Tiêm kích Su-57 bất ngờ đổi vai

Sau hơn bốn năm kể từ khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát, Nga vẫn triển khai hạn chế tiêm kích tàng hình thế hệ năm Su-57 trong các nhiệm vụ chiến đấu. Một số nhà phân tích cho rằng Moscow thận trọng khi sử dụng Su-57 nhằm tránh nguy cơ bị tổn thất, qua đó bảo vệ uy tín của dòng máy bay này trên thị trường.

Trong thời gian gần đây, truyền thông Ukraine đưa tin Nga đã bắt đầu sử dụng Su-57 để thực hiện nhiệm vụ đánh chặn máy bay không người lái (UAV). Khi Ukraine tập kích bằng UAV vào Nhà máy lọc dầu Omsk của Nga ngày 6/7, Moscow đã điều động Su-57 để đánh chặn các mục tiêu trên không.

Cuộc tấn công vào Nhà máy lọc dầu Omsk được truyền thông Ukraine mô tả là một trong những đòn đánh sâu nhất của Kiev vào lãnh thổ Nga, với khoảng cách hơn 3.000 km từ tiền tuyến. Video do người dân địa phương đăng tải trên mạng xã hội đã ghi lại hình ảnh một chiếc Su-57 hoạt động trên bầu trời khu vực. Kênh giám sát Exilenova+ của Ukraine cũng công bố đoạn video được cho là ghi lại cảnh Su-57 truy đuổi UAV gần nhà máy. Theo kênh này, tiêm kích Nga chỉ bắn hạ được một UAV, trong khi các mục tiêu còn lại vẫn tiếp cận được khu vực cần tấn công. Những thông tin này hiện chưa được phía Nga xác nhận.

Thông tin về việc Nga sử dụng Su-57 để đánh chặn UAV xuất hiện chỉ ít ngày sau khi mạng xã hội lan truyền hình ảnh một chiếc Su-57 mang tên lửa không đối không tầm ngắn R-73/R-74 trên các giá treo dưới cánh thay vì đặt trong khoang vũ khí.

Theo các chuyên gia, cách bố trí này làm giảm khả năng tàng hình của Su-57 nhưng lại phù hợp hơn với nhiệm vụ đánh chặn UAV và tên lửa hành trình. Một số hình ảnh cũng cho thấy máy bay được trang bị thêm một thiết bị cảm biến dưới thân động cơ, dù chức năng cụ thể chưa được xác nhận.

Một số blogger quân sự Nga nhận định, cấu hình vũ khí này cho thấy Su-57 đang được tối ưu hóa cho nhiệm vụ đánh chặn UAV tấn công tầm xa và tên lửa hành trình mà Ukraine sử dụng trong các cuộc tập kích vào lãnh thổ Nga.

Nga không phải là quốc gia duy nhất sử dụng tiêm kích tàng hình thế hệ năm để đối phó UAV. Trước đó, Mỹ, Anh, Hà Lan và Israel cũng đã triển khai tiêm kích F-35 thực hiện các nhiệm vụ tương tự.

Năm 2022, Israel thông báo tiêm kích F-35 đã bắn hạ hai UAV của Iran đang hướng tới lãnh thổ nước này, đánh dấu chiến công đầu tiên của dòng máy bay này trong thực chiến. Tháng 10/2025, một chiếc F-35A của Không quân Hoàng gia Hà Lan cũng được ghi nhận đã bắn hạ một UAV của Nga gần không phận Ba Lan.

Nga lộ chiến thuật mới đối phó UAV Ukraine

Về năng lực tác chiến, Su-57 hiện là tiêm kích duy nhất của Nga được đưa vào biên chế với radar mảng quét điện tử chủ động (AESA), loại radar được đánh giá có khả năng phát hiện và theo dõi các mục tiêu nhỏ như UAV và tên lửa hành trình hiệu quả hơn so với radar mảng quét thụ động (PESA).

Ngoài radar AESA, Su-57 còn được trang bị tổ hợp cảm biến quang - điện tử 101KS, trong đó có hệ thống tìm kiếm và theo dõi hồng ngoại (IRST) cùng cảm biến hồng ngoại phục vụ bay bám địa hình. Các hệ thống này được cho là có hiệu quả trong việc phát hiện UAV bay thấp, có diện tích phản xạ radar nhỏ.

Máy bay cũng mang theo pháo 30 mm với cơ số 150 viên đạn, có thể được sử dụng để tiêu diệt UAV trong một số tình huống tác chiến.

Những trang bị trên khiến Su-57 được đánh giá phù hợp với nhiệm vụ phòng thủ trước các cuộc tập kích bằng UAV và tên lửa hành trình nhằm vào các mục tiêu chiến lược nằm sâu trong lãnh thổ Nga, như nhà máy lọc dầu hay cơ sở hạ tầng quan trọng. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng số lượng Su-57 hiện vẫn còn khá hạn chế, trong khi chưa có dấu hiệu cho thấy Nga sẽ triển khai rộng rãi dòng tiêm kích này tới các khu vực tiền tuyến có mức độ rủi ro cao.

Theo các báo cáo, Nga hiện có gần 30 tiêm kích Su-57 đang hoạt động. Từ khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát, Su-57 chủ yếu được sử dụng cho một số vụ tấn công tầm xa. Giới phân tích cho rằng việc triển khai dòng tiêm kích này trong các nhiệm vụ đánh chặn UAV có thể giúp Nga khai thác năng lực của Su-57, đồng thời hạn chế nguy cơ tổn thất tại tiền tuyến, qua đó tránh ảnh hưởng đến triển vọng xuất khẩu. Đến nay, Algeria là quốc gia duy nhất đặt mua Su-57.

Việc Su-57 chủ yếu hoạt động ở khu vực nằm sâu trong lãnh thổ Nga và chưa được triển khai thường xuyên gần tiền tuyến cũng làm dấy lên nhiều đánh giá khác nhau. Một số chuyên gia quốc phòng cho rằng điều này có thể phản ánh sự thận trọng của Moscow trong việc sử dụng dòng tiêm kích hiện đại nhất của mình, trong khi một số ý kiến khác nhận định đây là dấu hiệu cho thấy Nga vẫn chưa hoàn toàn tin tưởng vào khả năng tàng hình của Su-57.

Ở chiều ngược lại, cũng có quan điểm cho rằng việc Su-57 đảm nhiệm nhiệm vụ đánh chặn UAV và tên lửa hành trình cho thấy Nga đang mở rộng vai trò của dòng tiêm kích này, từ một máy bay chủ yếu phục vụ các nhiệm vụ tấn công tầm xa trở thành nền tảng đa nhiệm có khả năng tham gia phòng không và bảo vệ các mục tiêu chiến lược trong lãnh thổ.

Nga được cho là đang tiếp tục hoàn thiện và nâng cấp Su-57. Theo một số báo cáo, các máy bay mới đang được trang bị động cơ Izdeliye 177 thay cho động cơ AL-41F1 trên các phiên bản sản xuất trước đó. Hiệu quả của sự nâng cấp đó cùng cách Moscow triển khai Su-57 trong thời gian tới có thể sẽ quyết định vai trò của dòng tiêm kích này trong tương lai.