Nhìn nhận người trẻ là lực lượng kiến tạo môi trường số

Nêu quan điểm về phương pháp giáo dục thế hệ trẻ trên môi trường số, ông Lê Thanh Tùng - Trưởng Ban Truyền thông và Phổ biến kiến thức (Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam - VUSTA) nhấn mạnh: “Muốn người trẻ có “sức đề kháng”', trước hết, không nên chỉ dạy các em “không được xem gì”', mà phải dạy “xem như thế nào, kiểm chứng như thế nào, tranh luận như thế nào và chịu trách nhiệm ra sao với nội dung mình tạo ra hoặc chia sẻ”.

Theo ông Tùng, để vững vàng trước các luồng thông tin phức tạp, thanh thiếu niên cần được trang bị 3 nhóm năng lực cốt lõi. Thứ nhất là năng lực số: Thành thạo công nghệ, hiểu nguyên lý cơ bản về trí tuệ nhân tạo (AI) và thuật toán, chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân, tài khoản và an toàn trực tuyến. Thứ hai là năng lực thông tin: Rèn luyện kỹ năng kiểm tra và đối chiếu đa nguồn, phân biệt ranh giới giữa “tin tức” và “ý kiến cá nhân”, nhận diện sớm các dấu hiệu công nghệ tinh vi như Deepfake, loại bỏ thói quen chia sẻ thông tin chỉ vì nội dung gây sốc hoặc đánh vào cảm xúc. Thứ ba là năng lực công dân và bản lĩnh lý tưởng: Nắm chắc lịch sử dân tộc, hiểu rõ con đường phát triển của đất nước, từ đó nhận thức đúng đắn về quyền hạn và trách nhiệm của bản thân đối với cộng đồng.

“Tuy nhiên, nếu chỉ giáo dục trong nhà trường thôi là chưa đủ. Cần có sự đầu tư vượt bậc về nguồn lực, công nghệ, con người và sản phẩm truyền thông cho tổ chức Đoàn các cấp. Có như vậy, Đoàn mới thực sự phát huy vai trò nòng cốt trong giáo dục lý tưởng cách mạng, định hướng kỹ năng số, lan tỏa thông tin tích cực và bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian mạng”, ông Tùng nhấn mạnh.

Xây dựng tổ chức Đoàn cơ sở thành “điểm tựa kỹ năng số”

Thực tiễn năm 2026 cho thấy, Trung ương Đoàn tiếp tục đẩy mạnh Cuộc thi chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong đoàn viên, thanh thiếu niên, đồng thời triển khai chuỗi hoạt động nâng cao năng lực số, an toàn mạng. Khẳng định đây là hướng rất đúng, nhưng ông Lê Thanh Tùng đề xuất: Mỗi tổ chức Đoàn cơ sở phải trở thành một "điểm tựa kỹ năng số" gần gũi và thực tế cho thanh niên.

Đây sẽ là nơi trực tiếp hướng dẫn người trẻ nhận diện tin giả, sử dụng AI an toàn, bảo vệ dữ liệu cá nhân, rèn luyện kỹ năng tranh luận văn minh và sáng tạo nội dung tích cực.

Đặc biệt, cần chú trọng phát triển các đội hình thanh niên tình nguyện số, câu lạc bộ công nghệ và mạng lưới đoàn viên nòng cốt - những người có sức ảnh hưởng tích cực trên mạng xã hội. Thay vì các bài tuyên truyền khô cứng, hãy trao quyền để người trẻ tự sản xuất video, podcast, infographic hay các nội dung ngắn bằng chính ngôn ngữ, góc nhìn của thế hệ mình. Những chủ đề về chính trị, lịch sử, pháp luật khi được kể lại một cách sáng tạo, gần gũi nhưng vẫn đúng định hướng sẽ tạo ra sức lan tỏa hoàn toàn khác biệt.

Theo ông Lê Thanh Tùng, khái niệm “chiến sĩ số” không mang ý nghĩa của sự đối đầu hay tranh cãi cực đoan. “Tôi rất đồng tình với hình ảnh “chiến sĩ số”, nhưng một “chiến sĩ số” trước hết phải là một công dân số hiểu biết, có lý tưởng, có bản lĩnh, tỉnh táo, nhân văn và có trách nhiệm. Bảo vệ nền tảng tư tưởng không phải là tranh cãi cực đoan với mọi ý kiến khác biệt, mà là biết dùng kiến thức, lý lẽ, bằng chứng, văn hóa ứng xử và những sản phẩm tích cực để bảo vệ cái đúng, lan tỏa cái tốt”, ông Lê Thanh Tùng chia sẻ.

Đồng thời, ông Lê Thanh Tùng cũng bày tỏ tin tưởng rằng, nếu được đầu tư bài bản về giáo dục số và phát huy tối đa sức mạnh hệ thống Đoàn - Hội - Đội, hàng triệu đoàn viên, thanh niên sẽ trở thành lực lượng nòng cốt xây dựng vững chắc “thế trận lòng dân” trên không gian mạng. Đó chính là cầu nối hiệu quả nhất để lan tỏa chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước, tri thức khoa học cùng những giá trị nhân văn cao đẹp đến toàn xã hội.