Trong cuộc tập trận mới đây, Hải quân Nga cho biết P-800 Oniks có thể đạt tốc độ khoảng Mach 2,5, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian phản ứng của các hệ thống phòng thủ. Theo phía Nga,tốc độ cao khiếnP-800 khó bị phát hiện, đồng thời cho phép tên lửa này vô hiệu hóa nhiều loại tàu chiến ở khoảng cách vài trăm km.

P-800 được triển khai từ các tổ hợp tên lửa phòng thủ bờ Bal và Bastion. Các kíp chiến đấu đã đưa bệ phóng tới những vị trí được chỉ định dọc bờ biển ở vùng Primorye, bán đảo Kamchatka, Chukotka và quần đảo Kuril.

Theo Hạm đội Thái Bình Dương, các tổ hợp Bastion trang bị tên lửa chống hạm siêu thanh Oniks có nhiệm vụ bảo vệ bờ biển và thiết lập các khu vực hạn chế hoạt động đối với tàu chiến đối phương tại những vùng biển trọng yếu ở Viễn Đông. Các tổ hợp này có thể nhanh chóng triển khai vào vị trí chiến đấu, chỉ mất vài phút.

Tốc độ siêu thanh tạo lợi thế khi tấn công

Điểm đáng chú ý của P-800 Oniks là sự kết hợp giữa tốc độ cao, tầm bắn và cách tiếp cận mục tiêu ở giai đoạn cuối.

Một tên lửa chống hạm siêu thanh cho đối phương ít thời gian phản ứng hơn đáng kể so với tên lửa cận âm. Khi bay ở tốc độ cao, P-800 có thể rút ngắn khoảng thời gian mà tàu chiến phòng thủ cần để phát hiện, theo dõi, phóng tên lửa đánh chặn và tiêu diệt mục tiêu.

Khả năng này càng được phát huy khi tên lửa hạ thấp độ cao trong chặng cuối. Việc bay thấp khiến radar của tàu chiến đối phương có thể phát hiện tên lửa muộn hơn, trong khi tốc độ cao tiếp tục làm giảm thời gian dành cho việc đánh chặn.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa P-800 không thể bị đánh chặn. Các tàu chiến hiện đại được trang bị hệ thống phòng không nhiều tầng, kết hợp radar, cảm biến và tên lửa đánh chặn để đối phó với nhiều loại mục tiêu, trong đó có tên lửa chống hạm tốc độ cao.

Khả năng đánh trúng mục tiêu của P-800 trên thực tế còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như đường bay của tên lửa, vị trí mục tiêu, khả năng trinh sát và chỉ thị mục tiêu, hoạt động tác chiến điện tử cũng như hệ thống phòng thủ của tàu chiến đối phương.

Nga tăng cường tên lửa bờ ở Viễn Đông

Việc Nga liên tục đưa các tổ hợp Bastion tới nhiều khu vực ở Viễn Đông cho thấy Moscow coi tên lửa bờ là một phần quan trọng trong thế trận phòng thủ trên biển.

Thay vì chỉ dựa vào tàu chiến để kiểm soát vùng biển rộng lớn, Nga có thể bố trí các tổ hợp tên lửa trên đất liền, qua đó duy trì khả năng tấn công tàu chiến đối phương mà không cần thường xuyên triển khai lực lượng mặt nước ở xa bờ.

Các tổ hợp tên lửa bờ cũng cho phép Nga cơ động, phân tán lực lượng và tận dụng địa hình để tăng khả năng tránh bị phát hiện, theo dõi và tập kích. Trong khi đó, tàu chiến và tàu ngầm có thể được dành cho những nhiệm vụ khác nhưng vẫn có sự hỗ trợ của mạng lưới tên lửa bờ khi cần thiết.

Quần đảo Kuril có vị trí đặc biệt quan trọng trong thế trận này. Chuỗi đảo kéo dài giữa đảo Hokkaido của Nhật Bản và bán đảo Kamchatka của Nga, án ngữ tuyến đường biển nối Thái Bình Dương với Biển Okhotsk. Từ các vị trí trên quần đảo, Nga có thể theo dõi hoạt động hàng hải trong khu vực và tạo sức ép đối với những lực lượng hải quân tiếp cận các vùng biển chiến lược.

Việc bố trí các tổ hợp Bastion tại Kuril vì thế trở thành một trong những thành phần trong kế hoạch củng cố hiện diện quân sự của Nga tại khu vực tây bắc Thái Bình Dương.

P-800 dần nhường chỗ cho Zircon

Dù P-800 vẫn giữ vai trò quan trọng, Hải quân Nga đang từng bước đưa loại tên lửa mới hơn vào sử dụng, đáng chú ý là tên lửa hành trình siêu vượt âm Zircon.

Nga đã cải tiến các bệ phóng thuộc tổ hợp Bastion để có thể sử dụng Zircon. Cách làm này giúp Moscow tận dụng cơ sở hạ tầng và dòng bệ phóng hiện có để triển khai một loại tên lửa có tốc độ và tầm bắn lớn hơn.

Các nguồn tin công khai cho thấy Nga đã đưa phiên bản Zircon phóng từ mặt đất vào sử dụng, với bệ phóng được phát triển trên cơ sở hệ thống Bastion.

Zircon được cho là có tầm bắn khoảng 1.000 km và tốc độ lên tới Mach 9. Tên lửa này cũng có khả năng thay đổi hướng bay trong giai đoạn cuối, khiến việc dự đoán đường bay và đánh chặn trở nên khó khăn hơn. Đổi lại, Zircon được cho là có giá thành cao hơn đáng kể so với P-800.

Cuối tháng 7, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết quá trình phát triển Zircon vẫn đang diễn ra. Theo các thông tin được công bố, kinh nghiệm sử dụng tên lửa này trong chiến đấu gần đây đã giúp Nga cải thiện đáng kể độ chính xác.

Việc kết hợp P-800, Zircon và các tổ hợp Bastion cho phép Nga duy trì một mạng lưới tên lửa bờ có khả năng bao phủ những khu vực rộng lớn ở Viễn Đông. Đây được xem là một trong những công cụ quan trọng giúp Moscow tăng khả năng kiểm soát các tuyến tiếp cận trên biển mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào lực lượng tàu chiến.