Ngày 14/8, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan phối hợp tổ chức Diễn đàn Năng suất Chất lượng Quốc gia năm 2026 với chủ đề: "Bứt phá năng suất dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để Việt Nam tiến nhanh tới Tầm nhìn 2045".

Phát biểu tại diễn đàn, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá, sau gần 40 năm đổi mới, tiềm lực kinh tế Việt Nam đã có bước tiến vượt bậc. Dù vậy, mô hình tăng trưởng của nước ta vẫn đang dựa nhiều vào việc mở rộng nguồn lực hơn là tối ưu hóa hiệu quả sử dụng.

Nhìn từ kinh nghiệm khu vực, Phó Thủ tướng cho biết, không một quốc gia nào có thể vượt qua "bẫy thu nhập trung bình" mà không trải qua giai đoạn tăng tốc quyết liệt về năng suất.

Theo Phó Thủ tướng, năng suất không còn là làm nhanh hơn cách làm cũ, mà còn là phải tạo ra giá trị mới bằng công nghệ, dữ liệu và phương thức quản trị mới. Đồng thời phải đạt chuẩn về chất lượng, môi trường thì mới được thị trường chấp nhận.

Phải thống nhất một nhận thức, nâng cao năng suất không phải là phong trào, cũng không phải việc riêng của ngành khoa học và công nghệ. Đây là một trong những nhiệm vụ trung tâm của cả hệ thống trong giai đoạn 2026 – 2030.

Trên tinh thần đó, Phó Thủ tướng đã chỉ ra ba định hướng lớn, đó là việc nâng cao năng suất cần chuyển từ làm theo phong trào sang thực chất và đo lường được, lấy chỉ tiêu năng suất làm thước đo điều hành.

Định hướng thứ hai là khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành nguồn tạo năng suất mới; chất lượng và tiêu chuẩn phải trở thành tấm hộ chiếu đưa sản phẩm ra thị trường.

Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) phải đi sâu vào dây chuyền sản xuất và quy trình quản trị, chứ không chỉ dừng lại ở các phần mềm quản lý văn phòng.

Trong quá trình này, cần đặc biệt chú trọng đến năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam, nhất là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Hạ tầng chất lượng quốc gia cũng cần đi trước một bước, hiện đại hóa và số hóa để hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng cao của toàn cầu.

Cuối cùng, công cuộc này đòi hỏi sự huy động đồng bộ của cả ba lực lượng: doanh nghiệp nhà nước, kinh tế tư nhân và khu vực công.

Bám sát yêu cầu của Nghị quyết số 79-NQ/TW, theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, mỗi tập đoàn, tổng công ty phải xây dựng chương trình năng suất riêng, định lượng rõ ràng và lan tỏa xuống chuỗi cung ứng. Chính sách hỗ trợ cần có trọng tâm, trọng điểm, lấy mức tăng năng suất thực tế làm thước đo thay vì chạy theo số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ.

Đặc biệt, khu vực công cũng phải tự nâng cao năng suất của chính mình. Khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp, các cơ quan phải phục vụ người dân, doanh nghiệp với quy trình gọn nhẹ hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn, qua đó giúp giảm chi phí chung cho toàn nền kinh tế.

"Nâng cao năng suất là một hành trình lâu dài. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, chúng ta không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải tăng tốc, bứt phá. Tăng tốc ứng dụng khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo; đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao chất lượng sản phẩm. Và trên hết, tăng tốc nâng cao năng suất – của mỗi doanh nghiệp, mỗi cơ quan và mỗi người dân trên đất nước Việt Nam của chúng ta. Những ý tưởng và khuyến nghị được trao đổi phải được chuyển hóa thành các nhiệm vụ cụ thể, có thời gian, địa chỉ và đặc biệt là có người chịu trách nhiệm" - Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nêu rõ.