Tại xã Phú Hựu - 1 trong những vùng phát triển sầu riêng Đồng Tháp đang xuất hiện những vườn cây đang cho thấy hướng đi khác biệt. Thay vì phụ thuộc nhiều vào phân bón hóa học, nhiều hộ dân đã chuyển dần sang canh tác hữu cơ, giảm chi phí đầu vào và tạo nền tảng cho sản xuất bền vững.

Ông Lê Thanh Điền, Giám đốc HTX sầu riêng Phú Hựu và ông Trần Văn Sơn nông dân trồng sầu riêng, xã Phú Hựu, tỉnh Đồng Tháp chia sẻ, hiện nay HTX tính toán quá trình canh tác để giám giá thành, đó là mình chuyển qua việc sử dụng phân hữu cơ; cùng đó là hạn chế sử dụng phân vô cơ. Hiện HTX đang trồng 2 loại sầu riêng Ri6 và Monthong. Đối với Ri6, khi sinh trường từ 70-75 ngày sẽ bón phân hữu cơ để trái sầu riêng có cơm ngon, ngọt và béo; DN thu mua với giá cao và khi thời gian thu hoạch ngắn, giúp cây sầu riêng khoẻ hơn.

Còn tại xã Ngũ Hiệp - nơi được xem là cái nôi sầu riêng của tỉnh Đồng Tháp, tư duy sản xuất sầu reieng xanh đang được lan tỏa mạnh mẽ. Từ chỗ nhà vườn chú trọng sản lượng, nay đã ý thức rõ hơn yêu cầu về chất lượng, tiêu chuẩn và khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.

“Trước đến nay người trồng sầu riêng vẫn chạy theo sản lượng, còn bây giờ đã chú trọng sản xuất theo chất lượng, tăng tính cạnh tranh nên sản phẩm đòi hỏi phải đáp ứng đủ các tiêu chuẩn”, ông Dương Văn Đây, xã Ngũ Hiệp, tỉnh Đồng Tháp cho biết.

Một trong những thách thức lớn hiện nay của sầu riêng Đồng Tháp là kiểm soát được hàm lượng Cadimi trong đất và sản phẩm sầu riêng. Trong quá trình này, người nông dân không đơn độc khi luôn nhận được sự đồng hành, hỗ trợ từ các nhà khoa học nhằm tìm ra giải pháp xử lý hiệu quả và bền vững.

Ngoài những nỗ lực nhằm xanh hóa ngành hàng sầu riêng, Đồng Tháp còn chú trọng đến kinh tế tuần hoàn. Cụ thể là những phụ phẩm từng bị xem là bỏ đi, cũng đã được tận dụng để tạo ra giá trị mới. Vỏ sầu riêng sau thu hoạch được thu gom, ủ thành phân hữu cơ phục vụ sản xuất. Theo nhiều nghiên cứu, phần vỏ có thể chiếm từ 50% - 70% khối lượng trái sầu riêng, đồng nghĩa mỗi mùa vụ phát sinh một lượng phụ phẩm rất lớn cần được xử lý.

“Việc tận dụng nguồn phụ phẩm sầu riêng không chỉ giúp giảm lượng chất thải ra môi trường, còn tạo thêm nguồn phân hữu cơ ngay tại vườn, góp phần giảm chi phí đầu vào, cải tạo đất và từng bước hình thành vòng tuần hoàn khép kín cho ngành hàng sầu riêng, giúp các nhà vườn tiết kiệm từ 20%-30% chi phí”, 00ng Ngô Công Vũ, Giám đốc HTX Nông sản và Du lịch Long Khánh, phường Cai Lậy, tỉnh Đồng Tháp chia sẻ.

Không dừng lại ở đó, phần cơm sầu riêng sau cấp đông hay những sản phẩm không đạt yêu cầu về mẫu mã cũng đang được DN thu mua để chế biến sâu, tạo thêm đầu ra cho ngành hàng. Ông Huỳnh Tấn Mãi, Công ty Green Farm Vina, tỉnh Đồng Tháp cho biết, sấy các sản phẩm sau chế biến sẽ giải quyết các vấn đề về các hàng hóa lỗi mẫu mã, hàng hóa không được đẹp sau khi đưa vào chế biến sâu sẽ nâng giá trị sản phẩm.

Đồng Tháp hiện có hơn 32.100ha trồng sầu riêng với sản lượng đạt hơn 511.000 tấn. Tỉnh đã được cấp 355 mã số vùng trồng, tương ứng diện tích hơn 13.900ha. Riêng trong tháng 5 và 6/2026, sản lượng sầu riêng thu hoạch ước đạt hơn 111.200 tấn.

Theo định hướng của UBND tỉnh Đồng Tháp, các địa phương có diện tích trồng sầu riêng sẽ phối hợp xây dựng vùng nguyên liệu kiểu mẫu, với mục tiêu kiểm soát Cadimi trong trái dưới ngưỡng 0,05mg/kg theo yêu cầu xuất khẩu. Hiệp hội sầu riêng tỉnh Đồng Tháp cũng được khuyến khích tham gia kết nối với DN, HTX và nhà vườn, nhằm xây dựng chuỗi liên kết sản xuất sầu riêng bền vững từ vùng trồng đến tiêu thụ.

Đối với nông dân, ngành nông nghiệp Đồng Tháp khuyến cáo tăng tỷ lệ sử dụng phân hữu cơ theo tỉ lệ 60:40 hoặc 70:30 so với phân vô cơ, để phục hồi sức khỏe đất, giảm nguy cơ tồn dư kim loại nặng và nâng cao chất lượng trái sầu riêng.

Ông Trần Thanh Tâm, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp cho biết, thời gian tới, Chi cục sẽ tiếp tục tăng cường giám sát các vùng trồng, cơ sở đóng gói xuất khẩu, đồng thời phối hợp với địa phương và doanh nghiệp kiểm soát chặt chuỗi liên kết tiêu thụ nhằm đảm bảo sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Đồng thời, ngành chuyên môn sẽ tiếp tục nhân rộng các mô hình ứng dụng giải pháp khắc phục tồn dư Cadimi, để tìm ra phương án hiệu quả và bền vững hơn. Song song đó, đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn nông dân thay đổi tập quán canh tác theo hướng xanh, tuần hoàn và an toàn hơn.

“Việc minh bạch thông tin sầu riêng đòi hỏi các DN thu mua sầu riêng phải liên kết và khai báo thông tin của từng vườn, minh bạch thông tin chuỗi ngành hàng từ người nông dân sản xuất, vùng trồng, DN thu mua phải dán tem truy xuất để cơ quan chức năng dễ dàng kiểm soát”, ông Tâm cho hay.

Xanh hóa sản xuất và phát triển kinh tế tuần hoàn đang trở thành yêu cầu tất yếu đối với ngành hàng sầu riêng. Trên nền tảng lợi thế sẵn có, cùng với những điểm nhấn về chế biến sâu, xây dựng biểu tượng và phát huy giá trị văn hóa bản địa, sầu riêng Đồng Tháp đang từng bước nâng tầm giá trị, khẳng định vị thế và định hình thương hiệu riêng trên hành trình phát triển bền vững. Từ đó góp phần tạo nên thương hiệu Việt Nam trên bản đồ sầu riêng thế giới.