Định hướng đến năm 2050, TP.HCM sẽ nằm trong nhóm 100 thành phố có chất lượng sống tốt nhất thế giới, trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, logistics, du lịch, giáo dục, y tế, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Người dân, các chuyên gia nói gì về quy hoạch này?

Quy hoạch tổng thể với tầm nhìn 100 năm

Theo đề cương quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025-2050 tầm nhìn 100 năm, TP.HCM được định vị trở thành siêu đô thị toàn cầu bền vững, sáng tạo và đáng sống hàng đầu khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Siêu đô thị phát triển hài hòa, cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường, công bằng xã hội và gìn giữ phát huy các giá trị văn hóa.

Điểm cốt lõi của quy hoạch lần này là chuyển TP.HCM mới từ mô hình đô thị mở rộng cơ học sang mô hình siêu đô thị đa cực có tổ chức. Theo đó, TP.HCM sẽ vận hành theo mô hình 5-5-10, gồm 5 cực động lực, 5 trục chiến lược và 10 vùng quản trị phát triển.

Đây sẽ là cơ sở để phân bổ dân cư, việc làm, công nghiệp, dịch vụ, du lịch, không gian sinh thái và nguồn lực đầu tư hạ tầng, hướng tới phát triển cân bằng, giảm áp lực cho khu vực trung tâm và tăng cường liên kết vùng.

Chủ tịch Hội đồng nhân dân TP.HCM Võ Văn Minh nhấn mạnh:“Thứ nhất, khung chiến lược phát triển kinh tế xã hội, cần xác định vị thế chiến lược của TP.HCM trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trọng tâm là hiến kế phát triển năm trụ cột kinh tế đột phá. Thứ hai là về định hướng không gian đô thị, cần một chiến lược không gian linh hoạt, bền vững cho mô hình siêu đô thị trước biến động công nghệ và biến đổi khí hậu. Thứ ba là về hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng giao thông vùng là khung phát triển then chốt. Thứ tư là về tài nguyên môi trường và ứng phó biến đổi kế hậu”.

Nhiều người dân kỳ vọng, quy hoạch tổng thể TP.HCM không đơn thuần phục vụ tăng trưởng kinh tế hay mở rộng không gian đô thị, mà mục tiêu cao nhất là nâng cao toàn diện chất lượng sống của người dân, xây dựng một đô thị đáng sống, bền vững, thích ứng và tạo ra cơ hội phát triển công bằng cho hàng chục triệu người dân trong tương lai.

"Nghe quy hoạch thì cũng mừng, cũng phấn khởi lắm, cũng mong sao quy hoạch sớm và đạt được kết quả tốt".

"Không riêng gì bản thân tôimà tất cả người dân sống tại TP.HCM đều hy vọng, đều kỳ vọng vào quy hoạch này sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển của thành phố, sẽ biến TP.HCM thành 1 đô thịlớn, 1 trung tâm tài chính, công nghệ. Ngoài ra, tôi cũng rất kỳ vọng quy hoạch này sẽ góp phần nâng cao đời sống người dân về đời sống dân sinh, y tế vàgiáo dục…”.

Cần khơi thông thể chế và trao quyền thực chất cho siêu đô thị

Đánh giá về đề cương quy hoạch này, TS. Trần Du Lịch (nguyên Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM), nhận định, khung chiến lược do đơn vị tư vấn xây dựng, đặc biệt là mô hình 5 cực động lực, 5 hành lang chiến lược và các đột phá phát triển trong giai đoạn tới.

Ông Lịch cũng cho rằng, cần đổi mới tư duy lập quy hoạch bởi với quy mô hiện tại, TP.HCM không còn là một đô thị đơn lẻ, mà đang tiến gần mô hình vùng đại đô thị giống như Thượng Hải, Toyo, Seoul, vùng đô thị New York…

Do đó, quy hoạch TP.HCM đến năm 2050, tầm nhìn 100 năm, cần chuyển từ tư duy quy hoạch mở rộng đô thị thành tư duy xây dựng một trung tâm kinh tế, đổi mới sáng tạo, có sức cạnh tranh toàn cầu; chuyển tư duy từ quy hoạch đất sang quy hoạch hệ sinh thái kinh tế. Bên cạnh đó, quy hoạch tổng thể TP.HCM lần này cần cụ thể các mục tiêu phát triển theo tinh thần Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới.

“TP.HCM có những mốc rất quan trọng, mục tiêu đặt ra là đến 2035, TP.HCM phải có tổng sản phẩm nội địa đầu người 25.000 USD, kinh tế tri thức đóng góp tới 60%. Như vậy, những đột phá trên phương diện khoa học công nghệ, đột phá trên những hạ tầng chiến lược, trong đó có hạ tầng giao thông, có hạ tầng số. Đặc biệt đối với TP.HCM, với một đô thị sông nước và hướng ra biển, chúng ta cần có một hệ thống quy hoạch và giải pháp để chống lại biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường”,TS. Trần Du Lịch cho hay.

Trong khi đó, theo Tiến sỹ khoa học -kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn (Chuyên gia quy hoạch đô thị) quy hoạch siêu đô thị TP.HCM sau hợp nhất không chỉ là một dự án phát triển đô thị mà còn là tầm nhìn chiến lược trăm năm cho sự phát triển bền vững của Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu.

Ông nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy liên kết vùng, hợp tác đa ngành và vận hành theo cơ chế thị trường để phát triển các mô hình mới như đô thị sân bay, khu thương mại tự do, đô thị cảng biển, đô thị đường sắt và các trung tâm logistics đa phương thức.

Ngoài ra, cần khơi thông thể chế và trao quyền thực chất cho thành phố. Nếu không giải được điểm nghẽn này, thì dù có quy hoạch tốt hay nguồn lực lớn cũng rất khó triển khai. Trong đó, Luật đô thị đặc biệt tới đây là điều thành phố vô cùng mong đợi, với các cơ chế linh hoạt và những quy định riêng phù hợp với đặc thù của một siêu đô thị.

“Để thực hiện những mô hình kinh tế chưa có tiền lệ như là phát triển khu đô thị TOD, khu kinh tế tự do, Trung tâm kinh tế tài chính Quốc tế, đô thị sân bay…Chúng ta phải có cách làm hoàn toàn khác và cách làm đó đặt trên nền tảng là phải hợp tác đa ngành;Phải có những cơ chế đặc thù mới để liên kết hợp tác công tư, có một lộ trình cụ thể, quy hoạch gắn với kế hoạch thực hiện quy hoạch và gắn với việc đánh giá quá trình thực hiện quy hoạch",kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn nói.

Nhiều chuyên gia nhìn nhận, TP.HCM hiện không thiếu không gian phát triển mà đang thiếu một mô hình tổ chức siêu đô thị phù hợp với quy mô mới. Trong mô hình đó, metro và hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn không chỉ là hạ tầng vận tải mà phải trở thành khung xương tổ chức lại toàn bộ không gian phát triển.

Trong đó, TOD cần được xem là nền tảng phát triển chủ đạo trong nhiều thập niên tới. Đây không đơn thuần là xây dựng công trình quanh các nhà ga metro mà là tổ chức lại toàn bộ đời sống đô thị để người dân có thể tiếp cận nơi ở, nơi làm việc, trường học và các dịch vụ thiết yếu trong khoảng cách thuận tiện, từ đó giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

TP.HCM đang đứng trước một lựa chọn rõ ràng: Tiếp tục tăng trưởng theo mô hình cũ, hay chuyển sang một mô hình phát triển mới. Nếu lựa chọn đúng và đi đủ quyết liệt, TP.HCM không chỉ có thể trở thành trung tâm tài chính của ASEAN hay đầu mối logistics của khu vực, mà còn có cơ hội trở thành hình mẫu về đô thị xanh và kinh tế tuần hoàn của châu Á.