Quản lý bếp ăn tập thể không kinh doanh và cơ sở giao đồ ăn trực tuyến

Trình bày tóm tắt tờ trình dự án luật, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, dự thảo Luật bổ sung các nội dung mới như: Bổ sung nguyên tắc áp dụng của luật đối với trường hợp Luật An toàn thực phẩm và các luật có sự xung đột về pháp lý và xử lý những vướng mắc về pháp lý.

Thay thế các hoạt động kiểm nghiệm bằng hoạt động thử nghiệm để đảm bảo đồng bộ, thống nhất, phù hợp với Luật Tiêu chuẩn, quy chuẩn, Luật Chất lượng an toàn thực phẩm và Nghị quyết 66.17/2026 Chính phủ về cắt, giảm điều kiện kinh doanh.

Sửa đổi, thay thế, bổ sung các thuật ngữ theo hướng dẫn của Ủy ban Codex thế giới và Việt hóa cho phù hợp với thực tiễn quản lý của Việt Nam. Thay cụm từ "tiêu chuẩn áp dụng" bằng "tiêu chuẩn sản phẩm, quy chuẩn kỹ thuật" về an toàn thực phẩm.

Dự thảo luật cũng xây dựng quy định về nguyên tắc phân tích nguy cơ, trách nhiệm thi hành và lộ trình thực hiện để phân loại các sản phẩm theo nguy cơ cao, nguy cơ thấp. Trên cơ sở đó, thực hiện truy xuất nguồn gốc đối với thực phẩm nguy cơ cao theo quy định.

Điểm mới nữa là quản lý một số hành vi nghiêm cấm phù hợp với văn bản quy phạm pháp luật và tình hình thực tiễn các vụ việc vừa xảy ra về an toàn thực phẩm; trách nhiệm của cơ quan, các cơ sở đứng tên đăng ký và công bố sản phẩm.

"Bổ sung nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân cung cấp thức ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh và bổ sung quy định về điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm đối với cơ sở giao đồ ăn trực tuyến", Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết.

Cùng với đó, quy định về lưu thông thực phẩm và thu hồi các giấy phép, tạm dừng việc tiếp nhận giải quyết hồ sơ công bố.

Gom quản lý về một đầu mối

Về phân cấp, phân quyền, dự thảo luật đã giao Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ của UBND các cấp. Theo đó, sẽ thực hiện phân cấp, phân quyền tối đa cho các cấp trong điều kiện có thể thực hiện được.

Nội dung nữa là quy định riêng về các đối tượng phải thu hồi, nâng mức phạt xử phạt hành chính tối đa, tăng các mức phạt bổ sung để đảm bảo tính răn đe trong vấn đề bảo đảm an toàn thực phẩm.

Đối với việc nâng cao hệ thống tổ chức quản lý Nhà nước theo một đầu mối từ Trung ương đến địa phương. Ông Tuyên cho biết, theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Đảng uỷ Chính phủ đã giao Đảng uỷ Bộ Y tế tham mưu, xây dựng đề án và đã báo cáo Bộ Chính trị.

Bộ Chính trị cũng đã họp và có thông báo ý kiến, đó là thống nhất ở Trung ương: Cơ quan quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm tập trung về Cục An toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế. Sau này, các chức năng, nhiệm vụ sẽ được rà soát, đánh giá, chuyển từ các bộ, ngành có liên quan về quản lý theo một đầu mối.

Đối với cấp tỉnh, Bộ Chính trị đã cho ý kiến là tất cả các tỉnh sẽ hình thành Chi cục An toàn thực phẩm. Riêng TP Hồ Chí Minh đang thực hiện Nghị quyết của Quốc hội thí điểm trong 3 năm là Sở An toàn thực phẩm, sau khi kết thúc thí điểm cũng trở về mô hình này. Như vậy, 34 tỉnh/thành phố sẽ hình thành một đầu mối thống nhất là Chi cục An toàn thực phẩm.

Ở cấp xã, thống nhất công tác tham mưu quản lý an toàn thực phẩm giao cho Phòng Văn hóa có cán bộ, chuyên viên tham mưu; còn tổ chức thực thi sẽ có tổ chức liên ngành kiêm nhiệm do lãnh đạo UBND cấp xã tổ chức thực hiện.

"Như vậy, mô hình quản lý thống nhất đã được Bộ Chính trị cho ý kiến và cơ quan chủ trì soạn thảo cũng đã nhận được thông báo đó, đã tiếp cận hoàn thiện, bổ sung vào hồ sơ dự án luật", Thứ trưởng cho hay.

Khoảng trống pháp lý trên môi trường số và nguy cơ "tiền kiểm ngầm"

Thẩm tra sơ bộ dự án luật, Chủ nhiệm Ủyban Khoa học, Công nghệ và Môi trườngNguyễn Thanh Hải cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành với sự cần thiết ban hành dự án Luật.

Bà Hải nêu rõ, luật đã có hiệu lực thi hành hơn 15 năm, đã bộc lộ nhiều hạn chế như: mô hình quản lý bị phân tán, chồng chéo; đang có khoảng trống pháp lý trong quản lý các hình thức kinh doanh mới trên môi trường số, thương mại điện tử, giao đồ ăn trực tuyến.Đặc biệt là liên tiếp xảy ra nhiều vụ ngộ độc cũng như các vụ án, vụ việc nghiêm trọng thuộc lĩnh vực an toàn thực phẩm.

Dự thảo luật đang được người dân, cộng đồng doanh nghiệp hết sức quan tâm, kỳ vọng sẽ có những đột phá, thay đổi mới, tích cực trong công tác đảm bảo an toàn thực phẩm.

Về quyền và nghĩa vụ bảo vệ người tiêu dùng, Thường trực Ủy ban đề nghị rà soát, bổ sung cho phép người tiêu dùng được quyền thông tin minh bạch và tiếp cận thông tin truy xuất nguồn gốc như một quyền độc lập và phải bổ sung chế tài xử lý trách nhiệm đối với chủ nền tảng số, sàn thương mại đối với các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Về công tác hậu kiểm và chế tài xử lý vi phạm, theo bà Hải, việc chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" dựa trên mức độ rủi ro của thực phẩm là một thay đổi lớn.

Tuy nhiên, cần rà soát quy định hậu kiểm, hồ sơ để tránh làm phát sinh một hình thức tiền kiểm mới dưới danh nghĩa là hậu kiểm. Quy định rõ trách nhiệm bồi thường của cơ quan Nhà nước khi hậu kiểm hồ sơ nhưng đã tạm dừng việc bán, tạm dừng việc quảng cáo, gây thiệt hại cho doanh nghiệp nếu kết quả kiểm nghiệm không vi phạm.

Về chế tài xử lý vi phạm, để bảo vệ sức khỏe của nhân dân và đảm bảo tính răn đe trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, Thường trực Ủy ban đề nghị nghiên cứu bổ sung ngoài các quy định về xử phạt hành chính ở mức cao nhất là 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với cơ quan, đề nghị bổ sung các chế tài nghiêm khắc hơn như:

Rút giấy phép hành nghề có thời hạn hoặc vĩnh viễn trong lĩnh vực an toàn thực phẩm đối với tổ chức, cá nhân cố tình vi phạm, gây hậu quả nghiêm trọng, gây ngộ độc trên một lĩnh vực, phạm vi rộng, ảnh hưởng đến sức khỏe của cộng đồng.

Bắt buộc công khai danh sách các tổ chức, cá nhân kinh doanh trong lĩnh vực an toàn thực phẩm trên nền tảng dữ liệu số của địa phương, của bộ, ngành... để người dân kịp thời tiếp cận thông tin cũng như huy động sức mạnh giám sát của cộng đồng.