Sự kiện có sự tham dự và chỉ đạo của Phó Thủ tướngHồ Quốc Dũng, lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ cùng đại diện các ban, bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Đổi mới tư duy, khơi thông động lực phát triển

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh, đổi mới sáng tạo không chỉ bắt nguồn từ những phát minh, công nghệ hiện đại hay doanh nghiệp khởi nghiệp mà trước hết phải bắt đầu từ tư duy đổi mới.

Đó là khả năng nhìn nhận vấn đề quen thuộc dưới góc độ mới, dám đặt câu hỏi, tìm cách làm tốt hơn và kiên trì biến ý tưởng thành giá trị thực tiễn. Ngược lại, tư duy lối mòn với những quan niệm như “trước nay vẫn làm như vậy”, “chưa có tiền lệ” hay “hãy chờ đủ điều kiện” có thể khiến cá nhân ngừng học hỏi, tổ chức bị bó buộc trong kinh nghiệm và quốc gia bỏ lỡ cơ hội phát triển.

Dẫn chứng câu chuyện Nokia từng giữ vị thế dẫn đầu thị trường điện thoại di động nhưng đánh mất lợi thế trong làn sóng điện thoại thông minh, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh, thành công trong quá khứ không bảo đảm khả năng thích ứng trong tương lai.

Ở chiều ngược lại, DeepSeek cho thấy sức mạnh của cách tiếp cận mới trong nghiên cứu trí tuệ nhân tạo, đồng thời gợi mở giá trị của việc chia sẻ tri thức, huy động trí tuệ cộng đồng để thúc đẩy đổi mới và tạo ra giá trị lớn hơn.

Việt Nam đang đứng trước yêu cầu đổi mới ở tầm vóc lớn. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước đang xác lập những định hướng phát triển mới, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo được xác định là động lực chính.

“Việc xây dựng tầm nhìn phát triển 100 năm tiếp theo đòi hỏi phải vượt qua giới hạn của một nhiệm kỳ, tạo dựng những nền tảng vững chắc cho các thế hệ tương lai. Cuộc “sắp xếp lại giang sơn” cũng đặt ra yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển, nâng cao hiệu lực bộ máy, xây dựng nền quản trị gần dân, phục vụ nhân dân”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh.

Để tư duy đổi mới trở thành năng lực hành động trong toàn xã hội, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị mỗi người dân chủ động học tập suốt đời, tiếp cận công nghệ và cải tiến công việc hàng ngày; doanh nghiệp đưa đổi mới sáng tạo vào chiến lược kinh doanh, đầu tư cho con người và nghiên cứu để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Các tổ chức, trường đại học, viện nghiên cứu cần xây dựng môi trường khuyến khích ý tưởng mới, tạo điều kiện để người có sáng kiến được thử sức. Với các bộ, ngành, địa phương, đổi mới phải thể hiện ngay trong cách xây dựng, thực thi chính sách và giải quyết những vướng mắc của người dân, doanh nghiệp.

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng cần đổi mới cách đặt hàng, tài trợ, đánh giá và hỗ trợ ứng dụng kết quả nghiên cứu, lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo.

Doanh nghiệp phải trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo

Phát biểu tại sự kiện, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng khẳng định, Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia không chỉ là dịp giới thiệu công nghệ, sản phẩm, mô hình và thành tựu mới mà còn nhằm lan tỏa tinh thần sáng tạo, kết nối nguồn lực, chuyển hóa thành hành động cụ thể, đưa đổi mới sáng tạo đi vào từng ngành, lĩnh vực, địa phương, doanh nghiệp và đời sống nhân dân.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới. Đây không đơn thuần là yêu cầu về tốc độ tăng trưởng mà còn đòi hỏi đổi mới phương thức phát triển, nâng cao chất lượng và tạo ra những động lực tăng trưởng mới.

“Các động lực truyền thống như vốn đầu tư, lao động, tài nguyên và mở rộng quy mô sản xuất vẫn quan trọng, song không còn nhiều dư địa để đóng góp cho tăng trưởng cao trong dài hạn. Vì vậy, cần tạo ra năng suất, công nghệ, sản phẩm, phương thức sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp, thị trường và giá trị gia tăng mới”, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng khẳng định.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, góp phần đưa đất nước phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Đánh giá về kết quả đạt được, Phó Thủ tướng cho biết, theo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026, Việt Nam xếp thứ 43/139 nền kinh tế, tăng 1 bậc so với năm 2025, đạt mục tiêu Chính phủ đề ra tại Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 8/1/2026.

Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo hiện có trên 4.000 doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân khởi nghiệp; khoảng 208 quỹ đầu tư mạo hiểm, hơn 1.400 tổ chức hỗ trợ. Có 34,6% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo và 20 sàn giao dịch khoa học và công nghệ đang hoạt động.

Mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo, cơ sở ươm tạo, viện nghiên cứu, trường đại học, quỹ đầu tư và doanh nghiệp lớn từng bước hình thành, góp phần kết nối nghiên cứu với sản xuất, kinh doanh. Hoạt động đổi mới trong doanh nghiệp cũng mở rộng từ công nghệ sang sản phẩm, dịch vụ, quy trình sản xuất, phương thức quản trị và mô hình kinh doanh.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cho rằng, kết quả này vẫn chưa tương xứng với yêu cầu phát triển và mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh. Tỷ lệ doanh nghiệp trong nước đổi mới công nghệ còn rất thấp; phần lớn doanh nghiệp vẫn tập trung ở khâu gia công, lắp ráp, giá trị gia tăng thấp và chưa làm chủ công nghệ lõi. Thị trường khoa học và công nghệ, các sàn giao dịch công nghệ còn hạn chế.

Tại Phiên họp Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày 30/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo: “Mỗi bộ, ngành, địa phương đều phải trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực của mình”.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, trọng tâm thời gian tới là chuyển mạnh từ việc có hoạt động đổi mới sáng tạo sang tạo ra kết quả đổi mới sáng tạo cụ thể, trong đó doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm. Chính sách cần hướng tới nâng cao năng lực đổi mới của doanh nghiệp, thúc đẩy tiếp nhận, làm chủ công nghệ và đưa sản phẩm ra thị trường.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Phó Thủ tướng đề nghị tập trung vào 3 nhóm nhiệm vụ trọng tâm:

Thứ nhất, xác định rõ trách nhiệm đổi mới sáng tạo của từng bộ, ngành, địa phương và người đứng đầu; đưa mục tiêu, nhiệm vụ, chỉ tiêu đổi mới sáng tạo vào kế hoạch phát triển, bố trí nguồn lực và định kỳ đánh giá kết quả, tác động.

Thứ hai, thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp, phát triển thị trường khoa học và công nghệ, từng bước hình thành sự kết nối thực chất giữa nhu cầu doanh nghiệp với nguồn cung công nghệ, chuyên gia, tài chính, sở hữu trí tuệ và các tổ chức trung gian.

Thứ ba, phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia, nguồn nhân lực và hợp tác quốc tế. Các trung tâm đổi mới sáng tạo cần trở thành đầu mối kết nối doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia, nhà đầu tư; đồng thời thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Phó Thủ tướng khẳng định, hợp tác quốc tế về đổi mới sáng tạo phải phục vụ trực tiếp việc nâng cao năng lực công nghệ trong nước và vị thế của Việt Nam trong các mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu.