Trong đợt mưa lũ tháng 10/2025, 42 hộ dân ở thôn Kim Vân bị chia cắt, cô lập; trong đó 25 hộ bị ngập hoàn toàn, có nơi nước ngập sâu từ 15-20 mét trong suốt 42 ngày. Trận lũ khiến nhiều ngôi nhà hư hỏng, hàng chục ha hoa màu mất trắng, đời sống người dân bị đảo lộn.Rút kinh nghiệm từ trận lũ năm ngoái cũng như những lần ngập trước đó, nhiều hộ dân ở Kim Vân đã không còn chờ nước lên mới xoay xở. Gia đình chị Hứa Thị Thùy đã đóng gói sẵn tài sản, vật dụng thiết yếu và gửi bớt lương thực, đồ dùng lên các nhà ở vị trí cao hơn để có thể di chuyển ngay khi nước lũ dâng.

“Mấy hôm nay cũng mưa nhiều, ai cũng luôn trong tâm thế sẵn sàng, thấy nước lên là phải đi. Cứ mưa to là mất ăn, mất ngủ, nhất là những hộ ở gần suối phải thức canh cả đêm. Nếu bão, lũ xảy ra thì phải di chuyển lên nơi cao hơn. Sau trận ngập năm ngoái, bà con cũng không dám để nhiều tài sản ở nhà. Thóc lúa sau khi phơi đều mang gửi ở những nhà cao hơn; chăn màn, quần áo và nhiều đồ dùng thiết yếu cũng được gửi nhờ người thân để phòng khi nước lũ dâng”, chị Thủy nói.

Mẹ chồng chị Thùy, bà Hoàng Thị Thao, năm nay 78 tuổi, vẫn chưa quên cảnh nước lũ lên nhanh trong trận ngập lịch sử năm trước. Với bà, chuẩn bị trước vẫn là cách tốt nhất để không bị động khi thiên tai xảy ra.

“Năm nay, tinh thần lúc nào cũng sẵn sàng lên chỗ cao thôi. Tôi bảo con trai là nhà có đất ở chỗ cao thì làm lán tạm để chuyển đồ đạc lên trước. Chứ như năm ngoái, nước lên nhanh quá, không kịp trở tay, còn tái định cư hiện chưa xong, chia đất nữa, dựng xong nhà cũng phải hết năm nay”, bà Thao cho hay.

Sau trận lũ, cuộc sống ở Kim Vân đã dần trở lại bình thường. Những cánh đồng lúa đang ngả vàng, chuẩn bị cho mùa thu hoạch mới. Với những thửa ruộng đã đủ độ chín, nhiều hộ dân chủ động gặt sớm để tránh thiệt hại nếu mưa lũ tiếp tục xảy ra. Gia súc, gia cầm cũng được bà con đưa lên gửi tại nhà người thân ở khu vực cao hơn.

Anh Nguyễn Xuân Hải, người dân thôn Kim Vân, chia sẻ: “Lúa thì tranh thủ gặt về rồi, không để như năm ngoái nữa. Nhà cửa dọn dẹp sẵn sàng ứng phó thiên tai. Trâu, bò, lợn, gà thì di chuyển lên vùng cao. Sau trận lũ năm ngoái mất mát nhiều, được sự quan tâm của lãnh đạo Nhà nước, của tỉnh Thái Nguyên hỗ trợ nên bà con cũng đã sửa chữa nhà cửa, mua sắm lại những đồ dùng bị hư hỏng. Giờ chỉ mong được hỗ trợ thêm, ví dụ như vay ngân hàng với lãi suất thấp để bà con có điều kiện xây dựng lại nhà cửa, sắm lại đồ đạc đã mất, vì mấy vụ nay không được thu hoạch rồi”.

Để ổn định lâu dài đời sống cho hơn 40 hộ dân ở Kim Vân, tỉnh Thái Nguyên đã quyết định đầu tư xây dựng khu tái định cư tập trung với quy mô khoảng 4ha, tổng mức đầu tư hơn 30 tỷ đồng. Khu tái định cư được bố trí cách làng cũ không xa, vừa bảo đảm an toàn trước nguy cơ ngập lụt, vừa thuận tiện để người dân trở lại khu vực cũ canh tác.Dự án được triển khai từ tháng 5 vừa qua. Đến nay, hạng mục san nền đã đạt khoảng 70% tiến độ, dự kiến cơ bản hoàn thành trong tháng 7 để người dân sớm bốc thăm nhận vị trí.

Ông Đinh Duy Hoàng, đại diện đơn vị thi công dự án, cho biết: "Trong tháng 6 vừa qua mưa nhiều nên tiến độ san ủi mặt bằng có chậm hơn so với mục tiêu đề ra. Đơn vị đang cố gắng tăng ca, tăng kíp, hiện công ty đang bố trí 4 máy xúc cùng khoảng 12 xe vận chuyển hoạt động liên tục để sớm hoàn thành mặt bằng, tạo điều kiện cho bà con lên khu tái định cư”.

Trong thời gian chờ khu tái định cư hoàn thành, chính quyền xã Văn Lang đã chủ động xây dựng các phương án ứng phó với mưa bão. Các điểm sơ tán an toàn như nhà văn hóa, trường học và khu dân cư ở vùng cao đã được chuẩn bị; phương án di dời cũng được xây dựng cụ thể cho từng hộ gia đình.

Ông Nông Văn Hội, Bí thư Đảng ủy xã Văn Lang cho biết, địa phương đã phân công cán bộ phụ trách từng địa bàn, đồng thời dự trữ lương thực, thực phẩm và nhu yếu phẩm thiết yếu theo phương châm “4 tại chỗ”:

“Xã phân công cán bộ phụ trách từng địa bàn, tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện phương châm “4 tại chỗ”. Trong trường hợp xảy ra chia cắt kéo dài, địa phương đã chuẩn bị lương thực, thực phẩm và các nhu yếu phẩm thiết yếu, bảo đảm đáp ứng tại chỗ tối thiểu khoảng 10-15 ngày, đồng thời huy động các lực lượng hỗ trợ khi cần thiết”.

Nỗi lo ngập lụt ở Kim Vân vẫn còn đó mỗi khi mùa mưa bão đến. Nhưng sau trận lũ lịch sử năm 2025, người dân đã chủ động hơn trong việc bảo vệ tính mạng, tài sản và sinh kế của gia đình. Cùng với sự chuẩn bị của chính quyền địa phương và tiến độ xây dựng khu tái định cư, vùng “rốn lũ” Kim Vân đang có thêm điểm tựa để thích ứng an toàn hơn với thiên tai, từng bước ổn định cuộc sống lâu dài.