Ra nước ngoài làm việc là cơ hội để người lao động nâng cao thu nhập, cải thiện cuộc sống. Nhưng đi cùng cơ hội là những rủi ro pháp lý, bởi chỉ một phút thiếu hiểu biết, thiếu tỉnh táo hoặc không nắm rõ quy định của nước sở tại, người lao động có thể phải trả giá đắt.

Vì vậy, trước khi xuất cảnh, mỗi người cần chủ động trang bị kiến thức pháp luật, tìm hiểu kỹ công việc, điều kiện làm việc và những quy định cần tuân thủ tại quốc gia mình sẽ đến. Đó không chỉ là hành trang cần thiết để bảo vệ quyền lợi, mà còn giúp người lao động tránh những rủi ro, hệ lụy đáng tiếc.

Để chuẩn bị cho hành trình đi làm việc ở nước ngoài, người lao động thường lo đầy đủ hộ chiếu, visa, hợp đồng, ngoại ngữ, chỗ ở… nhưng lại dễ bỏ qua một "hành trang"đặc biệt quan trọng là kiến thức pháp luật của quốc gia mình sẽ đến. Bởi chỉ một quyết định thiếu hiểu biết, một công việc không đúng quy định hay một yêu cầu tưởng như vô hại cũng có thể kéo theo những hệ lụy khó lường.

Đáng nói, tâm lý “mình chỉ là người làm thuê”, “không biết luật” hay “chủ bảo gì thì làm nấy” không phải lúc nào cũng giúp người lao động tránh được trách nhiệm. Vậy trước khi xuất cảnh, người lao động cần đặc biệt lưu ý những vấn đề pháp lý nào?

Luật sư Trần Tuấn Anh, Giám đốc Công ty Luật Minh Bạch, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội phân tích:"Người lao động cần xác định rõ mình sang nước ngoài với mục đích gì, được phép làm công việc nào, loại visa có phù hợp hay không và những hành vi nào bị pháp luật nước sở tại nghiêm cấm. Không thể cho rằng mình là người nước ngoài thì chỉ cần tuân thủ pháp luật Việt Nam. Khi đang ở quốc gia nào, công dân phải tôn trọng pháp luật của quốc gia đó".

Trên thực tế, rủi ro có thể bắt đầu từ những lời mời “việc nhẹ, lương cao”, không cần kinh nghiệm, không cần ngoại ngữ. Công việc được giới thiệu là chăm sóc khách hàng, gọi điện, nhắn tin theo kịch bản; nhưng người lao động có thể bị yêu cầu mở tài khoản, nhận, chuyển tiền hoặc quản lý ví điện tử. Nếu không tìm hiểu rõ bản chất, từ chỗ đi tìm kế sinh nhai, họ có thể trở thành mắt xích trong hoạt động phạm pháp. Đây cũng là cảnh báo từ không ít những vụ việc công dân Việt Nam bị lực lượng chức năng nước sở tại bắt giữ trong các vụ án liên quan đến lừa đảo trực tuyến và đánh bạc bất hợp pháp. Trách nhiệm của mỗi người sẽ được xác định theo hành vi, vai trò và mức độ liên quan.

Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội phân tích những dấu hiệu người lao động cần đặc biệt cảnh giác: "Có nhiều người ban đầu nghĩ mình là lao động làm thuê, nhưng thực tế thì lại trở thành mắt xích của các đường dây tội phạm khi tham gia vào các việc như mở tài khoản ngân hàng để nhận tiền, giúp các đối tượng chuyển tiền, cho thuê tài khoản mạng xã hội hoặc quản lý ví điện tử, gọi điện theo kịch bản để dụ dỗ các nhà đầu tư đánh bạc hoặc thực hiện các giao dịch không rõ nguồn gốc".

Không chỉ đối mặt với nguy cơ vi phạm pháp luật, người lao động ở nước ngoài còn có thể trở thành nạn nhân của lừa đảo, cưỡng bức lao động, mua bán người hoặc môi giới việc làm trái phép. Vì vậy, trước khi đi và trong suốt quá trình làm việc, mỗi người cần chủ động tìm hiểu pháp luật, đọc kỹ hợp đồng và không làm theo những yêu cầu chưa rõ bản chất chỉ vì áp lực hay mức thu nhập.

Cơ hội nơi đất khách luôn đi cùng những ranh giới pháp luật mà mỗi người lao động cần hiểu rõ trước khi bước qua. Ở bất cứ quốc gia nào, quyền lợi luôn gắn với nghĩa vụ; tự do luôn nằm trong khuôn khổ pháp luật. Thiếu hiểu biết có thể dẫn đến rủi ro, nhưng biết hành vi vi phạm mà vẫn tham gia thì phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Vì vậy khi đi lao động tại các quốc gia, người lao động cần cảnh giác trước lời mời “việc nhẹ, lương cao”, cần kiểm tra tính hợp pháp của công việc, đọc kỹ hợp đồng và cảnh giác với những yêu cầu bất thường. Hành trang ra nước ngoài không chỉ là hộ chiếu, ngoại ngữ, tay nghề, mà còn phải có kiến thức pháp luật và sự tỉnh táo. Hiểu luật để tự bảo vệ mình; tuân thủ pháp luật để không biến cơ hội mưu sinh thành cái giá phải trả bằng tự do và tương lai.