy tắc lựa chọn giống có nguồn gốc rõ ràng, đầy đủ chứng kiểm dịch và thực hiện cách ly nghiêm ngặt trước khi nhập đàn", ông Phùng Đình Vinh, Phó Chủ tịch UBND xã Cẩm Giàng chia sẻ.

Với những hộ nuôi quy mô lớn, vệ sinh chuồng trại và hạn chế người ra vào cũng là những biện pháp được thực hiện thường xuyên. Gia đình bà Hoàng Thị Viên, ở thôn 4, xã Yên Phong, đang nuôi hơn 40 con lợn:“Công tác phòng dịch chủ yếu là không mua con giống ở nơi khác về, nếu mà có nhập giống thì thứ nhất là tìm hiểu con giống có nguồn gốc rõ ràng. Thứ hai là trước khi ra vào trại thì phải sát khuẩn, thay quần áo, phải cách ly thì mới được vào trại. Thứ ba là phải phun, phải sát khuẩn, khử trùng xung quanh chuồng trại cho kỹ lưỡng, không để những con chuột,ruồi,muỗi nó tiếp xúc với lợn”.

Dịch tả lợn châu Phi tiếp tục có nguy cơ lây lan, nhất là tại các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ và khu vực chưa bảo đảm an toàn sinh học. Việc phát hiện, báo dịch kịp thời, xử lý đúng hướng dẫn thú y, cùng với kiểm soát con giống và vệ sinh chuồng trại sẽ giúp hạn chế mầm bệnh xâm nhập, bảo vệ đàn lợn và giảm thiệt hại cho người chăn nuôi.