Đồng bộ triển khai, bám sát thực tiễn

Thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý, Thanh Hóa đang triển khai mạnh mẽ phương án sắp xếp, sáp nhập thôn, tổ dân phố. Điều đáng ghi nhận là quá trình này không chỉ nhận được sự đồng thuận cao của người dân nhờ việc khôi phục nhiều danh xưng cổ kính, giàu giá trị lịch sử, văn hóa, mà còn thể hiện tinh thần chủ động, sáng tạo, linh hoạt của đội ngũ cán bộ cơ sở trong tổ chức thực hiện.

Thanh Hóa đã xây dựng phương án sắp xếp đối với 4.126/4.351 thôn, tổ dân phố. Nguyên tắc xuyên suốt là bảo đảm các tiêu chí quản lý, đồng thời xem xét kỹ các yếu tố đặc thù về lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán, điều kiện địa lý, quốc phòng - an ninh, nhất là tại khu vực miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và địa bàn có yếu tố tôn giáo.

Tại xã miền núi Pù Luông, phương án sắp xếp hướng tới mục tiêu giảm từ 20 xuống còn 6 thôn. Cụ thể, thôn Eo Kén và Pà Ban sáp nhập thành thôn Thành Sơn với 134 hộ; bản Pù Luông cùng các thôn Kho Mường, Báng và Nông Công hợp nhất thành thôn Kho Mường; ba thôn Bầm, Đôn và Leo sáp nhập thành thôn Đôn; các thôn Tân Thành, Đanh và Cốc hợp thành thôn Thành Lâm; bốn đơn vị Đủ, Đòn, Phố Đoàn và Đồng sáp nhập thành thôn Phố Đòn; các thôn Lặn Trong, Lặn Ngoài, Niêm Thành và Bồng hợp nhất thành thôn Lũng Niêm.

Sau sáp nhập, toàn xã có 5 thôn đạt quy mô từ 350 hộ dân trở lên. Riêng thôn Thành Sơn mới có 134 hộ, chưa đạt tiêu chí định hướng, song việc sáp nhập được đánh giá là phù hợp do hai thôn cũ nằm liền kề, địa hình đồi núi biệt lập, giao thông khó khăn và có sự tương đồng sâu sắc về bản sắc văn hóa của đồng bào Mường.

Sự thấu hiểu những giá trị lịch sử, văn hóa đã tạo nên sự đồng thuận tuyệt đối trong nhân dân. Ông Hà Huy Giáp, Trưởng thôn Đôn, cho biết sau khi hợp nhất ba thôn Bầm, Đôn và Leo, thôn Đôn mới có 444 hộ dân. Khi lấy ý kiến, 100% người dân đều đồng tình với phương án sắp xếp. Theo ông Giáp, yếu tố quan trọng tạo nên sự đồng thuận là việc giữ lại tên gọi bản Đôn.

“Bản Đôn là cái tên gắn với du lịch, đã được ghi dấu trên bản đồ du lịch thế giới. Nếu mất đi tên gọi này thì rất đáng tiếc. Việc giữ lại danh xưng truyền thống không chỉ thể hiện sự tôn trọng lịch sử mà còn giúp người dân gìn giữ niềm tự hào và sinh kế lâu dài”, ông Giáp chia sẻ.

Khi lòng dân đồng thuận

Không chỉ ở miền núi, tinh thần phấn khởi và sự đồng thuận cũng lan tỏa mạnh mẽ tại các địa phương vùng đồng bằng. Tại thôn Mậu Đông, xã Quảng Bình, công tác lấy ý kiến nhân dân đã hoàn tất trong không khí vui tươi, phấn khởi. Ông Lê Ích Phúc cho biết người dân hoàn toàn ủng hộ phương án sáp nhập. Dù quy mô dân số sau hợp nhất khá lớn, nhưng hai thôn có chung nền tảng văn hóa nên việc hòa nhập sẽ thuận lợi.

Điều khiến người dân tâm đắc nhất là tên gọi mới Mậu Xương - tên làng cổ từng tồn tại trước khi chia tách. Tên gọi này gắn với chùa Mậu Xương hơn 600 năm tuổi, đồng thời mang ý nghĩa nhắc nhở thế hệ hôm nay về công lao, sự hy sinh và bồi đắp của cha ông.

Thành công trong công tác lấy ý kiến tại xã Quảng Bình còn mang đậm dấu ấn chủ động, linh hoạt của đội ngũ cán bộ cơ sở.

Ông Lê Duy Toán, Trưởng thôn Mậu Đông, cho biết sau sáp nhập, thôn mới có 761 hộ. Do phần lớn người dân làm công nhân và sản xuất nông nghiệp, việc tập trung đông người tại nhà văn hóa gặp nhiều khó khăn. Thay vì tổ chức họp tập trung, thôn thành lập ba tổ công tác, chia theo địa bàn để đến từng hộ dân lấy ý kiến trực tiếp. Các cán bộ tranh thủ làm việc vào sáng sớm, chiều muộn hoặc buổi tối, vừa không ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân, vừa hoàn thành nhiệm vụ đúng thời gian quy định

Hiện công tác ở cấp thôn đã hoàn tất và đang chờ cấp xã phê duyệt. Trong thời gian chờ kiện toàn bộ máy mới, mọi công việc phát sinh của người dân vẫn được đội ngũ đương nhiệm giải quyết bình thường, không để xảy ra ách tắc.

Trả lại những tên gọi đã đi vào ký ức

Tại phường Đông Sơn, công tác sắp xếp tổ dân phố cũng hoàn tất với sự đồng thuận cao. Bà Hoàng Thị Huyền, Trưởng phòng Văn hóa phường Đông Sơn, cho biết địa phương ưu tiên khôi phục nhiều tên gọi cổ nhằm bảo đảm tính kế thừa, dễ nhớ, dễ hiểu và mang ý nghĩa sâu sắc.

Bà Hoàng Thị Minh, người dân tổ dân phố Tuyên Hóa, vui mừng khi tên Đông Anh được lựa chọn cho tổ dân phố mới sau khi sáp nhập Tuyên Hóa và Thanh Oai.

Theo bà Minh, nghệ thuật dân ca, dân vũ Đông Anh đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, là niềm tự hào của người dân địa phương. Sau nhiều năm vắng bóng kể từ khi hai xã Đông Anh và Đông Khê sáp nhập, nay cái tên ấy được khôi phục trong niềm xúc động của nhiều thế hệ.

Hiện phường Đông Sơn có 10.377 hộ dân với diện tích 4.181,47 ha. Sau sắp xếp, từ 57 tổ dân phố giảm còn 27 tổ dân phố. Trong đó, giữ nguyên hai tổ dân phố Hàm Hạ và Toàn Tân, đồng thời sắp xếp 55 tổ dân phố còn lại thành 25 tổ dân phố mới.

Tại phường Đông Quang, người dân cũng phấn khởi khi tên gọi “Nhồi” được lựa chọn cho tổ dân phố mới sau khi sáp nhập nguyên trạng bốn tổ dân phố Tây Sơn, Bắc Sơn, Quan Sơn và Tân Sơn.

Bà Lại Thị Năm, người dân tổ dân phố Tây Sơn, cho biết bà hoàn toàn đồng tình bởi cái tên Nhồi gắn với lịch sử hàng nghìn năm của nghề đá truyền thống địa phương. Danh xưng này từng nổi tiếng trong và ngoài nước, nhưng đã mất đi qua nhiều lần chia tách. Việc được khôi phục khiến người dân vô cùng xúc động.

Theo đề án, sau sáp nhập, tổ dân phố Nhồi có 977 hộ với 3.697 nhân khẩu trên diện tích 11,40 ha; nhà văn hóa chung đặt tại tổ dân phố Bắc Sơn.

Hiện phường Đông Quang có 16.425 hộ dân sinh sống tại 54 tổ dân phố. Trên cơ sở bảo đảm sự tương đồng về vị trí địa lý, lịch sử hình thành, phong tục tập quán, truyền thống văn hóa và nguyện vọng chính đáng của nhân dân, địa phương xây dựng phương án giảm từ 54 xuống còn 21 tổ dân phố, trong đó giữ nguyên một tổ dân phố đủ tiêu chuẩn và giảm được 33 tổ dân phố.

Có thể thấy, sự đồng thuận của người dân cùng tinh thần trách nhiệm, chủ động và linh hoạt của đội ngũ cán bộ cơ sở chính là “chìa khóa” giúp Thanh Hóa triển khai hiệu quả chủ trương sắp xếp, sáp nhập thôn, tổ dân phố. Việc khôi phục các danh xưng cổ không chỉ góp phần tinh gọn bộ máy quản lý mà còn gìn giữ ký ức cộng đồng, củng cố bản sắc văn hóa và tạo thêm động lực cho sự phát triển bền vững của địa phương.