Những hình ảnh mới xuất hiện về tiêm kích tàng hình Su-57 của Nga với cấu hình vũ khí khác thường đang làm dấy lên nhiều đồn đoán rằng loại máy bay chiến đấu thế hệ 5 này có thể được giao thêm nhiệm vụ đánh chặn máy bay không người lái (UAV) cảm tử và tên lửa hành trình của Ukraine. Nếu nhận định này chính xác, đây sẽ là bước điều chỉnh đáng chú ý trong cách Nga sử dụng một trong những khí tài hiện đại và giá trị nhất của lực lượng không quân.

Hai bức ảnh lan truyền trên mạng xã hội cho thấy một chiếc Su-57 được trang bị bên ngoài cánh hai tên lửa không đối không tầm ngắn dòng R-73/R-74, đồng thời mang theo một thiết bị dạng pod dưới động cơ bên trái, được cho là chưa từng xuất hiện trước đây. Mặc dù nguồn gốc của các hình ảnh chưa được xác minh độc lập, nhiều nhà phân tích quân sự cho rằng cấu hình này phù hợp với nhiệm vụ săn tìm và tiêu diệt UAV cũng như tên lửa hành trình ở cự ly gần.

Nếu đúng như vậy, Su-57 có thể đang được điều động tham gia bảo vệ các mục tiêu chiến lược trong lãnh thổ Nga trước các đòn tập kích tầm xa ngày càng gia tăng từ phía Ukraine.

Su-57 lộ cấu hình vũ khí mới

Điểm đáng chú ý nhất trong các bức ảnh là việc Su-57 mang hai tên lửa R-73/R-74 trên giá treo dưới cánh. Đây là điều khá hiếm gặp bởi thiết kế của Su-57 vốn ưu tiên mang vũ khí ở khoang chứa bên trong nhằm duy trì khả năng tàng hình.

Việc đưa tên lửa ra giá treo bên ngoài cho thấy máy bay có thể không còn ưu tiên yếu tố tàng hình mà hướng đến khả năng phản ứng nhanh trước các mục tiêu có tốc độ chậm và bay thấp như UAV cảm tử hoặc tên lửa hành trình.

Một chi tiết khác thu hút sự chú ý là một pod dẫn đường và ngắm bắn được lắp dưới cửa hút gió động cơ bên trái. Hình dáng của pod này khác với pod dẫn đường và ngắm bắn 101KS-N tiêu chuẩn của Su-57. Giới phân tích chưa thể xác định đây là một biến thể mới của 101KS-N hay một thiết bị hoàn toàn khác, nhưng không loại trừ khả năng nó được tối ưu cho nhiệm vụ không đối không, đặc biệt là phát hiện và theo dõi UAV.

Ngoài ra, chiếc Su-57 trong ảnh được đặt trong nhà chứa kiên cố, tương tự các công trình bảo vệ đã được Nga xây dựng tại căn cứ Akhtubinsk thuộc vùng Astrakhan. Đây là căn cứ từng hứng chịu cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine vào năm 2024, trong đó một chiếc Su-57 được cho là đã bị hư hại nghiêm trọng khi đỗ ngoài trời.

Sau vụ việc này, Nga đã tăng cường xây dựng các nhà chứa kiên cố tại nhiều căn cứ không quân nhằm bảo vệ những khí tài có giá trị cao trước các cuộc tập kích bằng UAV.

Công nghệ săn UAV và tên lửa hành trình

Dù số lượng Su-57 đang phục vụ trong Không quân Vũ trụ Nga (VKS) vẫn còn khá hạn chế, loại tiêm kích này được đánh giá là một trong những nền tảng phù hợp nhất để thực hiện nhiệm vụ phòng không trước các mục tiêu có diện tích phản xạ radar nhỏ.

Lợi thế lớn nhất của Su-57 nằm ở hệ thống radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA) N036, gồm 5 cụm radar hoạt động đồng thời. So với radar quét cơ khí truyền thống, radar AESA có khả năng phát hiện, theo dõi và bám bắt các mục tiêu nhỏ nhanh hơn, ở khoảng cách xa hơn và với độ chính xác cao hơn. Điều này đặc biệt hữu ích khi đối phó với UAV hoặc tên lửa hành trình bay thấp.

Bên cạnh radar, Su-57 còn được trang bị tổ hợp cảm biến quang - điện tử 101KS, bao gồm hệ thống tìm kiếm và theo dõi hồng ngoại (IRST), cảm biến cảnh báo tên lửa bằng tia cực tím, hệ thống đối kháng hồng ngoại chủ động cùng cảm biến ảnh nhiệt phục vụ bay thấp.

Hệ thống IRST cho phép phát hiện mục tiêu mà không cần phát sóng radar, nhờ đó có thể nhận biết UAV hoặc tên lửa hành trình từ khoảng cách xa thông qua tín hiệu nhiệt. Dữ liệu từ các cảm biến này được kết hợp với radar và hệ thống tác chiến điện tử để tạo nên bức tranh chiến trường thống nhất, giúp phi công phát hiện và tiêu diệt các mục tiêu khó quan sát.

Su-57 cũng là tiêm kích chiến thuật đầu tiên của Nga được tích hợp pod dẫn đường và ngắm bắn 101KS-N ngay từ giai đoạn thiết kế. Dù ban đầu được phát triển cho nhiệm vụ tấn công mặt đất, các pod loại này cũng có thể hỗ trợ nhận dạng mục tiêu trên không ở khoảng cách lớn thông qua hệ thống quang học độ phân giải cao.

Trong trường hợp thiết bị xuất hiện trên chiếc Su-57 trong ảnh thực sự là một biến thể mới, nó có thể được tối ưu riêng cho nhiệm vụ đánh chặn UAV và tên lửa hành trình.

Về vũ khí, nhiều khả năng Su-57 sử dụng các tên lửa R-73 hoặc R-74 để tiêu diệt mục tiêu.

R-73 được Liên Xô phát triển từ đầu thập niên 1980 và nhanh chóng trở thành một trong những tên lửa không đối không tầm ngắn tiên tiến nhất thời điểm đó nhờ đầu dò hồng ngoại đa hướng, khả năng khóa mục tiêu ở góc lệch lớn cùng hệ thống điều khiển lực đẩy vector.

Phiên bản R-74M sau này được cải tiến với đầu dò hồng ngoại hai băng tần, tăng tầm bắt bám và khả năng tiêu diệt mục tiêu cơ động. Nga sau đó tiếp tục phát triển biến thể R-74M2 sử dụng đầu dò nội địa và động cơ có thời gian cháy dài hơn, đồng thời tối ưu để mang trong khoang vũ khí của Su-57.

Dù chưa rõ phiên bản nào đang được sử dụng trên chiếc Su-57 trong ảnh, nhiều chuyên gia cho rằng việc mang các tên lửa R-73 đời cũ ở giá treo ngoài là phương án hợp lý do Nga vẫn còn lượng lớn tên lửa loại này trong kho dự trữ.

Ngoài tên lửa, Su-57 còn được trang bị pháo 30 mm với cơ số 150 viên đạn. Tuy nhiên, việc sử dụng pháo để bắn hạ UAV cỡ nhỏ từ một tiêm kích tốc độ cao được đánh giá là rất khó khăn và tiềm ẩn nhiều rủi ro, trong khi lượng đạn mang theo cũng khá hạn chế.

Vai trò mới trong phòng không Nga?

Trong suốt cuộc xung đột, Su-57 chủ yếu được cho là thực hiện các cuộc tấn công ngoài vùng phòng không của Ukraine bằng tên lửa hành trình Kh-69 hoặc tên lửa chống radar Kh-58UShK.

Máy bay này cũng sở hữu năng lực không chiến mạnh với tên lửa không đối không tầm xa R-37M có tầm bắn khoảng 200 km cùng tên lửa R-77-1, cho phép tấn công mục tiêu từ khoảng cách lớn.

Tuy nhiên, tình hình chiến trường đang buộc Nga phải điều chỉnh cách sử dụng những khí tài hiện đại nhất. Trong thời gian qua, Ukraine liên tục mở rộng quy mô các cuộc tập kích tầm xa nhằm vào các nhà máy lọc dầu, cơ sở sản xuất quốc phòng, căn cứ không quân và nhiều mục tiêu quân sự sâu trong lãnh thổ Nga bằng UAV cảm tử và tên lửa hành trình.

Mạng lưới phòng không mặt đất của Nga đang bị dàn mỏng trên phạm vi lãnh thổ rộng lớn, khiến việc bảo vệ toàn diện các mục tiêu chiến lược trở nên ngày càng khó khăn.

Để tăng cường khả năng phòng thủ, Nga đã triển khai nhiều lớp đánh chặn khác nhau, từ tổ hợp tên lửa phòng không tầm xa S-400, hệ thống Pantsir-S1 đặt trên nóc các tòa nhà hoặc tháp cao, đến trực thăng vũ trang làm nhiệm vụ săn UAV.

Trong bối cảnh đó, việc bổ sung tiêm kích vào mạng lưới phòng không được xem là giải pháp hợp lý, nhất là khi các tên lửa hành trình mang đầu đạn lớn có thể gây thiệt hại nghiêm trọng nếu vượt qua được các lớp phòng thủ mặt đất.

Thực tế, không chỉ Nga áp dụng cách tiếp cận này. Mỹ, Israel và Anh cũng từng sử dụng các tiêm kích thế hệ 5 như F-35 để đánh chặn UAV và tên lửa hành trình trong các chiến dịch tại Trung Đông, tận dụng ưu thế về radar AESA và hệ thống cảm biến đa phổ.

Hiện chưa có bằng chứng khẳng định Su-57 đã chính thức đảm nhiệm thường xuyên vai trò phòng không trước UAV và tên lửa hành trình. Tuy nhiên, cấu hình vũ khí mới xuất hiện trên các hình ảnh gần đây, kết hợp với những thay đổi trong cách bố trí lực lượng phòng thủ của Nga, cho thấy khả năng này ngày càng trở nên đáng chú ý.

Nếu Su-57 thực sự được huy động cho nhiệm vụ đánh chặn các mối đe dọa trên không tầm thấp, điều đó không chỉ phản ánh giá trị của hệ thống cảm biến và vũ khí trên tiêm kích thế hệ 5 của Nga, mà còn cho thấy Moscow đang phải thích ứng trước một môi trường tác chiến mới, nơi UAV cảm tử và tên lửa hành trình đã trở thành mối đe dọa thường trực đối với các mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ.