Nga được cho là thường xuyên sử dụng tên lửa Banderol tấn công các tỉnh miền Nam của Ukraine kể từ đầu năm đến nay.

Ông Vladyslav Vlasiuk, quan chức Ukraine phụ trách vấn đề trừng phạt, cho biết khoảng 80% các cuộc tấn công của Nga nhằm vào cơ sở hạ tầng lương thực tại Odesa trong tháng 6 và 7 được thực hiện bằng tên lửa Banderol.

Mặc dù không phải là loại vũ khí nguy hiểm nhất trong kho vũ khí của Nga, Banderol vẫn có sức công phá đáng kể. Việc đánh chặn loại vũ khí này đòi hỏi phải sử dụng các hệ thống phòng không tương tự những hệ thống được sử dụng để đối phó với tên lửa hành trình, trong khi đầu đạn của tên lửa hành trình có thể lớn gấp khoảng 10 lần. Do đó, chi phí đánh chặn Banderol khá đắt đỏ.

Banderol cũng là loại vũ khí tương đối mới và Nga vẫn đang tiếp tục cải tiến, nâng cấp. “Chúng ta không được phép đánh giá thấp đối phương. Đây là loại vũ khí hiện đại, được thiết kế với độ chính xác cao. Đối phương hiện đang thử nghiệm nó trong điều kiện tác chiến thực tế”, ông Yurii Ihnat, người đứng đầu bộ phận truyền thông của Không quân Ukraine, nhấn mạnh.

Tên lửa giá rẻ nhưng đáng gờm của Nga

Tên lửa Banderol, còn được gọi là S8000, có tốc độ hơn 500 km/giờ và tầm hoạt động lên tới 500 km. Theo thông tin do Serhii Beskrestnov, người từng là cố vấn của Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, đăng trên Telegram, loại vũ khí này mang đầu đạn phân mảnh nặng khoảng 150 kg, trong đó chứa tới 50 kg thuốc nổ.

Bất chấp các lệnh trừng phạt của phương Tây, Nga vẫn được cho là tìm cách né tránh các hạn chế bằng cách tìm nguồn cung linh kiện sản xuất ở nước ngoài để chế tạo những loại vũ khí như Banderol.

Theo Cơ quan Tình báo Quân sự Ukraine (HUR), Banderol sử dụng động cơ phản lực do Trung Quốc sản xuất, pin của Nhật Bản và phần lớn linh kiện điện tử có nguồn gốc từ Mỹ.

Banderol có tải trọng nhỏ hơn đáng kể so với các tên lửa hành trình của Nga như Kh-101 và Iskander-K, vốn có thể mang đầu đạn nặng khoảng 400-500 kg. Tên lửa thường bay ở độ cao từ 400 đến 2.000 m, trước khi hạ xuống khoảng 200 m khi tiếp cận mục tiêu. Loại vũ khí này cũng có khả năng thực hiện các động tác cơ động gấp trong quá trình bay. Theo ông Beskrestnov, Banderol có thể thực hiện cú quay đầu 180 độ trong bán kính khoảng 2,5 km.

Ông Beskrestnov cho biết thêm, Banderol sử dụng tín hiệu định vị vệ tinh để dẫn đường và có thể bị tác động bởi các biện pháp tác chiến điện tử. Tuy nhiên, loại vũ khí này cũng được trang bị hệ thống dẫn đường tự hành.

Banderol chủ yếu được phóng từ UAV trinh sát Orion. Tuy nhiên, hình ảnh do truyền thông Nga công bố cho thấy loại vũ khí này từng được thử nghiệm phóng từ trực thăng Mi-8 và các bệ phóng mặt đất.

Ông Beskrestnov cũng cho biết do UAV Orion có kích thước tương đối lớn và dễ bị nhắm bắn, Nga thường phóng tên lửa Banderol từ lãnh thổ của nước này.

Việc Nga sử dụng tên lửa Banderol đang đặt ra những thách thức đáng kể đối với hệ thống phòng không Ukraine. Anatolii Khrapchynskyi, chuyên gia hàng không và cựu sĩ quan Không quân Ukraine, nói rằng, khác với một số loại tên lửa hành trình, Banderol không cần được phóng từ máy bay chiến lược.

“Đối phương đang sở hữu một loại khí tài có đặc tính tương tự tên lửa hành trình, nhưng rẻ hơn nhiều lần và dễ sử dụng hơn”, ông Khrapchynskyi nhận định.

Theo ông, chi phí sản xuất một tên lửa hành trình của Nga có thể lên tới khoảng 800.000 USD, chưa tính các khoản phụ phí xuất khẩu, trong khi chi phí sản xuất Banderol được ước tính khoảng 50.000-150.000 USD, tùy thuộc vào linh kiện được sử dụng.

Mức giá này đưa Banderol vào cùng phân khúc với UAV Shahed do Iran thiết kế - vốn là một trong những loại vũ khí có chi phí tương đối thấp và được Nga sử dụng rộng rãi trong các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Ukraine.

Tuy nhiên, khác với UAV dòng Shahed, thường có thể bị Ukraine đánh chặn bằng các phương tiện có chi phí tương đối thấp, để chặn Banderol đòi hỏi Ukraine phải dùng các hệ thống phòng không tầm ngắn và tầm trung có năng lực cao hơn, được thiết kế để đối phó với các mục tiêu tương tự tên lửa hành trình, thậm chí phải triển khai máy bay chiến đấu trong một số trường hợp.

Phòng không Ukraine đối mặt bài toán đắt đỏ

Ông Khrapchynskyi cho rằng Nga có thể sử dụng Banderol nhằm làm tiêu hao nguồn lực của các đơn vị phòng không Ukraine vốn đảm nhiệm nhiệm vụ đánh chặn tên lửa hành trình.

Tuy nhiên, ông Yurii Ihnat, người đứng đầu bộ phận truyền thông của Không quân Ukraine, cho rằng vẫn còn quá sớm để nói hệ thống phòng không nước này đang bị “quá tải”. Theo ông, số lượng Banderol được phóng mỗi ngày vẫn thấp hơn nhiều so với số UAV Shahed mà Nga thường sử dụng trong các cuộc tấn công tương tự.

“Việc sử dụng Banderol vẫn chưa phổ biến. Trước đây, chỉ có một hoặc hai quả được phóng mỗi ngày, sau đó tăng lên ba quả. Hiện tại, chúng tôi đã ghi nhận những trường hợp có tới 11 quả được phóng trong một ngày. Tuy nhiên, vẫn còn quá sớm để nói về việc làm cạn kiệt năng lực phòng không của Ukraine”, ông Yurii Ihnat nói.

Theo ông Ihnat, việc Nga tăng cường sử dụng Banderol phản ánh một xu hướng rộng hơn trên bầu trời Ukraine, khi Moscow đẩy mạnh triển khai các loại vũ khí sử dụng động cơ phản lực, qua đó khiến nhiệm vụ bảo vệ không phận của Ukraine trở nên khó khăn hơn. “Vũ khí này vẫn còn tương đối mới và tất nhiên đặt ra những thách thức nhất định đối với chúng tôi”, ông nói thêm.

Ukraine cho biết, Nga chủ yếu sử dụng tên lửa Banderol tấn công miền Nam nước này. Tuy vậy vẫn có những cuộc tấn công tương tự diễn ra tại các tỉnh miền Bắc, miền Trung và miền Đông.

Ông Petro Tokar, cảnh sát trưởng tỉnh Kharkov, nói rằng, lực lượng Nga đã sử dụng Banderol 60 lần để tấn công Kharkov kể từ tháng 5. Ông cho biết loại tên lửa này đặc biệt khó phát hiện và theo dõi do kích thước tương đối nhỏ.

Cơ quan Tình báo Quân sự Ukraine (HUR) cho rằng, Nga đặt mục tiêu sản xuất 120 quả Banderol mỗi tháng trong năm 2026, tương đương trung bình khoảng 4 quả mỗi ngày. Tính đến tháng 8, Nga đã đạt tốc độ sản xuất khoảng 80 quả Banderol mỗi tháng.

Chuyên gia Khrapchynskyi lưu ý, việc Nga gia tăng sản lượng Banderol không đồng nghĩa số vụ phóng vào Ukraine cũng gia tăng tương ứng. Theo ông, lực lượng Nga có thể tích trữ và phân tán kho Banderol tại nhiều địa điểm nhằm giảm nguy cơ bị phá hủy trong các cuộc tấn công của Ukraine.

Ông Khrapchynskyi lưu ý, Nga đang triển khai các biện pháp tăng cường bảo vệ kho vũ khí trong bối cảnh Ukraine tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công tầm trung nhằm vào những khu vực do Nga kiểm soát.

“Họ (phía Nga) đã bắt đầu xây dựng các kho chứa ngầm và nhiều loại hầm trú ẩn khác nhau để bảo vệ các bãi phóng. Đối phương có thể phân tán kho dự trữ ra nhiều địa điểm khác nhau để bảo vệ chúng trước các cuộc tấn công của Ukraine”.

Các chuyên gia quân sự cũng chỉ ra những khác biệt đáng kể giữa các phiên bản Banderol được Nga sử dụng trong năm 2025 và 2026. Sự thay đổi này cho thấy Nga vẫn đang tiếp tục thử nghiệm và cải tiến tên lửa.

“Chắc chắn Nga sẽ nâng cấp tên lửa, bởi họ cần tìm cách xuyên thủng hệ thống phòng không của chúng tôi”, ông Khrapchynskyi nhấn mạnh.