Sự kiện có sự tham dự của các nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh Mỹ, cùng thân nhân các liệt sĩ.

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968 là bản anh hùng ca bất tử của dân tộc Việt Nam.

Tại chiến trường Sài Gòn - Gia Định, các lực lượng cách mạng đã tiến công vào nhiều mục tiêu trọng yếu trong nội đô Sài Gòn. Trong những trận chiến đấu quyết liệt, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng chiến đấu và hy sinh.

Theo các tài liệu lịch sử, sau các trận giao tranh, chính quyền Sài Gòn đã thu gom hài cốt các chiến sĩ cách mạng và chôn cất tập thể tại khu vực Nghĩa trang Đô Thành (Chí Hòa - Sài Gòn).

Từ năm 1978 đến năm 1983, nghĩa trang được giải tỏa để phục vụ quy hoạch xây dựng Công viên Lê Thị Riêng.

Trong quá trình san lấp mặt bằng, một số dấu tích và hài cốt liệt sĩ đã được phát hiện. Tuy nhiên, việc thay đổi địa hình qua nhiều giai đoạn đã khiến công tác xác định vị trí các khu mộ tập thể gặp nhiều khó khăn.

Năm 1995, các cơ quan chức năng từng tổ chức khảo sát, tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực này nhưng chưa đạt kết quả như mong muốn do hạn chế về công nghệ, phương tiện kỹ thuật chuyên dụng cũng như thiếu thông tin, tư liệu lịch sử.

Những năm gần đây, nhiều tài liệu quân sự, hình ảnh và hồ sơ liên quan đến các trận đánh trong Tết Mậu Thân 1968 được phía Hoa Kỳ giải mật và cung cấp cho Việt Nam.

Kết hợp với các nguồn dữ liệu lịch sử, sơ đồ quân sự, hồi ức chiến tranh và lời kể của các nhân chứng lịch sử, trong đó có ông cung cấp thông tin trực tiếp từ các nhân chứng lịch sử như: ông Robert Ambrose Connor cùng nhiều cựu binh Mỹ, các cơ quan chức năng đã từng bước củng cố hồ sơ, bổ sung những căn cứ thực tiễn quan trọng phục vụ công tác xác minh.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, hiện cả nước đang triển khai Chiến dịch “500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin”. Mỗi nguồn tư liệu được kiểm chứng, mỗi ký ức được đối chiếu đều mang ý nghĩa đặc biệt, góp phần thực hiện nguyện vọng thiêng liêng là đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với quê hương, đất mẹ và đồng đội.

Phó Thủ tướng nêu rõ, hội thảo không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn thấm đẫm đạo lý dân tộc, nghĩa tình đồng bào và lòng biết ơn sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ. Đây cũng là hội thảo có ý nghĩa quan trọng, đòi hỏi các đại biểu tập trung thảo luận sâu sắc, trách nhiệm và thống nhất cao các nội dung trọng tâm trước khi tiến tới công tác khai quật thực địa.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh: “Thông qua việc đối chiếu, xác minh dữ liệu lịch sử, tài liệu giải mật, hồ sơ quân sự của các bên và lời kể trực tiếp của các nhân chứng lịch sử có mặt tại đây. Hôm nay, chúng ta phải trả lời cho được câu hỏi quan trọng: với toàn bộ dữ liệu, thông tin và chứng cứ lịch sử hiện có, liệu đã đủ độ tin cậy và cơ sở thực tiễn để khẳng định vị trí được xác định trong khu vực Công viên Lê Thị Riêng là nơi chôn cất tập thể các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh trong Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968 hay chưa?”

Phó Thủ tướng đề nghị hội thảo tập trung làm rõ ba nội dung trọng tâm gồm: rà soát, đánh giá toàn diện các cơ sở lịch sử, khoa học, pháp lý và thực tiễn liên quan đến khu vực nghi có mộ tập thể liệt sĩ; xác định quy mô, phạm vi và khả năng tồn tại của khu mộ sau gần 60 năm; đồng thời đề xuất phương án phối hợp giữa các lực lượng nhằm tổ chức tìm kiếm, khai quật và quy tập hài cốt liệt sĩ bảo đảm khoa học, thận trọng, chính xác và hiệu quả.