Sạt lở bờ sông, dân mất đất canh tác

Mặc dù thời gian qua, cơ quan chức năng tỉnh Thanh Hóa liên tục xử lý nhiều vụ vi phạm liên quan đến tài nguyên khoáng sản, thậm chí khởi tố nhiều đối tượng khai thác trái phép, không phép điều đó thể hiện quyết tâm “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” trong quản lý tài nguyên khoáng sản.Tuy nhiên, tại một số địa phương, việc quản lý vẫn còn lỏng lẻo, tạo kẽ hở để các đối tượng ngang nhiên “rút ruột” tài nguyên quốc gia.

Đơn cử như tại khu vực sông Âm, đoạn chảy qua xã Kiên Thọ (trước đây là xã Phùng Minh) và xã Thường Xuân (trước đây là xã Ngọc Phụng) huyện Thường xuân cũ. Thời gian gần đây, người dân xã Kiên Thọ liên tục phản ánh vớiphóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam về tình trạng tàu hút cát hoạt động trở lại, chủ yếu vào ban đêm.

Theo phản ánh của người dân, các tàu thường lợi dụng đêm tối để khai thác cát, áp sát bờ sông, khiến nhiều đoạn bờ xuất hiện các “hàm ếch” nguy hiểm. Chỉ cần một trận mưa lớn, nước thượng nguồn đổ về là đất canh tác ven sông có thể bị cuốn trôi theo dòng nước.

“Trước đây họ hút cả ngày lẫn đêm. Sau một thời gian im ắng, gần đây lại hoạt động trở lại nhưng chủ yếu vào ban đêm, từ khoảng 9 giờ tối đến lúc gần sáng”, chị K người dân xã Kiên Thọ cho biết.

Trên khúc sông này nhiều năm qua thường xuyên xuất hiện hai chiếc tàu. Ban ngày chúng neo đậu sát mép sông phía bên xã Thường Xuân, trông giống như tàu nghỉ. Nhưng khi trời tối, các phương tiện này lại bắt đầu hoạt động.

Theo người dân địa phương, việc khai thác cát trên đoạn sông này đã diễn ra trong thời gian dài. Khi tàu hút cát hoạt động, đặc biệt là khi áp sát bờ, dòng chảy bị thay đổi, khiến chân bờ sông bị khoét sâu.

Lâu dần, bờ sông xuất hiện các khoang rỗng bên dưới, dân gian gọi là “hàm ếch”. Bề mặt đất phía trên tưởng chừng vẫn ổn định nhưng thực chất bên dưới đã bị rỗng. Chỉ cần mưa lớn hoặc nước sông dâng cao, những mảng đất lớn có thể bất ngờ sụp xuống sông.

Chị H. (xin được giấu tên)người dân xã Kiên Thọ cho biết, nhà chị từng có một khoảnh đất trồng hoa màu ven sông. Nhưng sau nhiều lần sạt lở, diện tích đất đã bị mất đi đáng kể.

“Ban đầu chỉ sạt một ít, nhưng vài năm nay đất lở nhanh hơn. Mỗi lần mưa lũ là lại mất thêm”, chị H. than thở.

Việc khai thác cát trên dòng sông Âm, gây sạt lở đất bờ sông, dân mất đất canh tác trồng hoa màu đã ảnh hưởng đến sản xuất của người dân nơi đây, “Chúng tôi kiến nghị nhiều lần rồivì hút sát bờ nên đất sản xuất của dân bị sạt lở nhưng đến nay vẫn chưa được xử lý dứt điểm”, chị H. bức xúc nói.

Đêm tối trên sông Âm và những “bóng ma” hút cát

Để làm sáng tỏ những phản ánh của người dân, khoảng 21 giờ đêm 6/3, phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam trong vai người dân địa phương đi soi ếch đã cùng một người dân bản địa làm “hoa tiêu” tiếp cận khu vực bờ sông Âm.

Không gian ven sông tĩnh lặng. Bóng đêm phủ kín mặt nước, chỉ thỉnh thoảng lóe lên ánh đèn từ một phương tiện nào đó chạy xa xa. Gió từ lòng sông thổi lên mang theo hơi nước lạnh, khiến khung cảnh càng thêm vắng lặng.

Khoảng 21h30 phút, từ phía bờ bên kia thuộc xã Thường Xuân, tiếng máy nổ phành phạch bắt đầu vang vọng sang phía bờ sông Kiên Thọ. Người dân đi cùng phóng viên khẽ nói: “Đến giờ chúng hoạt động rồi đấy”.

Lặng lẽ quan sát dòng sông trong màn đêm. Khoảng 10 phút sau, giữa dòng nước đen kịt, bất ngờ lóe lên ánh đèn pin. Từ ánh sáng yếu ớt đó, có thể nhận ra một chiếc tàu đang di chuyển chậm.

Khi chiếc tàu tiến gần hơn, tiếng máy hút cát bắt đầu vang lên rõ rệt. Từ thân tàu vươn ra một ống hút lớn giống như “vòi rồng”, liên tục cắm xuống lòng sông.

Đáng chú ý, chiếc tàu này di chuyển rất sát bờ phía xã Kiên Thọ. Dưới ánh đèn pin chập chờn, có thể thấy vòi hút liên tục khuấy động dòng nước, tiếng máy nổ hút cát gằn lên xé tan không gian tĩnh lặng khu vực sông Âm.

Nhìn chiếc tàu thúc vòi rồng xuống dòng sông Âm hút cát, anh T. đi cùng phóng viên chỉ tay về phía bờ sông rồi nói nhỏ: “Chỗ đó trước kia là đất trồng ngô của dân. Bây giờ sạt lở hết rồi”.

Từ những gì đang diễn ra màphóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam ghi nhận cho thấy những phản ánh của người dân về tình trạng khai thác cát trên sông Âm đoạn chảy qua địa bàn xã Kiên Thọ, xã Thường Xuân là hoàn toàn có cơ sở.

Trước những phản ánh nêu trên, người dân địa phương mong muốn các cơ quan chức năng sớm kiểm tra, xác minh và có biện pháp xử lý triệt để nếu phát hiện vi phạm, nhằm bảo vệ tài nguyên và đảm bảo an toàn cho khu vực ven sông. Bởi nếu tình trạng khai thác cát trái phép vẫn tiếp diễn, mỗi đêm trôi qua có thể đồng nghĩa với việc thêm những mét đất ven sông bị dòng nước cuốn đi, và nỗi lo mất đất của người dân sẽ còn kéo dài.

Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam tiếp tục phản ánh vụ việc.