Sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc tiếp tục sắp xếp thôn, tổ dân phố - một cuộc đổi mới mạnh mẽ trong tổ chức bộ máy - đang được triển khai trên phạm vi cả nước. Mục tiêu không chỉ là giảm đầu mối, tinh gọn bộ máy mà còn hướng tới nâng cao hiệu quả quản trị ở cơ sở, xây dựng nền hành chính hiện đại, phục vụ người dân tốt hơn.

Thực tế cho thấy từ khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, quy mô quản lý ở nhiều địa phương đã thay đổi đáng kể. Bình quân số lượng thôn, tổ dân phố trên mỗi đơn vị hành chính cấp xã tăng lên, tạo áp lực không nhỏ đối với công tác điều hành ở cơ sở. Bởi vậy, việc tiếp tục sắp xếp là yêu cầu khách quan, phù hợp với thực tiễn phát triển.

Tại Hà Nội, theo Nghị quyết được HĐND thành phố thông qua ngày 2/6/2026, Hà Nội sẽ giảm từ 5.467 thôn, tổ dân phố xuống còn 2.755 đơn vị, tương đương giảm gần 50%. Số người hoạt động không chuyên trách và phó trưởng thôn, tổ phó tổ dân phố cũng giảm từ 17.696 người xuống còn 12.909 người. Nhìn từ góc độ quản trị, đây là bước đi quan trọng nhằm khắc phục tình trạng phân tán nguồn lực, giảm tầng nấc trung gian và tăng tính hiệu quả trong điều hành.

Sau quá trình đô thị hóa, biến động dân cư, phát triển các khu đô thị, khu chung cư, khu dân cư mới và việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hiện trạng tổ dân phố có nhiều thay đổi. Một số tổ dân phố có quy mô nhỏ, chưa phù hợp với tiêu chuẩn, điều kiện tổ chức theo quy định; một số địa bàn có quy mô quá lớn, mật độ dân cư cao, phát sinh khó khăn trong quản lý dân cư, tổ chức sinh hoạt cộng đồng và triển khai nhiệm vụ ở cơ sở.

Chính vì vậy, chủ trương sắp xếp thôn, tổ dân phố không chỉ là yêu cầu từ thực tiễn quản lý mà còn là bước đi cần thiết trong tiến trình hiện đại hóa nền hành chính. Với Hà Nội - đô thị đặc biệt, trung tâm chính trị, hành chính quốc gia - việc xây dựng bộ máy cơ sở tinh gọn, hiệu quả càng có ý nghĩa quan trọng trong mục tiêu xây dựng chính quyền phục vụ, chính quyền số và đô thị thông minh. Mỗi tổ dân phố, mỗi thôn dân cư được tổ chức hợp lý hơn sẽ góp phần tạo nên những "mắt xích" vận hành thông suốt trong hệ thống quản trị của Thủ đô.

Phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam đã có cuộc phỏng vấn ông Chu Việt Dũng - Phó Chủ tịch UBND phường Phú Diễn (Hà Nội) về những mục tiêu địa phương đặt ra trong quá trình sắp xếp tổ dân phố theo chỉ đạo của Trung ương và Thành phố Hà Nội.

Tinh gọn, giảm đầu mối nhưng phải giữ được bản sắc của cộng đồng dân cư

PV: Trước tiên xin ông cho biết những bất cập trong việc tổ chức, quản lý các tổ dân phố trên địa bàn phường hiện nay đòi hỏi phải có sự sắp xếp lại theo hướng tinh gọn, hợp lý hơn?

Ông Chu Việt Dũng: Phường Phú Diễn hiện tại có 52 tổ dân phố, quy mô dân số giữa các tổ dân phố trên địa bàn phường có sự chênh lệch khá lớn. Có tổ dân phố số hộ dân rất đông lên đến 2.705 hộ, trong khi một số tổ dân phố có quy mô nhỏ chỉ khoảng 150 hộ, chưa bảo đảm tiêu chuẩn theo quy định. Bên cạnh đó, việc quản lý, chỉ đạo và tổ chức hoạt động đối với 52 tổ dân phố cùng lúc cũng đặt ra nhiều khó khăn trong công tác quản lý nhà nước, triển khai nhiệm vụ chính trị, cũng như công tác phối hợp, nắm bắt tình hình và phục vụ Nhân dân.

Việc duy trì số lượng lớn tổ dân phố với quy mô không đồng đều cũng ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở. Do đó, chúng tôi xác định việc sắp xếp, đổi tên các tổ dân phố là yêu cầu khách quan, cần thiết nhằm bảo đảm phù hợp với quy định hiện hành, tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo và phục vụ Nhân dân.

PV: Trong quá trình sắp xếp, những tiêu chí tiên quyết nào được phường đặt ra để đảm bảo không sắp xếp một cách cơ học, chạy theo tiêu chí giảm số lượng mà không tính đến yếu tố lịch sử văn hóa, phong tục tập quán... của địa phương, thưa ông?

Ông Chu Việt Dũng: Chúng tôi xác định việc sắp xếp tổ dân phố phải thực hiện một cách khoa học, khách quan, phù hợp với thực tiễn địa phương và đặt lợi ích của cộng đồng dân cư lên hàng đầu. Phường không thực hiện việc sắp xếp một cách cơ học chỉ nhằm giảm số lượng tổ dân phố, mà hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý, phát huy sự gắn kết cộng đồng và tạo thuận lợi cho Nhân dân.

Ngoài việc bảo đảm các tiêu chuẩn theo quy định của Trung ương và Thành phố Hà Nội, chúng tôi đặc biệt quan tâm, xem xét toàn diện các yếu tố về lịch sử hình thành cộng đồng dân cư, truyền thống văn hóa, phong tục tập quán, đặc điểm địa lý, hệ thống hạ tầng giao thông, định hướng quy hoạch phát triển trong tương lai, cũng như sự liên kết, gắn bó của cộng đồng dân cư và yêu cầu quản lý trên địa bàn.

Đối với những khu vực có yếu tố lịch sử, văn hóa đặc thù hoặc các cộng đồng dân cư đã hình thành, ổn định từ nhiều năm, chúng tôi đều tổ chức nghiên cứu kỹ lưỡng, đánh giá tác động, lấy ý kiến rộng rãi của Nhân dân và cân nhắc thận trọng trước khi xây dựng phương án sắp xếp. Mục tiêu cuối cùng là sau khi sắp xếp, các tổ dân phố mới không chỉ đáp ứng yêu cầu về quy mô và hiệu quả quản lý theo quy định, mà còn giữ gìn được bản sắc văn hóa, truyền thống cộng đồng, tạo sự đồng thuận cao trong Nhân dân và góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân ở khu dân cư.

Sắp xếp thôn, tổ dân phố - Người dân là chủ thể để hoàn thiện Đề án

PV: Việc sắp xếp lại tổ dân phố sẽ có những tác động đến người dân, vậy chính quyền phường đã có những bước triển khai cụ thể nào để tạo sự đồng thuận của người dân, thưa ông?

Ông Chu Việt Dũng: Ngay từ khi xây dựng Đề án, UBND phường đã xác định công tác tuyên truyền, vận động và lấy ý kiến Nhân dân là nhiệm vụ trọng tâm. Ngày 8/6/2026, UBND phường Phú Diễn đã tổ chức Hội nghị triển khai Kế hoạch lấy ý kiến Nhân dân đối với Đề án sắp xếp, đổi tên các tổ dân phố trên địa bàn. Thông qua hội nghị, UBND phường đã lắng nghe, tiếp thu các ý kiến góp ý từ các tổ dân phố, các tổ chức đoàn thể và nhân dân để tiếp tục hoàn thiện Đề án bảo đảm sát với thực tiễn tại địa phương.

Cùng với đó, UBND phường đã phối hợp chặt chẽ với Ủy ban MTTQ Việt Nam phường, các tổ chức chính trị - xã hội, các chi bộ, Ban Công tác Mặt trận và đội ngũ cán bộ cơ sở đẩy mạnh công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức phù hợp; tập trung giải thích rõ mục đích, ý nghĩa, sự cần thiết và những lợi ích lâu dài của việc sắp xếp tổ dân phố nhằm tạo sự thống nhất về nhận thức và đồng thuận trong Nhân dân.

Thực tế cho thấy quá trình lấy ý kiến được thực hiện công khai, dân chủ, minh bạch và đúng quy định đã nhận được sự đồng thuận lớn. Kết quả cho thấy có 98,2% số hộ gia đình tham gia lấy ý kiến đồng thuận với Đề án sắp xếp, đổi tên các tổ dân phố trên địa bàn phường. Đây là kết quả rất tích cực, thể hiện sự đồng thuận cao của nhân dân, đồng thời là minh chứng cho thấy người dân đã hiểu, chia sẻ và ủng hộ chủ trương của Đảng, Nhà nước cũng như phương án sắp xếp mà phường xây dựng.

PV: Dự kiến, sau sắp xếp, phường Phú Diễn sẽ còn lại bao nhiêu tổ dân phố? Theo ông, việc tinh gọn, sắp xếp này phải triển khai như thế nào để đăm bảo không gián đoạn công tác quản lý nhà nước, không phát sinh thêm các thủ tục hành chính đối với người dân?

Ông Chu Việt Dũng: Theo Đề án, sau sắp xếp, số lượng tổ dân phố trên địa bàn phường dự kiến giảm từ 52 tổ dân phố xuống còn 28 tổ dân phố.

Để bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước được thông suốt, không làm ảnh hưởng đến đời sống người dân, ngay sau khi Đề án được HĐND phường phê duyệt, UBND phường sẽ phối hợp chặt chẽ với Ủy ban MTTQ Việt Nam phường và các cơ quan liên quan rà soát, xây dựng phương án kiện toàn tổ chức, bố trí đội ngũ cán bộ ở các tổ dân phố mới sau sắp xếp; bảo đảm các hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở được vận hành liên tục, ổn định và hiệu quả.

Đối với người dân, việc sắp xếp tổ dân phố chủ yếu là điều chỉnh về tổ chức quản lý ở khu dân cư, không làm thay đổi quyền, lợi ích hợp pháp và nghĩa vụ của công dân. Việc sắp xếp không làm phát sinh thêm các thủ tục hành chính và người dân không phải thực hiện việc cấp đổi các loại giấy tờ cá nhân chỉ vì lý do thay đổi tên hoặc sắp xếp tổ dân phố. Chúng tôi sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn và giải đáp kịp thời những nội dung người dân quan tâm để tạo sự yên tâm, đồng thuận trong quá trình triển khai thực hiện.

PV: Quá trình sắp xếp, giảm số lượng tổ dân phố sẽ dẫn đến việc dôi dư cán bộ không chuyên trách. Phường đã có những phương án cụ thể nào để giải quyết chế độ, chính sách đối với người không tiếp tục tham gia theo quy định; không để phát sinh khiếu nại, kiến nghị phức tạp, thưa ông?

Ông Chu Việt Dũng: Đây là nội dung được phường đặc biệt quan tâm. Chúng tôi xác định đội ngũ cán bộ không chuyên trách ở tổ dân phố là những người đã có nhiều đóng góp cho địa phương trong suốt thời gian qua.

Hiện tại phường đang tiến hành rà soát, đánh giá toàn diện đội ngũ hiện có; đồng thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của từng cá nhân để làm cơ sở xây dựng phương án bố trí, sắp xếp phù hợp. Việc lựa chọn, bố trí nhân sự sẽ được thực hiện công khai, khách quan, dân chủ, bảo đảm đúng tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định.

Đối với những trường hợp không tiếp tục đảm nhiệm chức danh sau sắp xếp, phường sẽ thực hiện đầy đủ các chế độ, chính sách theo quy định của Nhà nước và Thành phố Hà Nội; đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, đối thoại, giải thích để tạo sự đồng thuận, ghi nhận những đóng góp của đội ngũ cán bộ không chuyên trách ở tổ dân phố, hạn chế tối đa việc phát sinh khiếu nại, kiến nghị phức tạp.

Chúng tôi tin tưởng rằng với tinh thần trách nhiệm, sự gương mẫu và đồng thuận của đội ngũ cán bộ không chuyên trách ở tổ dân phố cùng sự ủng hộ của nhân dân, việc sắp xếp các tổ dân phố trên địa bàn phường sẽ được thực hiện thành công, góp phần xây dựng chính quyền địa phương tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.

PV: Xin cảm ơn ông!