Thủ tướng AnhAndy Burnham hôm qua đã tới thăm một viện dưỡng lão ở thủ đô London. Tại đây, ông khẳng định hệ thống chăm sóc xã hội hiện nay đang tạo gánh nặng cho khu vực công khi phụ thuộc quá nhiều vào các doanh nghiệp tư nhân hoạt động vì lợi nhuận. Theo ông, việc nhiều người cao tuổi, người khuyết tật và những người dễ bị tổn thương phải chi trả gần như toàn bộ tài sản để được chăm sóc là một thực trạng bất công.

Nhà lãnh đạo 56 tuổi thừa nhận các thế hệ chính trị gia, trong đó có chính bản thân ông đã không giải quyết được vấn đề này trong nhiều năm qua. Khi còn giữ cương vị Bộ trưởng Y tế năm 2009 dưới thời cựu Thủ tướng Gordon Brown, ông từng đề xuất cải cách nhưng không thành công. Lần trở lại chính phủ sau hơn một thập kỷ trên cương vị Thị trưởng vùng Greater Manchester vì thế được xem là cơ hội để ông hiện thực hóa cam kết còn dang dở.

“Đây là sự thiếu trách nhiệm nghiêm trọng đối với nghĩa vụ công khi Quốc hội đã không dám đối mặt với một trong những thách thức cơ bản nhất liên quan trực tiếp đến cuộc sống của người dân. Chúng ta sẽ không thể giải quyết vấn đề này bằng cách làm chính trị như lâu nay. Cần có một cách tiếp cận hoàn toàn khác. Vì vậy, tôi rất vui khi hôm nay cả hai đảng đối lập lớn đã chấp nhận lời mời của tôi để bắt đầu các cuộc đối thoại”, ông Burnham nói.

Khác với nhiều nỗ lực cải cách trước đây vốn nhanh chóng vấp phải chia rẽ đảng phái, Thủ tướng Andy Burnham lựa chọn cách tiếp cận đồng thuận.

Ông mời lãnh đạo các đảng đối lập tham gia đối thoại, với mục tiêu xây dựng một “Dịch vụ Chăm sóc quốc gia” hoạt động song hành với “Dịch vụ Y tế quốc gia” (NHS). Cuộc họp đầu tiên đã có sự tham dự của cả đảng Bảo thủ và đảng Dân chủ Tự do, trong đó lãnh đạo đảng Dân chủ Tự do Ed Davey đánh giá các cuộc trao đổi mang tính xây dựng. Chính phủ cũng giao chuyên gia về chính sách xã hội Louise Casey chủ trì một “Cuộc đối thoại lớn” trên phạm vi toàn quốc nhằm lấy ý kiến người dân trước khi công bố báo cáo cải cách vào mùa hè năm tới.

Động lực của Thủ tướng Anh

Động lực của ông Andy Burnham không chỉ đến từ yêu cầu chính sách mà còn mang tính cá nhân. Cha của ông đang mắc bệnh Alzheimer, khiến những khó khăn của hệ thống chăm sóc hiện nay trở nên gần gũi hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, con đường phía trước được dự báo không hề dễ dàng.

Sau nhiều năm cắt giảm chi tiêu công, hệ thống chăm sóc xã hội của Anh đang thiếu nhân lực, thiếu nguồn lực tài chính và khiến nhiều bệnh nhân cao tuổi phải nằm lại bệnh viện vì không có điều kiện chăm sóc tại cộng đồng.

Thủ tướng Andy Burnham thừa nhận sẽ phải đưa ra những quyết định khó khăn, bao gồm khả năng điều chỉnh thuế, cải thiện tiền lương và đào tạo cho lực lượng chăm sóc, đồng thời xem xét lại vai trò của các doanh nghiệp tư nhân đang vận hành phần lớn các viện dưỡng lão.

Thành công của cải cách vì thế không chỉ phụ thuộc vào nguồn tài chính mà còn ở khả năng tạo được đồng thuận xã hội đối với những lựa chọn khó tránh khỏi. Vượt qua được thất bại của các chính phủ tiền nhiệm sẽ không chỉ tạo ra bước ngoặt cho hệ thống phúc lợi của Anh, mà còn là phép thử quan trọng đối với năng lực lãnh đạo của tân Thủ tướng.