Ngăn chặn việc lợi dụng cải tạo đất để khai thác khoáng sản

UBND tỉnh Phú Thọ vừa ban hành văn bản yêu cầu các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương tăng cường quản lý hoạt động thu hồi khoáng sản phát sinh trong quá trình san hạ mặt bằng, hạ cốt nền và cải tạo đất. Trong đó, tỉnh đặc biệt chú trọng kiểm soát việc xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản, không để các tổ chức, cá nhân lợi dụng để khai thác tài nguyên trái phép.

Nội dung trên được nêu tại văn bản số 21912/UBND-NN11 ngày 2/11/2026, do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Phan Trọng Tấn ký, truyền đạt chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh.

Chỉ đạo được đưa ra sau khi Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ khởi tố 2 vụ án, bắt giữ 7 bị can, trong đó có một số lãnh đạo chủ chốt xã Hợp Kim, liên quan đến việc tiếp tay cho doanh nghiệp khai thác trái phép hàng trăm nghìn mét khối đất, thu lợi bất chính hơn 25,4 tỷ đồng.

Theo UBND tỉnh Phú Thọ, qua rà soát cho thấy tình trạng xác nhận thu hồi khoáng sản không đúng thẩm quyền, không bảo đảm điều kiện đã tạo kẽ hở để một số đối tượng lợi dụng danh nghĩa cải tạo đất, hạ tải chống sạt lở nhằm khai thác, vận chuyển và tiêu thụ khoáng sản trái phép, gây thất thoát tài nguyên và ô nhiễm môi trường.

Để chấn chỉnh tình trạng này, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu UBND các xã, phường chỉ thực hiện xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản khi hoạt động san gạt, đào đắp thực sự cần thiết để phục vụ xây dựng công trình hợp pháp trên đất ở hoặc đất nông nghiệp.

Trước khi xác nhận, cơ quan chuyên môn phải trực tiếp kiểm tra thực địa, xác định tọa độ, ranh giới, khối lượng đào đắp và đối chiếu với nhu cầu thực tế của công trình. Những trường hợp không chứng minh được sự cần thiết hoặc không đủ căn cứ xác định cao độ, phạm vi thu hồi khoáng sản sẽ không được xác nhận.

Đối với hoạt động đào đắp, san gạt không gắn với dự án hoặc công trình cải tạo cụ thể, chính quyền địa phương không được xem xét theo thủ tục này.

Riêng các trường hợp xử lý sạt lở, phòng chống thiên tai, cơ quan chức năng phải xác định rõ hiện trạng và mức độ nguy hiểm, nghiêm cấm việc lợi dụng hoạt động hạ tải chống sạt lở để khai thác đất, khoáng sản mang đi tiêu thụ.

Chủ tịch xã, phường chịu trách nhiệm nếu để xảy ra vi phạm

Cùng với việc siết chặt các điều kiện xác nhận thu hồi khoáng sản, UBND tỉnh Phú Thọ yêu cầu tăng cường kiểm tra, phát hiện và xử lý các trường hợp vi phạm.

Công an tỉnh được giao chỉ đạo các lực lượng nghiệp vụ và công an cấp xã triển khai đợt kiểm tra cao điểm, tập trung vào những khu vực có khối lượng khoáng sản thu hồi lớn, mật độ phương tiện vận chuyển cao hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Khi phát hiện dấu hiệu tội phạm, lực lượng chức năng phải kịp thời xác minh, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan để xử lý theo quy định.

Cơ quan Thuế có trách nhiệm phối hợp với các đơn vị quản lý đối chiếu khối lượng khoáng sản được phép thu hồi với sản lượng tiêu thụ thực tế và nghĩa vụ tài chính đã kê khai. Qua đó, kịp thời phát hiện các sai phạm liên quan đến hóa đơn, chứng từ và doanh thu.

Đặc biệt, UBND tỉnh Phú Thọ yêu cầu Chủ tịch UBND các xã, phường chịu trách nhiệm trực tiếp trước UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh và trước pháp luật nếu buông lỏng quản lý, xác nhận sai diện tích, khối lượng khoáng sản hoặc để xảy ra vi phạm trên địa bàn.

Sở Công Thương được giao theo dõi, tổng hợp những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện, đồng thời tham mưu biện pháp xử lý kịp thời nhằm ngăn chặn việc lợi dụng các quy định về thu hồi khoáng sản để khai thác tài nguyên trái phép.