Cảnh báo rủi ro khi nền kinh tế phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng

Báo cáo của Chính phủ đánh giá bổ sung kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế -xã hội năm 2025 và tình hình triển khai kế hoạch năm 2026 cho thấy,bức tranh kinh tế quý I/2026 có nhiều tín hiệu tích cực nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều thách thứcvà đòi hỏi giải pháp mạnh mẽ hơn.

Đại biểu Trần Hồng Thanh (đoàn Ninh Bình) cho biết, theo báo cáo, quý I/2026 hoạt độngdoanh nghiệp có khởi sắc, với 96.000 doanh nghiệp gia nhập thị trường, tăng 31,7% so với cùng kỳ năm 2025. Con số này phản ánh niềm tin kinh doanh phục hồi và hiệu quả bước đầu của Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân và chuyển đổi mô hình kinh doanh.

Tuy vậy, số doanh nghiệp rút lui vẫn ở mức cao, khoảng 91,8 nghìn doanh nghiệp, tăng 16,5%. Vốn đăng ký bình quân doanh nghiệp mới đạt 9,4 tỷ đồng, giảm 4,3%, cho thấy quá trình phục hồi chưa đồng đều; doanh nghiệp chịu áp lực cạnh tranh, chi phí tăng do xung đột địa chính trị, biến động kinh tế, yêu cầu chuyển đổi số và chi phí tuân thủ.

Về ngân sách, thu quý I/2026 dù đạt kết quả khả quan nhưng cơ cấu thu chưa bền vững: nhiều địa phương phụ thuộc thu từ đất đai 20 - 25%; thu xuất nhập khẩu tăng chậm 7,6%; thu dầu thô giảm 15,8%. Giải ngân đầu tư công cũng chưa đạt mục tiêu 1.000.000 tỷ đồng năm 2026.

Một số động lực tăng trưởng tiếp tục chậm lại,tiêu dùng và đầu tư chưa bứt phá; tổng mức bán lẻ tăng thấp; nhu cầu tại thị trường lớn suy giảm; giải ngân đầu tư công chỉ tăng 12,1%, thấp hơn cùng kỳ; nhiều bộ, địa phương giải ngân thấp; vốn FDI giảm 55,1%. Điều này cho thấy động lực tăng trưởng truyền thống đang suy yếu, cần bổ sung và làm mới các động lực mới.

Về xã hội, báo cáo cũng được đề nghị làm rõ hơn tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, mất cân đối cung - cầu lao động; tỷ lệ thất nghiệp thanh niên trên 7% giai đoạn 2021 -2025; sự liên kết yếu giữa giáo dục -đào tạo với thị trường lao động.

Đồng quan điểm, đại biểu Trần Lan Phương (đoàn Hải Phòng) bày tỏ sự đồng thuận cao với báo cáo của Chính phủ, đánh giá cao phần phân tích thẳng thắn về hạn chế, bất cập và những thách thức vĩ mô trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng 2 con số chịu nhiều sức ép bên ngoài.

Đại biểu nêu rõ áp lực huy động vốn tăng rất lớn. Để duy trì tăng trưởng khoảng 10%/năm trong 5 năm tới, tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần đạt 39 - 40% GDP (tương đương 260 tỷ USD), trong khi giai đoạn 2021 - 2025, tích lũy chỉ đạt 30,8% GDP, thì 5 năm tới Việt Nam cần huy động thêm gần 10% GDP mỗi năm từ cả khu vực công, tư nhân và FDI.

Đại biểu cảnh báo rủi ro khi nền kinh tế phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng, vốn đang chiếm hơn 50% tổng nguồn vốn; trong khi thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp phát triển chưa ổn định, rủi ro cao. Nếu duy trì tăng trưởng tín dụng 16–17%/năm để đạt mục tiêu GDP 10%, tỷ lệ tín dụng/GDP có thể lên 180–185% năm 2030 – mức “báo động đỏ” về an toàn tài chính.

Ở nhóm vấn đề khác, đại biểu Mai Văn Tuất (đoàn Ninh Bình) cho biết, đội ngũ cán bộ cơ sở hiện có nhiều biến động,nơi điều động cán bộ tỉnh, huyện xuống; nơi bố trí cán bộ tại chỗ; nơi các cán bộthay đổi vị trí công tác do sáp nhập phường, xã. Trong khi đó, nhiều chức danh mới phát sinh ở cấp xã, phường, đòi hỏi việc sắp xếp, bố trí phải căn cứ vào trình độ, năng lực và đặc thù từng địa bàn. Thực tế, việc chậm giao biên chế thời gian qua khiến nhiều nơi phải tạm giao để bảo đảm chế độ cho cán bộ, phần nào ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành bộ máy.

Từ góc độ quản lý ngành, đại biểu Bùi Văn Mạnh (đoànNinh Bình)tiếp nối vấn đề khi góp ý hoàn thiện báo cáo của Chính phủ, đặc biệt tại Điều 6 về nhiệm vụ của các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.Nếu các cơ quan này được xác định là “cầu nối giữa Việt Nam và quốc tế” thì không chỉ dừng ở xúc tiến thương mại, đầu tư mà cần mở rộng sang lĩnh vực du lịch và công nghiệp văn hóa lànhững lĩnh vực gắn trực tiếp với quảng bá hình ảnh quốc gia.

Đồng thời, đề nghị làm rõ khoản 4 về “vận động tranh thủ viện trợ và quảng bá du lịch Việt Nam”, cho rằng cách diễn đạt hiện tại chưa rõ nghĩa.

Đồng bộ chính sách, khơi thông động lực tăng trưởng mới

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, yêu cầu ổn định vĩ mô đi đôi với thúc đẩy tăng trưởng đang đặt ra cấp thiết.

Đại biểu Trần Hồng Thanh đề nghị Chính phủ cần đánh giá kỹ hơn về cân đối ngân sách, đồng thời tiếp tục triển khai các giải pháp đồng bộ, nhất là trong bảo đảm an ninh năng lượng. Đại biểu nhấn mạnh yêu cầu thực hiện hiệu quả Nghị quyết 70 về an ninh năng lượng quốc gia; nâng cao vai trò của Tổ công tác an ninh năng lượng; tăng cường năng lực dự báo và phản ứng chính sách linh hoạt, “không để bị động trước biến động quốc tế”. Cùng với đó, cần tiếp tục “làm mới các động lực tăng trưởng, khai thác các động lực mới” để mở rộng dư địa phát triển trong giai đoạn tới.

Đại biểu cũng đề nghị duy trì các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp như miễn, giảm thuế và phí; bảo đảm ổn định giá cả, kiểm soát lạm phát; phát triển thị trường tài chính và bất động sản theo hướng lành mạnh, qua đó thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Đồng tình với định hướng điều hành, đại biểu Trần Lan Phương (đoàn Hải Phòng) cho rằng các giải pháp của Chính phủ là quyết liệt, đồng bộ, có lộ trình cụ thể theo từng quý và đề nghị Thủ tướng chỉ đạo sát sao trong tổ chức thực hiện. Đại biểu nhấn mạnh vai trò then chốt của việc triển khai đồng thời các trung tâm tài chính quốc tế và khu thương mại tự do thế hệ mới, coi đây không chỉ là dự án hạ tầng mà còn là “xung lực thể chế” có tác động trực tiếp đến tăng trưởng giai đoạn 2026–2030.

Các mô hình này tạo ra bốn giá trị cốt lõi: đột phá thể chế thông qua cơ chế thử nghiệm chính sách, đặc biệt trong kinh tế số và kinh tế xanh; tái cấu trúc nguồn vốn, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, mở rộng huy động vốn dài hạn; nâng cao năng lực cạnh tranh thương mại – logistics, góp phần giảm chi phí và thúc đẩy xuất khẩu; đồng thời trở thành đầu tàu tăng trưởng GRDP của các địa phương. Việc áp dụng cơ chế visa dài hạn và ưu đãi thuế thu nhập cá nhân cho chuyên gia quốc tế cũng được kỳ vọng thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao.

Đại biểu Mai Văn Tuất khẳng định nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở là nhiệm vụ trọng tâm và đề xuất ba nhóm giải pháp: rà soát, đánh giá toàn diện đội ngũ sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền 2 cấp; bố trí, sắp xếp cán bộ phù hợp với trình độ, sở trường và yêu cầu tổ chức mới; đồng thời sớm giao biên chế chính thức cho địa phương, tránh tình trạng tạm giao kéo dài ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi nhiệm vụ. Theo đại biểu, chỉ khi đội ngũ cán bộ cơ sở đồng bộ, chất lượng, mới có thể góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và hoàn thành nhiệm vụ chính trị tại địa phương.

Đại biểu Bùi Văn Mạnh đề xuất các giải pháp phát triển ngành nhằm góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Theo đó, cần xác định rõ hai nhóm nhiệm vụ trọng tâm: thứ nhất, vận động, tranh thủ viện trợ và thúc đẩy hợp tác quốc tế; thứ hai, đẩy mạnh quảng bá, giới thiệu và tổ chức các hoạt động văn hóa, du lịch Việt Nam ở nước ngoài.

Theo đại biểu, việc tách bạch thành hai nhóm nhiệm vụ như trên sẽ giúp làm rõ vai trò, chức năng của các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, qua đó nâng cao hiệu quả xúc tiến và lan tỏa hình ảnh quốc gia một cách toàn diện, đồng bộ.

Tại Điểm 8, đại biểu đề nghị bổ sung nội dung “du lịch” vào chính sách duy trì sự gắn bó của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài với quê hương, đồng thời khuyến khích gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Cần cụ thể hóa các nội dung này thông qua việc bảo tồn và phát huy phong tục, tập quán, ngôn ngữ cùng các giá trị văn hóa truyền thống, qua đó tăng cường kết nối cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài với đất nước một cách bền chặt, thiết thực hơn.