Giảm mạnh thủ tục, 90% dự án chỉ cần “đăng ký môi trường”

Theo đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cơ quan này đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan để hoàn thiện dự thảo Luật, với mục tiêu vừa bảo vệ môi trường, vừa tháo gỡ rào cản cho hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh.

Liên quan đến nội dung này, ông Nguyễn Hưng Thịnh – Phó Cục trưởng Cục Môi trường cho biết: "Với tinh thần xuyên suốt của lần sửa đổi này là tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính như khi ban hành Luật năm 2020".

Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc phân loại dự án đầu tư từ 4 nhóm xuống còn 3 nhóm, tương ứng với mức độ tác động môi trường và thủ tục cần thực hiện:

Nhóm I: Nguy cơ tác động xấu mức độ cao – phải lập đánh giá tác động môi trường (ĐTM) chi tiết; Nhóm II: Nguy cơ tác động xấu – thực hiện ĐTM đơn giản; Nhóm III: Ít nguy cơ – chỉ cần đăng ký môi trường hoặc cấp giấy phép môi trường.

"Đáng chú ý, nhiều tiêu chí nhạy cảm môi trường như khu dân cư tập trung, nguồn nước cấp sinh hoạt, yêu cầu tái định cư…sẽ được lược bỏ. Theo ước tính, hơn 90% dự án đầu tư có thể chỉ cần thực hiện thủ tục đăng ký môi trường, thay vì phải lập báo cáo ĐTM như trước đây. Đồng thời, khoảng 90% hồ sơ ĐTM sẽ được phân quyền về địa phương xử lý", ông Nguyễn Hưng Thịnh cho hay.

Dự thảo cũng thu hẹp đáng kể đối tượng phải thực hiện ĐTM. Các dự án trong khu, cụm công nghiệp; dự án quy mô nhỏ; hoặc không thuộc nhóm có nguy cơ gây ô nhiễm cao sẽ không phải lập ĐTM.

Thay vào đó, ĐTM sẽ tập trung vào các ngành, lĩnh vực có nguy cơ ô nhiễm cao như: Khai thác, chế biến khoáng sản độc hại; Sản xuất hóa chất, giấy, dệt nhuộm; Nhiệt điện than, lọc hóa dầu; Khai thác dầu khí; Dự án trong khu bảo tồn thiên nhiên, di sản.

Quy trình thẩm định ĐTM cũng được rút gọn theo mức độ rủi ro: Dự án nhóm II chỉ cần thẩm định và thông báo, không cần phê duyệt như trước.

Đẩy mạnh phân quyền, giảm chi phí cho doanh nghiệp

Dự thảo Luật tiếp tục đẩy mạnh phân cấp cho địa phương, trong khi Bộ chỉ xử lý các dự án lớn, liên vùng hoặc liên quan đến điều ước quốc tế.

Một điểm mới đáng chú ý là đơn giản hóa thủ tục cấp giấy phép môi trường (GPMT) theo hai hình thức: Thủ tục rút gọn: áp dụng cho dự án ít tác động môi trường; Thủ tục đầy đủ: Áp dụng cho dự án có nguy cơ cao. Đặc biệt, dự thảo đề xuất bãi bỏ quy định vận hành thử nghiệm công trình xử lý chất thải sau khi cấp phép, giúp doanh nghiệp giảm chi phí và thời gian.

Thay vào đó, cơ chế quản lý sẽ chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, tăng cường giám sát và xử phạt vi phạm. Ngoài ra, một số đối tượng như trụ sở hành chính công, cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông được đề xuất không cần giấy phép môi trường.

Cải cách thủ tục để tạo môi trường kinh doanh ổn định

Đồng tình với chủ trương cải cách, ông Trần Văn Minh – nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho rằng: "Việc sửa Luật lần này không chỉ là vấn đề môi trường mà còn liên quan trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội. Việc phân loại dự án theo 3 nhóm là bước tiến quan trọng, giúp doanh nghiệp giảm chi phí và tăng tính minh bạch. Tuy nhiên, cần làm rõ tiêu chí giữa ĐTM chi tiết và ĐTM đơn giản, tránh gây khó khăn trong thực thi".

Đáng chú ý, ông Minh đề xuất không nên loại trừ hoàn toàn các cơ sở hành chính công và trường học khỏi diện cấp GPMT, bởi các cơ sở này vẫn phát sinh lượng nước thải đáng kể, cần được quản lý chặt chẽ.

Dự thảo sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường 2020 đang cho thấy nỗ lực lớn của cơ quan quản lý trong việc cân bằng giữa hai mục tiêu: tạo thuận lợi cho đầu tư và đảm bảo kiểm soát ô nhiễm.

Nếu được thông qua, những thay đổi này có thể tạo ra bước ngoặt lớn trong cải cách thủ tục môi trường, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về giám sát và trách nhiệm của doanh nghiệp trong giai đoạn “hậu kiểm”.