Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cùng Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài đã tạo nền tảng quan trọng cho việc hoàn thiện hệ thống chính sách trong lĩnh vực này.

Bà Vũ Thị Là, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ (Bộ KH&CN) cho biết, thời gian qua, Bộ KH&CN đã rà soát toàn diện các cơ chế, chính sách liên quan đến thu hút, trọng dụng nhân tài và nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đồng thời báo cáo Ban Chỉ đạo Trung ương.

Kết quả rà soát cho thấy hiện có 10 luật, 12 nghị định và 6 quyết định của Thủ tướng Chính phủ đang điều chỉnh các chính sách thu hút, sử dụng và phát triển nguồn nhân lực khoa học công nghệ.

Đáng chú ý, nhiều văn bản quan trọng mới được ban hành trong năm 2025 trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế và tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về nhân lực khoa học công nghệ.

Trong đó có Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo; Nghị định số 179 về chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng làm việc trong cơ quan, tổ chức, đơn vị của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội; Nghị định số 263 hướng dẫn thi hành Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo với nhiều quy định cụ thể đối với nhân tài khoa học công nghệ, nhà khoa học trẻ tài năng, kỹ sư trẻ tài năng; cùng Nghị định số 249 về cơ chế, chính sách thu hút chuyên gia khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Nhiều cơ chế đãi ngộ vượt trội cho nhà khoa học

Một trong những điểm mới đáng chú ý trong các văn bản trên là cơ chế tiền lương theo hướng mở và cạnh tranh hơn. Theo đó, đối với nhà khoa học thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ, việc chi trả được thực hiện theo hợp đồng với mức lương không áp dụng trần.

Đối với trường hợp được tuyển dụng làm công chức, viên chức trong cơ quan nhà nước, nhà khoa học trẻ và sinh viên xuất sắc được hưởng mức phụ cấp tăng thêm tối đa tới 150%; trong khi chuyên gia và nhà khoa học có thể được hưởng phụ cấp tăng thêm tới 300% theo quy định.

Bên cạnh chính sách tiền lương, cơ chế thưởng dành cho nhân tài khoa học công nghệ cũng được thiết kế theo hướng vượt trội. Theo đó, một số đối tượng như nhân tài hoặc tổng công trình sư có thể được hưởng mức thưởng cao, tương ứng tới 6 lần hoặc 4 lần mức lương ký hợp đồng tùy từng trường hợp cụ thể.

"Đây được đánh giá là cơ chế đãi ngộ vượt trội, chưa từng được áp dụng trước đây nhằm thu hút và giữ chân đội ngũ nhân lực chất lượng cao", bà Vũ Thị Là cho biết.

Ngoài thu nhập, Bộ KH&CN cho biết các chính sách mới cũng tăng cường bảo đảm quyền tự chủ học thuật của nhà khoa học; tạo điều kiện chủ động sử dụng phòng thí nghiệm do Nhà nước đầu tư; tham gia các nhóm nghiên cứu mạnh; được cử đào tạo, bồi dưỡng trong và ngoài nước.

Đáng chú ý, theo quy định mới, nhà khoa học tham gia đào tạo dài hạn ở nước ngoài vẫn được hưởng nguyên mức lương hiện hưởng – thay vì chỉ được hưởng một phần như trước đây.

Ngoài ra, nhiều chính sách hỗ trợ khác cũng được thiết kế như hỗ trợ nhà ở, chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng cho bản thân nhà khoa học và gia đình.

Theo bà Vũ Thị Là, hệ thống chính sách hiện hành về cơ bản đã tương đối đầy đủ, đồng thời tạo được sức hấp dẫn cần thiết để thu hút và giữ chân đội ngũ nhà khoa học trẻ, đặc biệt là các nhà khoa học trẻ tài năng.

Trước đó, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân cũng thông tin về định hướng xây dựng các chương trình riêng dành cho nghiên cứu sinh, sinh viên tài năng và nhà khoa học trẻ nhằm tạo điều kiện tiếp cận nguồn lực, phát huy năng lực nghiên cứu. Chương trình này dự kiến được ban hành vào tháng 9/2026.

Theo Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương, vấn đề quan trọng hiện nay là tổ chức thực hiện hiệu quả để chính sách phát huy tác dụng trong thực tiễn.

Theo Thứ trưởng, có những cơ chế mới chỉ vừa được ban hành nên cần thêm thời gian để tạo ra tác động thực tế. Đồng thời, việc triển khai không chỉ thuộc trách nhiệm của Bộ KH&CN mà còn liên quan đến nhiều lĩnh vực như tài chính, giáo dục và đào tạo, nội vụ cũng như sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương.

Thứ trưởng đề nghị các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và cộng đồng nhà khoa học mạnh dạn áp dụng các cơ chế mới. Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc, Bộ KH&CN sẽ phối hợp hướng dẫn, tiếp tục rà soát và đề xuất sửa đổi các quy định chưa phù hợp nhằm đưa chính sách thu hút và trọng dụng nhân tài đi vào cuộc sống.