Theo PGS.TS Lê Văn Cường, Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, đời sống xã hội biến chuyển với tốc độ rất nhanh, đặc biệt là sự bùng nổ của khoa học công nghệ, chuyển đổi số và các nền tảng mạng xã hội, tạo ra những tác động lớn đến suy nghĩ, hành vi, ứng xử của cán bộ, đảng viên. Đồng thời, đất nước đang tiến hành cuộc cách mạng sắp xếp lại giang sơn, tinh gọn và tinh giản bộ máy tổ chức của hệ thống chính trị nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động.

Thực tế này phát sinh hàng loạt vấn đề phức tạp, đa dạng, thậm chí chưa từng có tiền lệ. Mọi hành vi của cán bộ, đảng viên đòi hỏi phải được điều chỉnh kịp thời bằng các quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Trước những bước chuyển mình mạnh mẽ và đòi hỏi ngày càng cao của giai đoạn phát triển mới, các nội dung trong Quy định số 37-QĐ/TW đã bị thực tiễn khách quan vượt qua, không còn đủ sức bao quát, đáp ứng hay điều chỉnh hết những tình huống phong phú phát sinh trong thực tế đời sống xã hội.

Chính vì vậy, việc Ban Chấp hành Trung ương ban hànhQuy định số 207-QĐ/TW để thay thế Quy định số 37-QĐ/TW là yêu cầu khách quan, cấp thiết, đáp ứng trúng và đúng nguyện vọng và sự kỳ vọng, mong mỏi của cán bộ, đảng viên và nhân dân cả nước.

Những điểm đột phá mở rộng phạm vi và siết chặt kỷ cương

PGS.TS Lê Văn Cường cho rằng, Quy định số 207-QĐ/TW có nhiều điểm bổ sung, sửa đổi mang tính đột phá, phản ánh chính xác hơi thở cuộc sống và đáp ứng yêu cầu xây dựng Đảng trong tình hình mới.

Xét về mặt kết cấu tổng thể, mặc dù Quy định số 207-QĐ/TW vẫn tiếp tục giữ nguyên số lượng 19 điều như ở Quy định số 37-QĐ/TW, nhưng việc sắp xếp thứ tự ưu tiên giữa các điều khoản đã có sự thay đổi, điều chỉnh rất quan trọng. Sự sắp xếp lại này thể hiện tư duy chiến lược, nâng cao tính logic và nhấn mạnh vào những lĩnh vực, vấn đề đang đặt ra yêu cầu cần quản lý nhất hiện nay, giúp cán bộ, đảng viên dễ dàng nắm bắt, ghi nhớ và tự giác chấp hành trong thực tiễn hằng ngày.

Về nội dung, Quy định số 207-QĐ/TW đã kịp thời đưa vào những quy định mới mang tính đột phá nhằm bổ sung, làm rõ ý nghĩa và giải thích cặn kẽ hơn những nội dung trước đây ở Quy định số 37-QĐ/TW còn mang tính khái quát, dễ gây cách hiểu chưa đồng nhất.

Một trong những điểm đột phá nổi bật và có ý nghĩa thực tiễn của Quy định số 207-QĐ/TW chính là việc mở rộng phạm vi và đối tượng điều chỉnh. Nếu như trước đây, quy định chủ yếu tập trung vào những người trực tiếp thực hiện hành vi, thì hiện nay Quy định số 207-QĐ/TW đã bổ sung thêm quy định cụ thể, chặt chẽ đối với cả những người có liên quan.

Lần đầu tiên, Quy định số 207-QĐ/TW bổ sung nội dung nghiêm cấm mọi hành vi trù dập, đe dọa hoặc gián tiếp xâm phạm đến an toàn, danh dự của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và cả người thân của họ. Việc mở rộng phạm vi bảo vệ sang người thân mang ý nghĩa đột phá trong việc củng cố niềm tin, kích hoạt sự tham gia giám sát của quần chúng.

PGS.TS Lê Văn Cường phân tích, Đảng và Nhà nước đang khuyến khích tinh thần “6 dám” (dám nghĩ, dám làm, dám nói, dám chịu trách nhiệm, dám đột phá sáng tạo, dám đương đầu), được thể chế hóa qua Kết luận số 14-KL/TW ngày 22/9/2021 của Bộ Chính trị về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung và Nghị định số 73/2023/NĐ-CP của Chính phủ.

“Tuy nhiên, hành động dũng cảm đấu tranh chống tiêu cực đôi khi khiến cán bộ phải trả giá. Nếu đối tượng bị tố cáo không trả thù trực tiếp mà nhắm vào người thân của người tố cáo, sức ép tâm lý sẽ rất lớn, dễ khiến cán bộ chùn bước và làm suy giảm động lực thực hiện “6 dám”. Do đó, việc cấm đe dọa, trả thù người đấu tranh cùng người thân của họ có ý nghĩa vô cùng thiết thực”, PGS.TS Lê Văn Cường nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Quy định 207-QĐ/TW đưa vào các điều cấm mới ứng phó trực diện với thách thức công nghệ và công tác cán bộ. Quy định nghiêm cấm việc sử dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI, Deepfake) để tạo dựng, phát tán thông tin sai sự thật, chưa kiểm chứng nhằm bôi nhọ, gây mất đoàn kết nội bộ.

PGS.TS Lê Văn Cường nhấn mạnh, từ đầu nhiệm kỳ XIII đến nay, công nghệ phát triển chóng mặt,nếu dùng AI bịa đặt thông tin xấu độc về đời tư hay vi phạm của cán bộ vào các thời điểm nhạy cảm như bầu cử, quy hoạch, bổ nhiệm thì dù có cải chính sau đó, uy tín của cán bộ cũng đã bị ảnh hưởng nặng nề.

Ngoài ra, văn bản mới cũng nghiêm cấm hành vi lợi dụng việc sắp xếp tinh gọn bộ máy để bố trí người không đủ năng lực vào vị trí phân bổ nguồn lực, đồng thời quy định rõ ràng để ngăn chặn triệt để tình trạng chạy chức, chạy quyền vốn đã được chỉ ra qua các kỳ Đại hội XI, XII, XIII và XIV.

Một điểm then chốt khác là Quy định 207-QĐ/TW cấm lợi dụng việc chất vấn, tự phê bình và phê bình để công kích, hạ uy tín, bôi nhọ người khác hoặc gây chia rẽ nội bộ. PGS.TS Lê Văn Cường cho rằng, ranh giới giữa đấu tranh góp phần xây dựng Đảng một cách chân chính và lợi dụng diễn đàn dân chủ để công kích cá nhân rất mong manh, phụ thuộc vào động cơ và mục đích.

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, tự phê bình và phê bình phải là "phê bình mình trước, phê bình người sau" và "phê bình việc chứ không phê bình người". Nếu động cơ trong sáng, việc góp ý sẽ giúp đồng chí sửa chữa khuyết điểm từ sớm, giúp cơ quan ổn định; ngược lại, nếu bới lông tìm vết với mục đích xấu, hậu quả sẽ gây mất đoàn kết, rối ren dư luận và triệt tiêu động lực cống hiến của cán bộ, đảng viên.

Giải pháp đưa Quy định 207-QĐ/TW vào thực tiễn đời sống

Để giữ vững sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng, PGS.TS Lê Văn Cường chỉ ra ba gốc rễ căn bản. Trước hết là tăng cường giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng và chuẩn mực đạo đức công vụ của cán bộ, đảng viên trong thời kỳ mới. Khi cán bộ tu dưỡng liêm chính, thực hiện đúng nguyên tắc “việc gì có lợi cho dân thì hết sức làm, việc gì có hại cho dân thì hết sức tránh”, họ sẽ tự giácnói không với tham nhũng, tiêu cực.

Thứ hai là hoàn thiện hệ thống quy định chặt chẽ, nghiêm minh để không ai có thể trục lợi hay làm trái, đồng thời truy trách nhiệm đến cùng đối với người vi phạm. Thứ ba là tinh thần nêu gương của người đứng đầu, bởi một tấm gương sống có giá trị hơn hàng trăm bài diễn văn tuyên truyền.

Để 19 điều cấm không dừng lại ở cam kết trên giấy mà trở thành bộ quy tắc đạo đức ăn sâu vào tiềm thức và là công cụ tự soi, tự sửa hằng ngày, PGS.TS Lê Văn Cường cho rằng, cần triển khai đồng bộ các giải pháp. Cụ thể, phải thống nhất về nhận thức thông qua công tác quán triệt, học tập sâu rộng, giúp từng cán bộ, đảng viên hiểu đúng để thực hành đúng trong thực tế. Đồng thời, tổ chức thực hiện thường xuyên trong đời sống hằng ngày, gắn liền với từng hành vi nhỏ.

Song song đó, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát. Qua kiểm tra giám sát, các cấp ủy kịp thời biểu dương người tốt việc tốt, đồng thời nhắc nhở, ngăn chặn sai phạm từ sớm, từ xa; qua đó cũng kịp thời phát hiện những điểm chưa phù hợp để kiến nghị cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung.

“Sau cùng, việc đẩy mạnh công tác truyền thông, phát huy vai trò của các cơ quan báo chí và cơ quan chuyên trách của Đảng là yếu tố cốt lõi để lan tỏa Quy định số 207-QĐ/TW, giúp mọi cán bộ, đảng viên và người dân đều biết, hiểu và tự giác thực hành quy định”, PGS.TS Lê Văn Cường nêu ý kiến.