Trong khi Thái Bình Dương đang tiến gần tới một đợt El Nino rất mạnh (hay còn gọi là “siêu” El Nino), các nhà khoa học nhận thấy Đại Tây Dương lại đang xuất hiện những tín hiệu trái ngược, với nhiệt độ mặt nước biển thấp hơn mức trung bình. Nếu xu hướng này tiếp diễn, khu vực này có thể hình thành hiện tượng La Nina Đại Tây Dương - một hiện tượng khí hậu hiếm gặp.

Theo ông Franz Philip Tuchen, trợ lý giáo sư thuộc Khoa Khoa học Đại dương, Đại học Miami (Mỹ), hiện vẫn còn quá sớm để khẳng định hiện tượng này đã chính thức hình thành, song các số liệu quan trắc cho thấy một số khu vực ở Đại Tây Dương đang có nhiệt độ thấp hơn mức bình thường.

“Nếu xu hướng này tiếp tục duy trì, khả năng cao La Nina Đại Tây Dương sẽ hình thành”, ông Tuchen nhận định.

Hiện tượng hiếm gặp nhưng có dấu hiệu xuất hiện nhiều hơn

La Nina là hiện tượng xuất hiện khá thường xuyên tại Thái Bình Dương, thường lặp lại sau vài năm. Tuy nhiên, tại Đại Tây Dương, hiện tượng tương tự lại hiếm khi xảy ra.

Theo ông Tuchen, trong khoảng 25 năm qua, La Nina Đại Tây Dương gần như rất hiếm gặp cho đến khi xuất hiện trở lại vào năm 2025. Tuy vậy, giới khoa học cho rằng Trái Đất có thể đang bước vào giai đoạn các hiện tượng khí hậu cực đoan xuất hiện với tần suất cao hơn trước.

“Chúng tôi vẫn chưa hiểu rõ vì sao có những giai đoạn kéo dài hàng chục năm rất ít xảy ra hiện tượng này, trong khi có những giai đoạn khác số lượng lại tăng lên đáng kể. Tuy nhiên, có thể thấy chúng ta đang bước vào một thời kỳ mà các hiện tượng cực đoan xuất hiện thường xuyên hơn”, ông Tuchen cho biết.

Các nhà khoa học cho rằng phải đến cuối mùa hè, khi có thêm dữ liệu quan trắc, mới có thể xác định liệu các điều kiện đặc trưng của La Nina đã thực sự hình thành ở Đại Tây Dương hay chưa.

La Nina Đại Tây Dương tác động ra sao?

Khác với La Nina ở Thái Bình Dương - hiện tượng có thể ảnh hưởng đến thời tiết trên phạm vi toàn cầu - La Nina Đại Tây Dương thường chỉ tác động ở quy mô khu vực và kéo dài trong thời gian ngắn hơn. Theo ông Tuchen, hiện tượng này thường làm gia tăng lượng mưa tại khu vực Tây Phi và vành đai Sahel, trong khi khu vực Đông Bắc Brazil lại có xu hướng khô hạn hơn.

Ngoài ra, hoạt động của các xoáy thuận nhiệt đới hình thành gần quần đảo Cape Verde ngoài khơi Tây Phi cũng thường suy giảm. Điều này có thể gián tiếp ảnh hưởng đến Mỹ bởi nhiều cơn bão hình thành gần Cape Verde sau đó phát triển thành bão lớn và di chuyển về phía vùng Caribe hoặc Vịnh Mexico. Nếu hoạt động xoáy thuận ở phía đông Đại Tây Dương giảm, số lượng bão ảnh hưởng đến Caribe và khu vực ven Vịnh Mexico cũng có thể giảm theo.

Điều gì xảy ra nếu Siêu El Nino và La Nina cùng xuất hiện?

Trong khi khả năng xuất hiện La Nina tại Đại Tây Dương vẫn đang được theo dõi, các nhà khoa học gần như chắc chắn El Nino đã hình thành ở Thái Bình Dương và đang tiếp tục mạnh lên.

Theo dự báo mới nhất, xác suất El Nino năm nay phát triển thành một đợt El Nino rất mạnh, hay còn gọi là “siêu” El Nino, vào đầu mùa đông lên tới 81%. Đây là hiện tượng tương đối hiếm. Trung tâm Dự báo Khí hậu Mỹ nhận định nếu các dự báo hiện nay trở thành hiện thực, El Nino năm nay sẽ nằm trong nhóm những đợt mạnh nhất từng được ghi nhận kể từ khi bắt đầu lưu trữ số liệu vào năm 1950.

Tại Mỹ, El Nino thường tác động rõ nhất vào mùa đông. Hiện tượng này thường khiến khu vực phía Bắc và thung lũng Ohio có thời tiết ấm và khô hơn bình thường, trong khi nửa phía Nam nước Mỹ có xu hướng mưa nhiều hơn, kể cả mưa và tuyết.

Theo ông Tuchen, mặc dù Thái Bình Dương và Đại Tây Dương là hai lưu vực đại dương riêng biệt, nhưng các hiện tượng khí hậu tại đây không hoàn toàn độc lập. “Giữa Thái Bình Dương và Đại Tây Dương luôn tồn tại sự kết nối thông qua khí quyển. Các hiện tượng ở hai đại dương có thể hình thành độc lập, nhưng đến một thời điểm nào đó chúng sẽ tương tác với nhau thông qua bầu khí quyển”, ông nói.

Chuyên gia này giải thích, El Nino ở Thái Bình Dương hình thành do nhiệt độ mặt nước biển dọc vùng xích đạo cao hơn bình thường. Sự thay đổi này làm gia tăng các dòng gió đông trên Đại Tây Dương, từ đó tạo ra nhiều sóng biển hơn. Hoạt động sóng mạnh giúp nước biển được khuấy trộn, đưa lớp nước lạnh từ dưới sâu lên gần mặt biển, khiến nhiệt độ mặt nước giảm và tạo điều kiện thuận lợi cho La Nina hình thành tại Đại Tây Dương.

Mặc dù là hai đại dương riêng biệt nhưng Thái Bình Dương và Đại Tây Dương có mối liên hệ chặt chẽ thông qua hệ thống khí quyển toàn cầu. Những biến động khí hậu tại Thái Bình Dương có thể tạo ra những tác động dây chuyền tới Đại Tây Dương và ngược lại. Đây cũng là lý do giới khoa học đang theo dõi sát khả năng hai hiện tượng khí hậu đối lập cùng tồn tại trong năm nay - một kịch bản hiếm gặp nhưng có thể mang lại những tác động đáng chú ý đối với thời tiết ở nhiều khu vực trên thế giới.