“Phòng vệ thương mại (PVTM) là một trong những công cụ quan trọng giúp bảo vệ các ngành công nghiệp nền tảng, trong đó có ngành hóa chất trước các hành vi cạnh tranh không công bằng từ hàng hóa nhập khẩu”.

Nhận định này được đại diện các DN, các nhà quản lý đưa ra tại Hội nghị bàn tròn "Sử dụng hiệu quả công cụ PVTM trong phát triển ngành công nghiệp và công nghiệp hóa chất bền vững". Sự kiện do Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), phối hợp với Tạp chí Công Thương tổ chức ngày 6/8, tại TP.HCM.

Thông tin về thực trạng ngành hóa chất, ông Phạm Huy Nam Sơn, Phó Cục trưởng Cục Hóa chất (Bộ Công Thương) cho biết, công nghiệp hóa chất là một trong những ngành công nghiệp nền tảng, cung cấp nguyên liệu đầu vào cho nhiều lĩnh vực sản xuất như nông nghiệp, y tế, điện tử, cơ khí, vật liệu xây dựng và nhiều ngành công nghiệp chế biến, chế tạo khác.

Vì vậy, việc phát triển ngành hóa chất theo hướng hiện đại, tự chủ và bền vững có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt và thị trường nguyên liệu thế giới liên tục biến động, việc phát triển năng lực sản xuất trong nước cần được triển khai đồng bộ cùng với các chính sách về đầu tư, thương mại và PVTM.

“Việc sử dụng hiệu quả các công cụ PVTM không chỉ góp phần bảo vệ sản xuất trong nước, còn tạo dư địa để các DN đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và từng bước xây dựng chuỗi cung ứng hóa chất có khả năng cạnh tranh cao hơn”, ông Sơn nhìn nhận.

Lãnh đạo Cục Hóa chất cũng cho hay, thời gian qua nhiều DN trong ngành đã mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực hóa chất và hóa dầu, từng bước hình thành năng lực sản xuất nguyên liệu trong nước. Tuy nhiên, nhiều sản phẩm hóa chất cơ bản vẫn phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu; trong khi áp lực cạnh tranh từ hàng hóa nhập khẩu ngày càng gia tăng, đòi hỏi phải có các giải pháp đồng bộ để phát triển chuỗi giá trị trong nước.

“Để các công cụ PVTM phát huy hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng và DN trong việc theo dõi diễn biến thị trường, xây dựng cơ sở dữ liệu ngành và kịp thời phát hiện những dấu hiệu cạnh tranh không lành mạnh. Đây cũng là cơ sở quan trọng để DN chủ động hơn trong việc đề xuất áp dụng các biện pháp PVTM, khi quyền và lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng”, ông Sơn đề nghị.

Từ thực tiễn quản lý ngành, ông Phạm Huy Nam Sơn cho rằng, cần tiếp tục thúc đẩy sự liên kết giữa các DN sản xuất nguyên liệu, với các DN sử dụng nguyên liệu ở hạ nguồn, nhằm hình thành chuỗi cung ứng hoàn chỉnh, nâng cao tính chủ động của nền công nghiệp. Cùng với đó, cần phát huy hiệu quả hệ thống cảnh báo sớm, tăng cường chia sẻ thông tin giữa cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng và DN để kịp thời nhận diện những biến động của thị trường, từ đó có giải pháp ứng phó phù hợp.

Chủ động phòng vệ trước khi có dấu hiệu thiệt hại

Tại Hội nghị, ông Chu Thắng Trung, Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) khẳng định, Cục sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng DN nói chung, các DN ngành hóa chất trong việc hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm, tăng cường chia sẻ thông tin hai chiều, hướng dẫn DN xây dựng hệ thống dữ liệu và chuẩn bị hồ sơ ngay từ khi xuất hiện dấu hiệu thiệt hại.

“Hai đơn vị cũng sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định pháp luật theo hướng tạo thuận lợi hơn cho DN; tăng cường phối hợp với các hiệp hội ngành hàng trong công tác tuyên truyền, đào tạo, hỗ trợ DN; thúc đẩy liên kết giữa DN sản xuất nguyên liệu và DN hạ nguồn nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững các ngành công nghiệp nền tảng. Đồng thời, Cục Phòng vệ thương mại sẽ tiếp tục tổng kết thực tiễn để tham mưu hoàn thiện khung pháp lý về PVTM trong thời gian tới”, ông Trung nói.

Theo bà Phạm Thị Lệ Nhung, Tổng Biên tập Tạp chí Công Thương, trong bối cảnh các biện pháp PVTM ngày càng được sử dụng rộng rãi trên thế giới, việc nâng cao nhận thức và năng lực sử dụng hiệu quả các công cụ này không chỉ là yêu cầu đối với cơ quan quản lý, còn là nhu cầu thiết thực của cộng đồng DN.

“Thông qua các ý kiến trao đổi đa chiều tại hội nghị này, các cơ quan quản lý sẽ có thêm cơ sở thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện chính sách; các hiệp hội ngành hàng phát huy tốt hơn vai trò kết nối, hỗ trợ DN. Cộng đồng DN sẽ chủ động hơn trong việc xây dựng hệ thống dữ liệu, nâng cao năng lực quản trị và sử dụng hiệu quả các công cụ PVTM để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình”, bà Nhung bày tỏ.