Hạm đội tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân từ lâu đã được coi là “át chủ bài” giúp Hải quân Mỹ duy trì ưu thế tuyệt đối dưới lòng đại dương. Tuy nhiên, theo các báo cáo giám sát mới nhất từ Cơ quan Kiểm toán chính phủ Mỹ (GAO), chính những biểu tượng sức mạnh này lại đang trở thành một gánh nặng tài chính và chiến lược nghiêm trọng do cuộc khủng hoảng bảo trì và loại biên kéo dài.

Khủng hoảng qua những con số

Theo một báo cáo mới từ GAO, sức mạnh quân sự của Mỹ đã không đạt trạng thái tốt nhất trong hơn 15.000 ngày qua do nhiều tàu ngầm phải neo đậu tại bến để chờ sửa chữa những hư hỏng nghiêm trọng. Và chính thời gian chờ đợi mới là điều đang làm cạn kiệt ngân sách của Mỹ. Bởi ngay cả khi chỉ neo đậu, các tàu này vẫn phải duy trì đầy đủ thủy thủ đoàn, khiến Hải quân Mỹ bị lãng phí số ngân sách và nhân lực lớn.

Báo cáo chỉ ra, việc các tàu phải nằm bờ, mất khả năng tác chiến nhưng vẫn cần duy trì thủy thủ đoàn và hạ tầng kỹ thuật đã ngốn 3,4 tỷ USD ngân sách. Nhìn xa hơn, các xưởng đóng tàu của Hải quân đang tồn đọng quá nhiều công việc đến nỗi không thể bảo trì các tàu ngầm được lên kế hoạch loại biên trong vài năm tới, theo đó, có thể làm phát sinh thêm 3,1 tỷ USD nữa. Điều này cũng đồng nghĩa, tổng cộng 6,5 tỷ USD sẽ được chi cho các tàu ngầm tấn công đã lỗi thời, thậm chí một số không bao giờ hoạt động trở lại.

Ví dụ điển hình là tàu ngầm lớp Los Angeles USS Pasadena đã ngừng hoạt động vào tháng 1/2025, nhưng phải chờ đến tháng 11/2028 mới có thể quay lại xưởng đóng tàu Norfolk để tiếp nhiên liệu. Các kiểm toán viên ước tính rằng, thời gian chờ đợi gần 4 năm này sẽ khiến Hải quân Mỹ tiêu tốn hơn 300 triệu USD vô ích.

Nguyên nhân cốt lõi

Nghịch lý “tàu cũ chiếm chỗ tàu mới” xuất phát từ sự quá tải trầm trọng tại4 xưởng đóng tàu côngcủa nước Mỹ (bao gồm Portsmouth, Norfolk, Puget Sound và Pearl Harbor). Các cơ sở này không có đủ ụ khô và không gian kỹ thuật để vừa sửa chữa các tàu đang còn hoạt động, vừa tiếp nhận tháo dỡ các tàu lỗi thời.

Bên cạnh đó là cuộc khủng hoảng nghiêm trọng vềchuỗi cung ứng linh kiện và nhân lực kỹ thuật cao. Việc thiếu hụt hàng vạn thợ đóng tàu lành nghề khiến thời gian xử lý một chiếc tàu ngầm bị kéo dài vô thời hạn. Ngoài ra, một số hạ tầng chiến lược như xưởng đóng tàu Puget Sound tại Bremerton phải tạm dừng hoạt động một số ụ khô để gia cố địa chấn sau động đất, đẩy hệ thống hậu cần của Hải quân Mỹ vào thế tiến thoái lưỡng nan.

Nghịch lý là vậy, nhưng Hải quân Mỹ cũng không thể làm khác được. Bởi những tàu ngầm này có các lò phản ứng hạt nhân, buộc các tàu vẫn phải giữ nguyên lực lượng để duy trì lò phản ứng hạt nhân hoạt động. Trong khi đó, các lò phản ứng chỉ có thể được tháo dỡ tại ụ khô, nên tàu ngầm phải chờ đến khi có chỗ trống. Đó là lý do gây ra tình trạng dồn nghẽn tại các xưởng và bến cảng.

Hệ lụy chiến lược toàn cầu

Hệ quả trực tiếp của tình trạng này kéo dài là việc suy giảm khả năng răn đe toàn cầu của Hải quân Mỹ. Khoảng37% hạm đội tàu ngầm tấn công của Mỹđang ở trạng thái không thể hoạt động do chờ sửa chữa. Việc thiếu hụt nghiêm trọng số lượng tàu sẵn sàng chiến đấu ngoài khơi tạo ra lỗ hổng an ninh lớn, trong bối cảnh các đối thủ cạnh tranh chiến lược đang liên tục gia tăng năng lực tác chiến dưới nước và mở rộng quy mô tuần tra dưới nước. Điển hình vào năm 2023, số ngày tàu ngầm Mỹ phải nằm im tương đương với việc mất đi sức chiến đấu của 5 tàu ngầm tấn công trên biển.

Sự “sa lầy” của lực lượng tàu ngầm không chỉ ảnh hưởng đến khả năng điều động lực lượng độc lập của Mỹ mà còn làm dấy lên những lo ngại từ các đồng minh trong các hiệp ước an ninh quốc tế. Để thoát khỏi “vũng lầy” này, Hải quân Mỹ đang gấp rút triển khai các giải pháp tình thế, bao gồm chuyển giao bớt gánh nặng sửa chữa sang cho các xưởng tàu tư nhân, thúc đẩy in 3D linh kiện thay thế và xây dựng quy trình xả nhiên liệu hạt nhân trực tiếp dưới nước để giải phóng không gian ụ khô.

Tuy nhiên, các chuyên gia quốc phòng nhận định đây là một cuộc khủng hoảng mang tính hệ thống tích tụ qua nhiều thập kỷ. Để biến những chiếc tàu ngầm cũ từ “gánh nặng” trở lại thành nguồn lực hỗ trợ tích cực, hiệu quả, nước Mỹ sẽ cần một chiến lược tái cấu trúc toàn diện và tốn kém trong nhiều năm tới.

Xem thêm:

>> Vệ tinh tiếp sức cho UAV Ukraine trút hỏa lực xuống mục tiêu Nga

>> Tàu ngầm hạt nhân tàng hình mới của Nga khiến phương Tây e sợ thế nào?