Hướng tới tăng trưởng 2 con số, các ngành hàng xuất khẩu chủ lực đang tìm dư địa tăng trưởng từ mở rộng thị trường, nâng tỷ lệ nội địa hóa, chế biến sâu và gia tăng giá trị sản phẩm. Đây không chỉ là mục tiêu ngắn hạn, còn gắn với phát triển bền vững, ổn định và tự chủ trong dài hạn.

Tăng trưởng 2 con số bằng giá trị và năng suất

Trong 7 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu dệt may ước đạt khoảng 27 tỷ USD, tăng 2,67%. Tính toàn chuỗi từ bông, sợi, vải đến may mặc, ngành xuất siêu khoảng 11,76 tỷ USD. Theo đại diện Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas), trong những tháng cuối năm, ngành dệt may định hướng tiếp tục khai thác các thị trường hiện có, mở rộng thị trường mới và tăng khả năng chủ động nguyên phụ liệu.

Ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hộiDệt mayViệt Nam nhận định, sự phục hồi của nhu cầu tiêu dùng toàn cầu cùng khả năng thích ứng của DN đang tạo nền tảng để ngành tiếp tục tăng trưởng. Mặc dù vậy, dệt may Việt Nam không hướng tới tăng trưởng bằng cách mở rộng sản lượng, trọng tâm đang chuyển sang nâng cao chất lượng, tự chủ nguyên liệu, tăng giá trị sản phẩm và năng suất lao động.

“Đây là hướng phát triển cần thiết của dệt may Việt Nam, khi mô hình tăng trưởng dựa vào gia công, lao động giá rẻ và mở rộng công suất đã dần chạm giới hạn. Phát triển sản xuất vải và nguyên phụ liệu trong nước được kỳ vọng giúp tăng tỷ lệ nội địa hóa, tận dụng tốt hơn các hiệp định thương mại tự do (FTA), đáp ứng quy tắc xuất xứ và tăng khả năng tham gia chuỗi cung ứng quốc tế”, ông Cẩm cho biết.

Hoạt động nhập khẩu linh kiện, máy móc trong những tháng đầu năm cũng gắn với chu kỳ sản xuất và xuất khẩu cuối năm. Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam cho biết, các DN thường chuẩn bị nguyên liệu, linh kiện, thiết bị trước, sau đó tăng tốc sản xuất vào tháng 9, tháng 10 để có hàng giao trong tháng 11 và tháng 12 là giai đoạn bán hàng cao điểm tại Mỹ và châu Âu.

Bà Đỗ Thị Thúy Hương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam cho biết, tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành điện tử trong 7 tháng đầu năm đạt trên 127 tỷ USD, tiếp tục dẫn đầu các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo về kim ngạch xuất khẩu. Trong đó, nhóm máy tính và linh kiện điện tử ghi nhận mức tăng cao so với cùng kỳ, còn điện thoại và linh kiện cũng duy trì tăng trưởng khá.

Bên cạnh mục tiêu tăng kim ngạch xuất khẩu, ngành điện tử đang hướng tới tham gia các khâu có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng. Các DN đã bắt đầu tham gia nghiên cứu, thiết kế, cung ứng thay vì chỉ đứng ở những khâu gia công.

“Rất nhiều DN hội viên báo về Hiệp hội đã có đơn hàng khá ổn định đến tận cuối năm nay, do đó Hiệp hội lo lắng cho những đơn hàng của những năm sau. Nếu tính cân đối cả năm nay, dự trù tăng trưởng xuất khẩu 2 con số của ngành điện tử sẽ đạt được”, bà Hương cho hay.

Tham gia sâu vào chuỗi giá trị

Hiện nay, sản phẩm gỗ Việt Nam hiện đã có mặt tại 167 quốc gia và vùng lãnh thổ. Mỹ tiếp tục là thị trường quan trọng nhất, chiếm hơn một nửa kim ngạch xuất khẩu của ngành. Ông Ngô Sỹ Hoài, Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho biết, bên cạnh duy trì và mở rộng thị trường, ngành gỗ đang hướng tới dịch chuyển từ sản xuất theo đơn đặt hàng, gia công sang chủ động hơn trong thiết kế.

“Sự chuyển đổi này sẽ giúp các DN ngành gỗ tham gia vào những khâu có giá trị cao hơn, từng bước gia tăng giá trị trên mỗi sản phẩm xuất khẩu. Trong dài hạn, ngành gỗ kiến nghị nhà nước xem xét chính sách thuế đối với gỗ xẻ xuất khẩu, trong bối cảnh Việt Nam nhập khẩu khoảng 6 triệu m³ gỗ nguyên liệu mỗi năm. Chính sách phù hợp có thể mở thêm dư địa sản xuất, tạo việc làm và góp phần cân bằng thương mại”, ông Hoài đề xuất.

Để duy trì tốc độ tăng trưởng ở mức cao, thương mại điện tửđang trở thành công cụ hữu hiệu đóng góp cho quá trình tiêu thụ hàng hóa, thông qua các nền tảng thương mại xuyên biên giới. Ông Nguyễn Bình Minh, đại diện Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) cho rằng, quy trình chuyển đổi mô hình hộ cá nhân kinh doanh lên DN cần được chuẩn hóa và đơn giản để giảm chi phí tuân thủ.

“Chi phí sử dụng công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) cần sớm được tính đến, khi ngày càng nhiều DN ứng dụng AI, việc thiếu hướng dẫn và tiêu chuẩn có thể gây lãng phí nguồn lực, thậm chí làm gia tăng nhập siêu dịch vụ công nghệ. Đây là bài toán cần được tính toán nếu kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng dài hạn”, ông Minh khẳng định.

Các chuyên gia và DN cũng đề xuất, hoạt động xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường thời gian tới cần đi sâu hơn vào từng chuỗi giá trị, xác định DN đầu tàu, nhà nhập khẩu và hệ thống phân phối có nhu cầu để kết nối với các DN Việt Nam phù hợp. Kim ngạch thương mại khả quan cùng tín hiệu đơn hàng tích cực, nhiều ngành hàng chủ lực đang có nền tảng để tiếp tục hướng đến mục tiêu tăng trưởng như đã đề ra.